Pierwsza cieczka u suki - kiedy się jej spodziewać i co jest normalne

Najczęstsze zdanie, jakie pada w gabinecie przy tym temacie, brzmi: chyba jej nie miała. Zwykle miała.

Młode suki wylizują się z uporem, który u starszych zdarza się rzadziej. Jeśli do tego pierwsza cieczka jest skąpa, a suka mieszka w domu z ciemną podłogą, cały epizod potrafi przejść niezauważony. Dopiero pies napotkany na spacerze zachowuje się w sposób, którego wcześniej nie było, i wtedy coś zaczyna się układać.

Kiedy się jej spodziewać

Widełki są szerokie: najczęściej między 6 a 12 miesiącem życia. Decyduje przede wszystkim docelowa wielkość suki.

U ras małych i miniaturowych pierwsza cieczka bywa już około szóstego miesiąca. U ras średnich zwykle między 8 a 12. U dużych po pierwszym roku, a u olbrzymich, takich jak dog niemiecki, często dopiero między 18 a 24 miesiącem. Suka rasy olbrzymiej, która w wieku roku nie miała jeszcze cieczki, mieści się w normie i nie wymaga żadnych działań.

Sygnał alarmowy jest po obu stronach tego przedziału. Cieczka przed piątym miesiącem życia zasługuje na konsultację, bo bywa objawem zaburzenia hormonalnego. Brak cieczki u suki rasy średniej po dwudziestym czwartym miesiącu również, i wtedy weterynarz sprawdza między innymi, czy narządy rozrodcze rozwinęły się prawidłowo.

Po czym poznać, że się zaczęło

Krwawienie jest objawem najbardziej znanym i najmniej pierwszym. Wyprzedza je zwykle o kilka dni obrzęk sromu, początkowo niewielki, potem wyraźny i twardy.

Do tego dochodzą rzeczy, które łatwiej zauważyć, jeśli się o nich wie:

• częstsze oddawanie moczu, małymi porcjami, także na spacerze w miejscach, gdzie suka wcześniej nie znaczyła,
• intensywne wylizywanie okolicy krocza,
• zmiana zachowania psów na trasie, czasem na kilka dni przed jakimkolwiek widocznym objawem,
• niepokój, chodzenie po mieszkaniu, gorszy sen, u części suk także spadek apetytu.

Przebieg całego cyklu, jego cztery fazy i moment największej płodności opisaliśmy osobno w przewodniku po cieczce u suki. Jedna rzecz stamtąd jest przy pierwszym razie szczególnie łatwa do przeoczenia: suka jest najbardziej płodna wtedy, gdy krwawienie słabnie i jaśnieje, a nie w jego szczycie.

Dlaczego pierwsza cieczka bywa dziwna

Układ hormonalny młodej suki dopiero się dociera i pierwszy cykl często odbiega od schematu z podręcznika. Trzy warianty zdarzają się na tyle często, że warto je znać, żeby nie panikować.

Cieczka cicha. Owulacja zachodzi, ale objawy zewnętrzne są minimalne albo żadne. Suka jest płodna, choć nic na to nie wskazuje. To główny powód, dla którego przy suce w wieku od pół roku do dwóch lat nie warto zakładać, że skoro nic nie widać, to nic się nie dzieje.

Cieczka rozdzielona. Objawy zaczynają się normalnie, po kilku dniach wygasają, a po dwóch do sześciu tygodni wracają i dopiero ta druga część kończy się owulacją. Zjawisko typowe właśnie dla pierwszej cieczki i zwykle nie wymaga leczenia. Wymaga za to cierpliwości, bo przedłuża cały okres ostrożności.

Cieczka skąpa albo bardzo krótka. Zdarza się i sama w sobie nie oznacza problemu, o ile kolejne przebiegają typowo.

Rytm stabilizuje się zwykle dopiero po drugiej albo trzeciej cieczce. Dlatego pierwsza nie jest dobrym punktem odniesienia do planowania czegokolwiek. Zapisz jej datę, ale nie licz na to, że następna wypadnie równo za pół roku.

Sterylizacja przed pierwszą cieczką: co naprawdę wiadomo

To pytanie pojawia się przy każdej młodej suce i jest jedynym miejscem w tym temacie, gdzie warto powiedzieć wprost, że dane są słabsze, niż sugeruje ton większości poradników.

Argument za wczesnym zabiegiem opiera się na badaniach z końca lat sześćdziesiątych, które pokazały wyraźnie niższe ryzyko guzów sutka u suk sterylizowanych przed pierwszą cieczką. Liczby z tych prac krążą do dziś. W 2012 roku ukazał się przegląd systematyczny, który przeanalizował całe dostępne piśmiennictwo i uznał jakość dowodów za słabą, z istotnym ryzykiem błędu w oryginalnych badaniach. Autorzy napisali wprost, że nie jest to solidna podstawa do stanowczych zaleceń.

Po drugiej stronie stoją nowsze obserwacje dotyczące ras dużych: sterylizacja przed zakończeniem wzrostu bywa wiązana z częstszymi problemami ortopedycznymi, a u części suk z nietrzymaniem moczu wynikającym z osłabienia zwieracza. Ryzyko rośnie przy większej masie ciała.

Praktyczny wniosek jest mniej wygodny niż jednoznaczna rada: u suki małej rasy argumenty za wczesnym zabiegiem są mocniejsze, u dużej częściej sensowne jest poczekanie do zakończenia wzrostu. Wszystkie warianty terminów, koszty i przebieg samego zabiegu zebraliśmy w tekście o sterylizacji i kastracji psa. Rozmowa z weterynarzem, który zna konkretną sukę, jest tu więcej warta niż każda ogólna reguła.

Trzy tygodnie, na które trzeba się przygotować

Smycz przez cały czas, także przy suce, która zawsze wracała na zawołanie. Pierwsza cieczka bywa zaskoczeniem również dla samej suki i posłuszeństwo potrafi wtedy przestać działać.

Wybiegi, psie przedszkola i zajęcia grupowe odpadają. Większość szkół nie przyjmuje suk w cieczce i nie robi tego z pruderii, tylko dlatego, że grupa przestaje pracować.

Majtki dla suki przydają się w domu, ale nie u każdej. Jeśli suka wylizuje się skutecznie, są zbędne, a wilgotna tkanina bardziej podrażnia niż pomaga.

I rzecz, o której łatwo zapomnieć przy młodym psie: nie zostawiaj suki samej w ogrodzie, nawet dobrze ogrodzonym. Psy z okolicy potrafią pokonać dystans i przeszkody, które przez resztę roku ich powstrzymywały.

Kiedy dzwonić do lecznicy

Pierwsza cieczka rzadko wymaga interwencji, ale kilka sytuacji tak.

Krwawienie utrzymujące się dłużej niż trzy do czterech tygodni albo bardzo obfite. Wydzielina ropna, zielonkawa lub cuchnąca w dowolnym momencie. Cieczka u suki młodszej niż pięć miesięcy. Wyraźne pogorszenie stanu ogólnego: apatia, wymioty, brak apetytu, gorączka.

Osobno warto zapamiętać obraz, który pojawia się kilka tygodni po zakończeniu cieczki, a nie w jej trakcie: apatia, brak apetytu, wyraźnie wzmożone pragnienie i powiększony brzuch. To możliwe ropomacicze i sytuacja pilna, choć u bardzo młodych suk zdarza się rzadko.

Pierwsza cieczka wygląda groźniej, niż jest. Najczęstszy błąd nie polega na przeoczeniu choroby, tylko na rozluźnieniu czujności w drugim tygodniu, kiedy krwawienie zaczyna jaśnieć i wygląda na to, że się kończy.

Źródła

• Beauvais W., Cardwell J.M., Brodbelt D.C., The effect of neutering on the risk of mammary tumours in dogs, Journal of Small Animal Practice, 2012
• Merck Veterinary Manual, Breeding Management and Estrous Cycle in Small Animals
• Hart B.L. i wsp., Assisting Decision-Making on Age of Neutering for Dog Breeds, Frontiers in Veterinary Science
• Polskie Towarzystwo Nauk Weterynaryjnych, materiały z zakresu rozrodu psów