Cieczka u suki - fazy, ile trwa i jak przez to przejść

Pierwsza cieczka zwykle zaskakuje, nawet gdy było wiadomo, że przyjdzie. Kropla na podłodze, suka zaczyna się intensywnie wylizywać, na spacerze pojawiają się psy, których nigdy wcześniej nie było w okolicy.

Przez najbliższe trzy tygodnie kilka rzeczy będzie wyglądać inaczej. Warto wiedzieć, co się dzieje i kiedy uważać najbardziej, bo intuicja podpowiada tu złą odpowiedź.

Cztery fazy

Cieczka nie jest jednorodnym okresem. Dzieli się na fazy, które różnią się objawami, zachowaniem i płodnością.

Proestrus, czyli faza przed rują. Trwa zwykle 7-10 dni. Srom jest obrzmiały, pojawia się krwista wydzielina. Suka przyciąga psy, ale nie dopuszcza do krycia, często warczy i odsuwa się. To faza, w której krwawienie jest najbardziej widoczne.

Estrus, czyli ruja właściwa. Zaczyna się zwykle około 9-11 dnia i trwa mniej więcej tydzień. Wydzielina staje się jaśniejsza, różowawa lub słomkowa, i mniej obfita. Suka zaczyna dopuszczać psy: odsuwa ogon na bok, staje nieruchomo, unosi zad. To jest okres płodny.

Metestrus. Objawy stopniowo ustępują, srom wraca do normalnej wielkości. Organizm pozostaje pod wpływem hormonów ciążowych niezależnie od tego, czy doszło do krycia, i właśnie w tej fazie pojawia się ciąża urojona oraz ryzyko ropomacicza.

Anestrus. Okres spokoju między cieczkami, trwający kilka miesięcy.

Rzecz, którą trzeba zapamiętać

Największa płodność przypada wtedy, gdy krwawienie słabnie i jaśnieje, a nie w jego szczycie.

To jest najczęstsze nieporozumienie w całym temacie i najczęstsza przyczyna niechcianych ciąż. Opiekunowie pilnują suki najuważniej w pierwszym tygodniu, kiedy krwawienie jest obfite i widoczne, a rozluźniają czujność w drugim, gdy wygląda na to, że „już się kończy”. Wtedy właśnie zaczyna się ruja.

Do tego plemniki przeżywają w drogach rodnych suki kilka dni, więc do zapłodnienia może dojść z opóźnieniem względem samego krycia.

Praktyczny wniosek: zachowaj pełną ostrożność przez całe trzy tygodnie, ze szczególną uwagą w drugim tygodniu.

Kiedy pierwsza i jak często

Pierwsza cieczka pojawia się zwykle między 6 a 12 miesiącem życia, a decyduje głównie wielkość: u ras małych wcześniej, u dużych i olbrzymich często po 12, czasem po 18 miesiącu.

Pierwsza cieczka bywa nietypowa: krótsza, skąpa albo tak zwana cicha, czyli przebiegająca niemal bez objawów. Bywa też, że po pierwszej następuje dłuższa przerwa, zanim cykl się ustabilizuje.

Później rytm to średnio co 6 miesięcy. U ras dużych bywa co 8-12 miesięcy i to normalne. Ważniejsza od samej częstotliwości jest jej powtarzalność u konkretnej suki, bo nagła zmiana rytmu zasługuje na badanie.

Jeśli u suki rasy średniej pierwsza cieczka nie pojawiła się do 24 miesiąca, warto to skonsultować.

Jak przejść przez te trzy tygodnie

Smycz, bez wyjątków. Także przy suce, która zawsze wracała na zawołanie. Hormony potrafią wyłączyć posłuszeństwo, którego uczyliście się latami. Psy wyczuwają zapach z bardzo dużej odległości i potrafią pokonać spory dystans.

Zmień trasy i pory. Spokojniejsze miejsca, mniej uczęszczane godziny. Wybiegi, psie przedszkola i zajęcia grupowe odpadają na cały ten okres.

Majtki dla suki ograniczają bałagan w domu. Zdejmuj je na czas załatwiania się i pilnuj czystości, bo wilgotna tkanina sprzyja podrażnieniom. Część suk wylizuje się na tyle skutecznie, że majtki są zbędne.

Uprzedź sąsiadów z psami, jeśli mieszkacie blisko. To oszczędza wszystkim nerwów.

Nie zostawiaj suki samej w ogrodzie, także ogrodzonym. Determinacja psów w tym okresie bywa zaskakująca.

Spodziewaj się zmian w zachowaniu. Suka może być bardziej przymilna albo przeciwnie, drażliwa i wycofana. Częste są zmiany apetytu, częstsze oddawanie moczu i wzmożone znaczenie terenu. To przejściowe.

Ciąża urojona

Pojawia się kilka tygodni po cieczce i wynika z tego, że organizm zachowuje się tak, jakby doszło do zapłodnienia, niezależnie od tego, czy było krycie.

Objawy: budowanie gniazda, przygarnianie i pilnowanie zabawek, powiększenie sutków, czasem wyciek mleka, zmiana apetytu, niepokój lub apatia.

Łagodne przypadki mijają samoistnie w ciągu dwóch, trzech tygodni. Warto ograniczyć dostęp do zabawek, które suka adoptuje, i unikać dotykania sutków, bo to pobudza laktację. Przy nasilonych objawach, obfitej laktacji albo stanie zapalnym sutków potrzebna jest wizyta.

Ciąża urojona bywa nawracająca i to jeden z argumentów, które rozważa się przy decyzji o sterylizacji.

Kiedy jechać do weterynarza

Kilka sytuacji wymaga kontaktu z lecznicą.

Ropomacicze. Najpoważniejsze powikłanie i warto znać je na pamięć. Pojawia się zwykle kilka tygodni po zakończeniu cieczki, częściej u suk starszych. Objawy: apatia, brak apetytu, wyraźnie wzmożone pragnienie i częstsze oddawanie moczu, gorączka, powiększony brzuch, a przy postaci otwartej cuchnący, ropny wyciek z dróg rodnych. To stan zagrożenia życia wymagający pilnej operacji. Nie czekaj do rana.

Krwawienie trwające dłużej niż trzy tygodnie albo bardzo obfite.

Wydzielina ropna, cuchnąca lub zielonkawa w dowolnym momencie.

Cieczka pojawiająca się częściej niż co cztery miesiące albo nieregularna po okresie stabilnego rytmu.

Wyraźne pogorszenie stanu ogólnego: apatia, wymioty, brak apetytu.

Cieczka a zabiegi i terminy

Zabiegu sterylizacji nie wykonuje się w trakcie cieczki ani bezpośrednio po niej, bo narządy są mocno ukrwione, a ryzyko krwawienia większe. Zwykle czeka się 2-3 miesiące od jej zakończenia.

Prowadź kalendarz cieczek. Data rozpoczęcia zapisana w telefonie pozwala planować zabiegi, wyjazdy i szkolenia, a przy nieregularnościach jest pierwszą rzeczą, o którą zapyta weterynarz.

Podsumowanie

Trzy tygodnie, smycz przez cały czas i szczególna czujność w drugim tygodniu, gdy krwawienie zaczyna jaśnieć, bo to wtedy suka jest płodna.

Zapisz datę rozpoczęcia. A jeśli kilka tygodni po zakończeniu cieczki suka zrobi się apatyczna, zacznie dużo pić i straci apetyt, potraktuj to jako sytuację pilną i jedź do lecznicy, nawet jeśli poza tym wygląda znośnie.

Źródła

• Merck Veterinary Manual, rozdział o cyklu rujowym i chorobach układu rozrodczego suk
• WSAVA, materiały o kontroli rozrodu u psów
• American College of Theriogenologists, materiały o fizjologii rozrodu suk