Pierwsze dni szczeniaka w domu - plan na pierwszy tydzień

Pierwszy wieczór wygląda zwykle tak samo. Szczenię chodzi po mieszkaniu, wącha wszystko po kolei, ktoś robi zdjęcia, ktoś dzwoni z pytaniem, czy może wpaść zobaczyć. Około dwudziestej trzeciej zapada cisza, wszyscy idą spać, a o północy zaczyna się płacz, który nie ustaje.

Większość tego, co dzieje się w pierwszym tygodniu, da się przewidzieć i przygotować. Reszta polega na odpuszczeniu ambicji, że pierwszy tydzień będzie wyglądał dobrze.

Co przygotować przed przyjazdem

Nie trzeba kupować całego sklepu. Trzeba mieć kilka rzeczy na miejscu, żeby nie szukać ich o pierwszej w nocy.

• Posłanie, najlepiej dwa: jedno przy twoim łóżku, jedno w miejscu, gdzie spędzacie dzień.
• Miski, osobno na wodę i jedzenie. Woda dostępna cały czas.
• Karma dokładnie taka, jaką dawał hodowca, na co najmniej tydzień.
• Obroża lub szelki i lekka smycz.
• Zabawki do gryzienia, w tym coś twardego na ząbkowanie i coś miękkiego do noszenia.
• Podkłady higieniczne, jeśli mieszkasz wysoko i zejście na dół zajmuje minutę czy dwie.
• Środek do sprzątania z enzymami. Zwykłe detergenty nie usuwają zapachu moczu dla psiego nosa, a szczenię wraca tam, gdzie czuje ślad.
• Kontakt do lecznicy i wiedza, gdzie jest najbliższy całodobowy dyżur.

Zabezpiecz mieszkanie na wysokości psiego nosa: kable, listwy, kosze na śmieci, buty, leki, rośliny doniczkowe. Szczenię poznaje świat pyskiem i sprawdzi wszystko, co da się ugryźć.

Odbiór i pierwsze godziny

Poproś hodowcę o szmatkę albo kocyk z zapachem matki i rodzeństwa. To najprostszy sposób, żeby pierwsze noce były łatwiejsze.

Zabierz też dokumenty: książeczkę zdrowia z wpisami szczepień i odrobaczeń, informację o karmie i porach karmienia, numer chipa. Sprawdź daty odrobaczeń, bo to jedna z rzeczy, które łatwo przemilczeć, a schemat u szczeniąt jest gęsty i opisaliśmy go w tekście o odrobaczaniu psa.

Po przyjeździe wypuść szczenię najpierw tam, gdzie ma się załatwiać, i dopiero potem do domu. Pozwól mu obejść mieszkanie własnym tempem. Nie noś go na rękach po kolei do każdego pomieszczenia i nie zapraszaj gości pierwszego dnia.

Największy błąd pierwszego tygodnia

Przemęczenie.

Szczenię śpi 18-20 godzin na dobę, w wielu krótkich cyklach. Sen nie jest przerwą w rozwoju, tylko jego częścią: wtedy utrwala się to, czego szczenię nauczyło się na jawie. Tymczasem pierwszy tydzień w nowym domu to zwykle karuzela atrakcji, bo wszyscy chcą się bawić i wszyscy chcą przyjść zobaczyć.

Objaw przemęczonego szczeniaka wygląda dokładnie odwrotnie do zmęczenia: nadpobudliwość, bieganie w kółko, intensywne gryzienie rąk i nogawek, brak reakcji na cokolwiek. To bywa mylone z nadmiarem energii i „leczone” kolejną zabawą, co domyka błędne koło.

Praktycznie: po 30-60 minutach aktywności odprowadź szczenię na posłanie i zapewnij mu spokój. Kojec albo wydzielony kąt bardzo pomagają, zwłaszcza w domu z dziećmi. Ustal z domownikami, że śpiącego szczeniaka się nie budzi.

Pierwsze noce

Będą trudne i to jest normalne. Szczenię przez całe dotychczasowe życie spało wtulone w rodzeństwo i pierwsza samotna noc jest dla niego realnie ciężka.

Rozwiązanie, które działa najlepiej i najszybciej: postaw legowisko lub kojec przy swoim łóżku, tak żebyś mogła opuścić rękę. Bliskość uspokaja szybciej niż jakakolwiek metoda pozwalania na wypłakanie się. Po kilku tygodniach można stopniowo przesuwać posłanie w docelowe miejsce, jeśli takie jest.

Nastaw budzik na jedno wyjście w środku nocy. Pęcherz ośmiotygodniowego szczeniaka nie wytrzyma sześciu godzin. Wyjście ma być nudne: bez zabawy, bez rozmowy, na dwór i z powrotem do spania.

Nauka czystości bez dramatu

Szczenię załatwia się po przebudzeniu, po jedzeniu, po zabawie i mniej więcej co godzinę czy dwie w międzyczasie. Wychodź w tych momentach, zamiast czekać na sygnał.

Za załatwienie się na dworze nagradzaj natychmiast, w ciągu sekundy czy dwóch. Nagroda spóźniona o pół minuty nie jest już powiązana z zachowaniem.

Za wypadek w domu nie karz i nie wracaj do niego. Szczenię nie łączy twojej złości z czymś, co zrobiło kwadrans temu, łączy ją z twoim obecnym zachowaniem. Wytrzyj bez komentarza, użyj środka enzymatycznego i zapisz, o której to było. Po kilku dniach z takich notatek wychodzi rytm, którego nie da się zauważyć na bieżąco.

Wypadki będą się zdarzać przez kilka tygodni. Pełna kontrola pęcherza przychodzi zwykle około 4-6 miesiąca życia.

Jedzenie

Przez pierwszy tydzień karm dokładnie tym, co dawał hodowca, i o tych samych porach. Przeprowadzka jest stresem, a stres u szczeniąt bardzo szybko przekłada się na biegunkę. Dokładanie do tego zmiany karmy to prawie pewny problem.

Szczenię jada częściej niż pies dorosły, zwykle 3-4 razy dziennie, w mniejszych porcjach. Szczegóły zapotrzebowania i sposób odmierzania porcji opisaliśmy w tekście o żywieniu szczeniaka.

Jeśli po tygodniu lub dwóch chcesz zmienić karmę, rób to stopniowo przez 7-10 dni, mieszając starą z nową, tak jak przy zmianie karmy u psa dorosłego.

Luźny stolec w pierwszych dniach zdarza się często i zwykle mija sam. Jeśli utrzymuje się dłużej niż dobę, jest wodnisty, jest w nim krew albo szczenię jest osowiałe i nie chce pić, jedź do lecznicy bez czekania. Szczenięta odwadniają się w tempie, które zaskakuje, o czym piszemy szerzej przy biegunce u psa.

Socjalizacja, czyli rzecz, której nie da się nadrobić

Okno socjalizacji zamyka się mniej więcej w 16 tygodniu życia. To, czego szczenię nie pozna w tym czasie, będzie później poznawać znacznie trudniej i z większym ryzykiem lęku.

Powstaje napięcie: pełną swobodę na psich trasach zwykle uzyskuje się po zakończeniu serii szczepień, czyli mniej więcej wtedy, gdy okno się domyka. Rozwiązaniem nie jest trzymanie szczeniaka w domu, tylko kontakt kontrolowany.

Co da się robić przed zakończeniem szczepień: nosić szczenię na rękach po mieście, żeby zobaczyło ruch uliczny, tramwaj, wózki, rowery. Odwiedzać znajomych. Jeździć samochodem. Spotykać się ze znanymi, zaszczepionymi, zrównoważonymi psami dorosłymi. Poznawać różne powierzchnie, dźwięki, ludzi w kapeluszach i z parasolami.

Czego unikać: miejsc, gdzie bywa dużo obcych psów o nieznanym statusie szczepień, czyli wybiegów i parkowych trawników. Terminy kolejnych dawek i to, dlaczego ostatnia musi wypaść po 16 tygodniu, opisaliśmy w tekście o szczepieniach psa.

Zasada jest taka: liczy się jakość doświadczeń, nie ich liczba. Jedno spokojne spotkanie z rozsądnym psem dorosłym daje więcej niż dziesięć chaotycznych z grupą szczeniąt.

Gryzienie

Szczenię gryzie ręce, nogawki i wszystko inne, bo tak poznaje świat i bo przechodzi ząbkowanie. To nie jest agresja.

Kiedy zęby trafią w skórę, przerwij zabawę i odejdź na kilkanaście sekund. Wróć i podsuń zabawkę. Powtarzane konsekwentnie działa, bo szczenię uczy się, że zęby na skórze kończą zabawę.

Nie zaciskaj psu pyska, nie krzycz i nie stosuj klapsów. To buduje strach przed rękami, a nie kontrolę siły ugryzienia.

Podsumowanie

Pierwszy tydzień ma dwa zadania: dać szczeniakowi wyspać się i poczuć bezpiecznie oraz nie zepsuć układu pokarmowego zbyt wieloma zmianami naraz. Wszystko inne może poczekać.

Umów wizytę u weterynarza w pierwszych dniach, nawet gdy szczenię wygląda zdrowo. To dobry moment, żeby sprawdzić stan zdrowia, ustalić kalendarz szczepień i odrobaczeń oraz zapytać o wszystko, co budzi wątpliwość. Przy biegunce trwającej dłużej niż dobę, wymiotach albo apatii nie czekaj do terminu wizyty.

Źródła

• American Veterinary Society of Animal Behavior, stanowisko w sprawie socjalizacji szczeniąt
• WSAVA, wytyczne dotyczące szczepień psów i kotów, aktualizacja 2024
• ESCCAP, Guideline 01: Worm Control in Dogs and Cats