Biegunka u psa - co podać i kiedy iść do weterynarza

Poranek zaczyna się od kałuży na podłodze w przedpokoju, a pies stoi obok z miną, która mówi wszystko. Biegunka to jeden z najczęstszych powodów, dla których opiekunowie dzwonią do lecznicy. Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków chodzi o coś przejściowego, co da się opanować w domu. Zła: część biegunek wygląda podobnie na początku, a kończy się zupełnie inaczej. Dlatego warto wiedzieć, gdzie przebiega granica.

Skąd bierze się biegunka u psa

Najczęściej odpowiada za nią zwykła niedyskrecja żywieniowa. Pies zjadł coś na spacerze, dostał kawałek wędliny ze stołu, dobrał się do kosza albo do miski kota. Jelita reagują szybciej niż jego sumienie.

Inne częste przyczyny:

• Gwałtowna zmiana karmy - przejście na nową karmę z dnia na dzień to klasyczny scenariusz. Jeśli niedawno zmieniałaś psu jedzenie, sprawdź, jak zrobić to stopniowo.
• Nietolerancja lub alergia pokarmowa - biegunka wraca cyklicznie, często razem ze świądem i problemami skórnymi.
• Pasożyty - zwłaszcza u szczeniaków i psów, które nie były odrobaczane od dłuższego czasu.
• Stres - przeprowadzka, hotel dla psów, zmiana rytmu dnia. Jelita reagują na napięcie równie chętnie jak u ludzi.
• Infekcje bakteryjne i wirusowe - od łagodnych po parwowirozę, która u nieszczepionych szczeniąt bywa śmiertelna.
• Leki - antybiotyki potrafią rozchwiać florę jelitową na kilka dni.
• Produkty, których pies nie powinien dostać - część z nich działa wprost toksycznie, a nie wyłącznie drażniąco. Warto mieć w głowie listę produktów groźnych dla psa, bo przy biegunce po podkradzionym jedzeniu to pierwsze, co trzeba wykluczyć.

Kiedy działać w domu, a kiedy jechać do weterynarza

To najważniejsze rozstrzygnięcie i warto je zrobić na samym początku, zanim zaczniesz gotować ryż.

Domowa opieka jest rozsądna, gdy: pies jest dorosły, zdrowy, zaszczepiony, ma luźny lub wodnisty kał, ale poza tym zachowuje się normalnie. Pije wodę, reaguje na spacer, nie wymiotuje, nie ma gorączki, brzuch nie boli przy dotyku.

Do weterynarza jedź tego samego dnia, jeśli:

• w kale jest krew, śluz z krwią albo kał jest czarny i smolisty (to sugeruje krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego),
• biegunce towarzyszą wymioty, szczególnie powtarzające się,
• pies jest apatyczny, osowiały, nie chce wstać,
• ma gorączkę lub napięty, bolesny brzuch,
• biegunka trwa dłużej niż 48 godzin mimo diety lekkostrawnej,
• pies to szczeniak, senior, suka w ciąży albo zwierzę z chorobą przewlekłą (nerki, wątroba, cukrzyca),
• istnieje podejrzenie, że pies zjadł truciznę, lek, ciało obce albo dużą ilość czekolady czy ksylitolu.

Osobno warto zwrócić uwagę na odwodnienie, bo to ono, a nie sama biegunka, najczęściej stanowi realne zagrożenie. Delikatnie unieś fałd skóry na karku psa. U nawodnionego zwierzęcia wraca on na miejsce od razu. Jeśli opada powoli, a dziąsła są suche i lepkie, nie czekaj.

Głodówka: ile i dla kogo

U zdrowego dorosłego psa krótka przerwa w jedzeniu daje przewodowi pokarmowemu czas na uspokojenie. Wystarczy około 12 godzin, czyli praktycznie pominięcie jednego lub dwóch posiłków. Dłuższe głodzenie nie pomaga bardziej, a osłabia.

Woda musi być dostępna przez cały czas. Jeśli pies pije łapczywie i zaraz potem wymiotuje, podawaj mniejsze ilości częściej, na przykład kilka łyków co kwadrans. Warto przy okazji wiedzieć, ile wody pies powinien pić na co dzień, żeby ocenić, czy przy biegunce pije wystarczająco.

Szczeniaków, psów miniaturowych ras, seniorów i psów chorych przewlekle nie głodzimy. U nich przerwa w jedzeniu grozi hipoglikemią, a to problem poważniejszy niż sama biegunka. W tych przypadkach od razu dzwoń do weterynarza i pytaj o postępowanie.

Dieta lekkostrawna krok po kroku

Po głodówce wprowadzasz jedzenie, które jelita strawią przy minimalnym wysiłku: mało tłuszczu, mało błonnika, proste składniki.

Wersja domowa. Gotowana pierś z kurczaka bez skóry i bez soli, wymieszana z dobrze rozgotowanym białym ryżem. Proporcja mniej więcej jedna część mięsa na dwie części ryżu. Zamiast kurczaka może być gotowany indyk lub chudy twaróg, jeśli pies dobrze toleruje nabiał, choć przy biegunce nabiał bywa ryzykowny i lepiej postawić na mięso. Ryż można zastąpić gotowaną i rozgniecioną dynią albo marchewką.

Wersja z półki. Karma weterynaryjna na zaburzenia trawienia (dostępna w lecznicach i sklepach zoologicznych, mokra lub sucha). Wygodniejsza, bo ma dopracowany skład i elektrolity, i nie trzeba nic ważyć.

Zasady, które decydują o skuteczności:

1. Małe porcje, często. Dzienną dawkę podziel na 4-5 posiłków zamiast dwóch. Duża porcja naraz to obciążenie, którego chcemy uniknąć.
2. Nic poza dietą. Zero przysmaków, gryzaków, resztek ze stołu. Nawet mały kęs czegoś tłustego potrafi cofnąć postęp o dobę.
3. Podawaj letnie, nie prosto z lodówki.
4. Utrzymaj dietę 2-3 dni po ustąpieniu objawów, nie krócej.

Około 15-20% dziennej dawki możesz na czas diety odjąć, bo psy w tym okresie i tak jedzą mniej chętnie. Jeśli nie masz pewności, od jakiej porcji wyjściowej liczyć, przypomnij sobie, ile karmy pies potrzebuje na dobę.

Probiotyki i inne wsparcie

Biegunka, zwłaszcza po antybiotyku albo po dłuższym epizodzie, potrafi rozchwiać florę bakteryjną jelit na tygodnie. Probiotyk dla psów, czyli preparat z żywymi szczepami bakterii, wspiera jej odbudowę i u części psów wyraźnie skraca czas powrotu do normy. Nie jest to lek na biegunkę i nie zastąpi wizyty u weterynarza tam, gdzie jest ona potrzebna, ale jako uzupełnienie diety lekkostrawnej ma sens. Jeśli szukasz konkretnych preparatów, zestawienie znajdziesz w rankingu probiotyków dla psa.

Czego nie robić bez konsultacji: nie podawaj psu ludzkich leków przeciwbiegunkowych. Loperamid (Stoperan, Imodium) bywa stosowany u psów, ale wyłącznie na zlecenie weterynarza, w wyliczonej dawce. U niektórych ras owczarkowych z mutacją genu MDR1, na przykład u collie i owczarków szetlandzkich, może wywołać ciężkie objawy neurologiczne. Węgiel aktywny i preparaty z glinką są łagodniejsze, ale też nie działają na przyczynę i mogą wiązać podawane równolegle leki.

Powrót do normalnej karmy

Kiedy kał wraca do normy przez co najmniej dobę, zaczynasz stopniowe przejście. Nie z dnia na dzień, bo to najczęstszy powód nawrotu.

• Dzień 1: 25% zwykłej karmy, 75% diety lekkostrawnej.
• Dzień 2: pół na pół.
• Dzień 3: 75% zwykłej karmy.
• Dzień 4: pełna porcja zwykłej karmy.

Jeśli na którymkolwiek etapie kał znowu się rozluźnia, cofnij się o jeden krok i zostań na nim dodatkowy dzień.

Gdy biegunki wracają co kilka tygodni mimo prawidłowego postępowania, przestaje to być kwestia diety doraźnej. To sygnał, żeby poszukać przyczyny: pasożytów, nietolerancji składnika karmy, choroby zapalnej jelit. Przy podejrzeniu tła pokarmowego weterynarz zwykle proponuje dietę eliminacyjną, a pomocne bywa też dobranie karmy pod kątem alergii.

Podsumowanie

Pojedyncza biegunka u zdrowego dorosłego psa zwykle mija w ciągu jednego, dwóch dni: krótka przerwa w jedzeniu, stały dostęp do wody, potem 2-3 dni gotowanego kurczaka z ryżem albo karmy weterynaryjnej w małych porcjach i stopniowy powrót do normalnego jedzenia. Granicę wyznaczają objawy dodatkowe. Krew w kale, wymioty, apatia, gorączka, oznaki odwodnienia albo biegunka u szczeniaka czy seniora to sytuacje, w których domowe leczenie jedynie opóźnia pomoc. W razie wątpliwości zadzwoń do weterynarza i opisz objawy - to kosztuje jeden telefon, a bywa, że oszczędza psu kilku trudnych dni.