Ile razy dziennie karmić psa i dlaczego to nie jest obojętne

„Ile razy dziennie” to pytanie, które w rozmowach o karmieniu przegrywa z pytaniem „ile”. Wszyscy odmierzają gramy, mało kto zastanawia się nad rozkładem w czasie, a ten potrafi zmienić więcej, niż się wydaje: od porannych wymiotów po ryzyko poważnego stanu nagłego.

Zacznijmy od rzeczy, która bywa źródłem nieporozumień: liczba posiłków nie zmienia dziennej dawki. Dzielisz tę samą ilość jedzenia na więcej części. Ile dokładnie ma jej być, wynika z wagi i aktywności psa, i opisaliśmy to osobno w tekście o tym, ile karmić psa.

Pies dorosły: dwa posiłki

Dwa razy dziennie, rano i wieczorem, to rozsądny domyślny wybór dla większości psów dorosłych.

Powody są trzy. Mniejsza pojedyncza porcja to mniejsze obciążenie żołądka. Poziom energii utrzymuje się równomierniej niż przy jednym dużym posiłku. Przerwa nocna jest krótsza, więc żołądek nie stoi pusty kilkunastu godzin.

Trzy posiłki dziennie warto rozważyć przy psach bardzo drobnych, u psów z wrażliwym układem pokarmowym oraz u psów po przebytych chorobach przewodu pokarmowego. Przy zapaleniu trzustki rozdrobnienie dawki na mniejsze porcje bywa wręcz elementem zaleceń, bo zmniejsza obciążenie narządu przy każdym posiłku.

Dlaczego jedna duża porcja bywa ryzykowna

Karmienie raz dziennie jest wygodne i część psów znosi je bez problemu. Warto jednak znać dwa argumenty przeciw.

Skręt żołądka. Rozszerzenie i skręt żołądka to stan nagły, w którym liczą się godziny. Wśród czynników ryzyka wymienia się jedną dużą porcję dziennie, szybkie jedzenie i intensywny wysiłek bezpośrednio po posiłku. Dotyczy przede wszystkim psów dużych i głębokoklatkowych. Rozłożenie dawki na dwa posiłki jest jedną z prostszych rzeczy, które można zrobić, żeby to ryzyko zmniejszyć. Objawy, które trzeba znać na pamięć, opisaliśmy przy wymiotach u psa.

Wymioty żółcią na pusty żołądek. Przy długiej przerwie żółć zalega i podrażnia błonę śluzową. Efekt to charakterystyczne żółte wymioty nad ranem albo w środku nocy, u psa, który poza tym czuje się świetnie. Zaskakująco często wystarcza przesunięcie ostatniego posiłku na późniejszą godzinę albo dołożenie trzeciego, niewielkiego posiłku wieczorem.

Szczenię: 3-4 posiłki

Szczenię ma mały żołądek i bardzo wysokie zapotrzebowanie energetyczne w przeliczeniu na kilogram masy ciała. Cała dzienna dawka po prostu nie zmieści się w dwóch porcjach.

Orientacyjny schemat wygląda tak:

• do około 4 miesiąca: 4 posiłki dziennie,
• 4-6 miesiąc: 3 posiłki,
• od około 6 miesiąca: stopniowe przejście na 2 posiłki.

U ras miniaturowych częstsze karmienie ma dodatkowe uzasadnienie: małe szczenięta są podatne na spadki poziomu cukru we krwi, a długie przerwy między posiłkami to zwiększają. Przy takim psie warto trzymać się czterech posiłków dłużej.

Szczegóły doboru karmy i wielkości porcji w pierwszych miesiącach zebraliśmy w tekście o żywieniu szczeniaka, a to, jak ułożyć rytm dnia w pierwszym tygodniu po przyjeździe, opisaliśmy przy pierwszych dniach szczeniaka w domu.

Pies senior

U psa starszego zwykle zostaje przy dwóch posiłkach, ale częściej pojawiają się powody, żeby przejść na trzy: gorsze trawienie, mniejszy apetyt jednorazowy, choroby przewlekłe wymagające stabilnego poziomu energii.

Przy chorobach nerek, cukrzycy czy chorobach wątroby liczba i pory posiłków bywają częścią leczenia, a nie kwestią wygody. Przy cukrzycy karmienie musi być zsynchronizowane z podawaniem insuliny i to weterynarz ustala schemat. Więcej o zmianach w organizmie starszego psa piszemy w tekście o żywieniu psa seniora.

Regularność i wysiłek

Pora ma mniejsze znaczenie niż powtarzalność. Układ pokarmowy przygotowuje się do posiłku o godzinie, do której jest przyzwyczajony, i regularność sprzyja stabilnemu trawieniu. Poza tym stały rytm ułatwia naukę czystości u szczeniąt i pozwala szybciej zauważyć, że pies stracił apetyt.

Osobna zasada dotyczy ruchu: nie karm psa bezpośrednio przed intensywnym wysiłkiem ani zaraz po nim. Przyjmuje się odstęp rzędu godziny w każdą stronę, a przy psach dużych i głębokoklatkowych warto go wydłużyć. Spokojny spacer na smyczy zaraz po jedzeniu nie jest problemem, bieganie i szarpanki są.

Jedzenie dostępne cały czas

Metoda polegająca na zostawieniu pełnej miski przez cały dzień ma jedną zaletę i kilka wad.

Zaleta: wygoda przy psie, który sam reguluje ilość i nie przejada się. Takich psów jest jednak mniej, niż wynika z rozmów na spacerze.

Wady: nie da się kontrolować, ile pies faktycznie zjadł, a przy dwóch psach w domu nie da się nawet ustalić, który zjadł ile. Utrata apetytu, czyli jeden z wcześniejszych sygnałów, że coś się dzieje, zostaje zauważona z opóźnieniem. Sucha karma stojąca w misce cały dzień traci na jakości, a mokra po prostu się psuje.

Przy psie z nadwagą stały dostęp do jedzenia jest jedną z pierwszych rzeczy do zmiany. Jak to poukładać, opisaliśmy w tekście o odchudzaniu psa.

Kiedy zmiana liczby posiłków to za mało

Jeśli pies wymiotuje regularnie mimo przesunięcia pór karmienia, chudnie mimo niezmienionej dawki, je łapczywie i wciąż jest głodny albo przeciwnie, przestaje się interesować jedzeniem, to nie jest kwestia rozkładu posiłków. Wtedy potrzebne jest badanie, a nie kolejna korekta harmonogramu. Przyczyny utraty apetytu zebraliśmy w tekście o tym, co robić, gdy pies nie chce jeść.

Podsumowanie

Dwa posiłki dziennie dla psa dorosłego, trzy do czterech dla szczeniaka, regularne pory i ta sama dzienna dawka podzielona na części. Jeśli pies wymiotuje żółcią nad ranem, zacznij od przesunięcia kolacji na później, zanim sięgniesz po cokolwiek innego.

Przy psie dużym i głębokoklatkowym karmienie raz dziennie warto omówić z weterynarzem, bo wchodzi tu w grę ryzyko skrętu żołądka. Przy chorobach przewlekłych schemat karmienia bywa częścią leczenia i wtedy ustala go lekarz prowadzący, a nie wygoda domowników.

Źródła

• FEDIAF, Nutritional Guidelines for Complete and Complementary Pet Food
• American College of Veterinary Surgeons, materiały o rozszerzeniu i skręcie żołądka (GDV)
• WSAVA Global Nutrition Committee, wytyczne dotyczące oceny żywienia psów