Ciąża urojona u suki - objawy i co z tym zrobić

Suka zaczyna nosić pluszaka i układać go w legowisku. Nie pozwala go zabrać, a jeśli ktoś spróbuje, warczy pierwszy raz w życiu. Do tego kopie w kocu, chodzi niespokojnie po mieszkaniu i przestała jeść.

Sześć tygodni wcześniej skończyła się cieczka i nie było żadnego krycia.

Dlaczego to się dzieje

Ciąża urojona nie jest chorobą w ścisłym sensie i to jest najbardziej odciążająca informacja w całym temacie.

U suki po każdej cieczce, niezależnie od tego, czy doszło do zapłodnienia, trwa mniej więcej dwumiesięczna faza wysokiego poziomu progesteronu. Organizm zachowuje się przez ten czas tak, jakby był w ciąży, i dopiero jej zakończenie coś zmienia. Kiedy progesteron spada, rośnie prolaktyna, czyli hormon odpowiedzialny za laktację i za zachowania macierzyńskie.

U części suk ta zmiana przebiega niezauważalnie. U innych daje pełny zestaw objawów, jakby szczenięta faktycznie się urodziły. Mechanizm jest ten sam co u ciężarnej suki, tylko bez miotu.

Kiedy się pojawia

Zwykle 4-9 tygodni po zakończeniu cieczki, najczęściej między szóstym a ósmym tygodniem. To ważny szczegół, bo większość opiekunów przestaje wiązać cokolwiek z cieczką po dwóch tygodniach od jej końca.

Prowadzenie kalendarza cieczek, o którym piszemy w tekście o cieczce u suki, pozwala od razu połączyć fakty i oszczędza sporo niepokoju.

Objawy

Behawioralne: budowanie gniazda w koszu z praniem albo pod stołem, adoptowanie zabawek i noszenie ich w pysku, pilnowanie ich, niepokój, kopanie w legowisku, apatia albo przeciwnie, nadpobudliwość. U części suk pojawia się warczenie w obronie “szczeniąt”, także wobec domowników, którzy nigdy wcześniej tego nie doświadczyli.

Fizyczne: powiększone i zaczerwienione sutki, wyciek mleka albo przezroczystej treści, powiększony brzuch, czasem wymioty i zmiana apetytu w dowolną stronę.

Objawy potrafią być bardzo wyraźne. Zdarza się, że suka produkuje mleko obficie, a brzuch wygląda przekonująco.

Jak odróżnić od prawdziwej ciąży

Nie da się na podstawie samych objawów i to jest główny powód, dla którego warto zrobić badanie.

Ultrasonografia po 25-30 dniu od możliwego krycia rozstrzyga sprawę w kilka minut: pokazuje pęcherzyki ciążowe i bicie serc. Przekonanie, że krycia nie było, bywa zawodne, bo wystarczy kilka minut bez nadzoru. Cały przebieg prawdziwej ciąży, razem z metodami jej potwierdzania, opisaliśmy w osobnym tekście.

Co robić w domu

Nie dotykaj sutków. To najważniejsza i najczęściej łamana zasada. Odciąganie, masowanie i wycieranie mleka jest bodźcem, który pobudza wydzielanie prolaktyny i przedłuża całą sytuację. Jeśli suka sama wylizuje sutki do podrażnienia, załóż jej kołnierz albo lekkie ubranko.

Zabierz adoptowane przedmioty, ale stopniowo i najlepiej pod nieobecność suki. Nagłe zabranie wszystkiego naraz u suki, która ich pilnuje, kończy się konfliktem.

Nie ograniczaj drastycznie wody. Ta rada krąży od lat i jest ryzykowna. Delikatne zmniejszenie porcji karmy przez kilka dni bywa uzasadnione, ale odwadnianie suki nie jest metodą.

Zajmij ją. Dłuższe spacery, węchowe zabawy, nowe trasy. Zmiana rytmu dnia pomaga bardziej niż cokolwiek, co da się zrobić z sutkami.

Kiedy potrzebne są leki

Łagodne przypadki mijają samoistnie w ciągu dwóch, trzech tygodni i nie wymagają niczego.

Przy objawach nasilonych, zwłaszcza przy obfitej laktacji, przy wyraźnym cierpieniu psychicznym suki albo przy agresji w obronie zabawek, weterynarz stosuje kabergolinę. Obniża ona poziom prolaktyny, podawana jest doustnie przez kilka dni i zwykle działa szybko.

Czego się nie stosuje: preparatów hormonalnych na własną rękę, w tym estrogenów i testosteronu, które kiedyś bywały używane, a dziś mają zbyt niekorzystny bilans działań niepożądanych.

Kiedy jechać do lecznicy

Zapalenie sutka. Sutek twardy, gorący, wyraźnie bolesny, skóra nad nim czerwona lub sina, wydzielina ropna albo podbarwiona krwią, do tego gorączka. Wymaga leczenia, zwykle antybiotykiem.

Ropomacicze. Tu uwaga jest szczególnie ważna, bo czas wystąpienia pokrywa się z ciążą urojoną. Objawy: apatia, brak apetytu, wyraźnie wzmożone pragnienie, częstsze oddawanie moczu, powiększony brzuch, gorączka, a przy postaci otwartej cuchnący ropny wyciek z dróg rodnych. To stan zagrożenia życia wymagający pilnej operacji.

Praktyczna reguła: ciąża urojona nie powinna dawać gorączki, apatii ani zwiększonego pragnienia. Jeśli te objawy występują, sprawa wymaga oceny tego samego dnia.

Czy to wraca

U wielu suk tak, po każdej kolejnej cieczce, i z czasem bywa coraz bardziej nasilona.

Trwałym rozwiązaniem jest sterylizacja, która przerywa cykl hormonalny u źródła. Jest tu jednak istotny warunek terminu: zabiegu nie wykonuje się w trakcie objawów, bo nagły spadek progesteronu po usunięciu jajników potrafi laktację nasilić i przedłużyć. Standardowo czeka się 2-3 miesiące od ustąpienia objawów. Wszystkie argumenty za zabiegiem i przeciw niemu zebraliśmy w tekście o sterylizacji i kastracji.

Ciąża urojona a inne psy w domu

Warto o tym wspomnieć, bo bywa zaskoczeniem. Suka w tym stanie potrafi zmienić stosunek do pozostałych zwierząt: pilnować legowiska, warczeć przy zabawkach, odsuwać drugiego psa od miejsca, które uznała za gniazdo.

To zachowanie mija razem z objawami i nie oznacza trwałej zmiany relacji. Na czas trwania epizodu wystarczy zwykle rozdzielenie zasobów: osobne miski, osobne legowiska, zabawki sprzątnięte na kilka tygodni.

Czy to szkodzi

Sama ciąża urojona rzadko pozostawia trwałe skutki. Nawracająca laktacja bywa jednak wiązana z częstszym zapaleniem sutka, a przewlekła stymulacja gruczołu mlekowego jest jednym z argumentów rozważanych w kontekście ryzyka guzów sutka.

Do tego dochodzi rzecz mniej medyczna, a bardzo realna: kilka tygodni niepokoju, gorszego snu i zmienionego zachowania dwa razy w roku jest obciążeniem dla suki i dla domowników. Jeśli sytuacja powtarza się co cykl, rozmowa o zabiegu ma sens niezależnie od statystyk. Przy młodej suce warto tę rozmowę odbyć wcześniej, o czym piszemy w tekście o pierwszej cieczce.

Źródła

• Merck Veterinary Manual, Pseudopregnancy in Small Animals
• Charakterystyka Produktu Leczniczego Weterynaryjnego dla preparatów zawierających kabergolinę
• Society for Theriogenology, materiały dotyczące zaburzeń cyklu u suk
• BSAVA Manual of Canine and Feline Reproduction and Neonatology