Brzydki zapach z pyska psa - co go powoduje i kiedy to objaw choroby

Psi oddech ma swój zapach i nikt nie oczekuje mięty. Granica przebiega gdzie indziej: pies ziewa po drugiej stronie kanapy, a ty to czujesz. Albo podchodzi się przywitać i odruchowo odwracasz głowę.

Ten moment jest w polskich domach traktowany jak norma wieku psiego, a jest objawem. Zwykle jednym z pierwszych, jakie daje choroba przyzębia.

Skąd bierze się ten zapach

Na zębach osadza się płytka nazębna, czyli warstwa bakterii. W ciągu kilkudziesięciu godzin mineralizuje się do kamienia, a kamień jest szorstki, więc kolejna płytka trzyma się go jeszcze lepiej. Bakterie schodzą pod dziąsło, do kieszonek, i tam produkują lotne związki siarki. To one pachną.

Choroba przyzębia jest u psów po trzecim roku życia stanem powszechnym i nie zatrzymuje się na etapie zapachu. Idzie dalej: cofające się dziąsła, obnażone korzenie, ruszające się zęby, ból przy jedzeniu. Cały ten mechanizm razem z profilaktyką rozbieramy w tekście o tym, jak powstaje kamień nazębny i kiedy trzeba go usunąć.

Zapach jest wygodnym objawem, bo pojawia się wcześnie i nie da się go przeoczyć. Szkoda go marnować.

Zapachy, które kierują uwagę poza jamę ustną

U większości psów przyczyna siedzi w pysku. Bywa jednak, że oddech mówi o czymś zupełnie innym, i wtedy zwykle ma charakterystyczny odcień.

Amoniak albo mocz. Tak pachnie oddech mocznicowy przy zaawansowanej chorobie nerek. Nerki nie usuwają mocznika, a ten trafia do śliny. Prawie zawsze towarzyszy temu picie większych ilości wody i częstsze siusianie. Jeśli zauważyłaś, że pies opróżnia miskę szybciej niż kiedyś, sprawdź ile wody powinien realnie pić pies jego wagi i zanotuj to przed wizytą.

Słodkawy, przypominający aceton albo zmywacz do paznokci. To sygnał ciał ketonowych i możliwej cukrzycowej kwasicy ketonowej. Stan nagły, zwłaszcza gdy pies jest apatyczny, wymiotuje i dużo pije.

Gnilny, przypominający padlinę. Najczęściej oznacza martwicę tkanek w jamie ustnej: rozpadający się guz dziąsła, głęboki ropień, martwy ząb. Rzadziej ciężką niewydolność wątroby.

Kwaśny, jak treść żołądkowa. Bywa przy cofaniu się treści z żołądka i przewlekłych wymiotach. Zapach jest wtedy zmienny, mocniejszy rano.

Żaden z tych opisów nie jest testem diagnostycznym. Jest wskazówką, którą warto przekazać weterynarzowi, bo skraca listę badań.

Kiedy śmierdzi tylko z jednej strony

Ten szczegół umyka, bo nikt nie obwąchuje psa metodycznie. A jest przydatny: zapach wyraźnie silniejszy po jednej stronie pyska sugeruje problem miejscowy, a nie ogólny stan uzębienia.

Najczęstsze przyczyny to kawałek patyka albo kości zaklinowany w przestrzeni międzyzębowej lub w poprzek podniebienia, oraz ropień korzenia czwartego przedtrzonowca. Ten drugi daje bardzo charakterystyczny obraz: obrzęk, a potem sącząca się ranka pod okiem, po tej samej stronie. Bywa leczony jako uraz albo ugryzienie owada przez tygodnie, zanim ktoś zajrzy psu do pyska.

U spanieli, seterów i psów z obfitymi fałdami wargowymi warto odchylić wargę i sprawdzić jej wewnętrzną stronę. Wilgotny, ciepły fałd to dobre miejsce dla bakterii i drożdżaków, a zapalenie fałdu wargowego potrafi śmierdzieć mocniej niż zaawansowany kamień.

Co realnie działa

Szczotkowanie. Codziennie, a jeśli to nierealne, to możliwie często, bo płytka nazębna mineralizuje się w ciągu dwóch do trzech dni. Szczoteczka może być zwykła, dziecięca, miękka. Pasta wyłącznie weterynaryjna, enzymatyczna, przeznaczona do połykania. Ludzka odpada z dwóch powodów: fluoru i tego, że część past zawiera ksylitol, który jest dla psa groźny w bardzo małych dawkach.

Uzupełnieniem są produkty z certyfikatem VOHC (Veterinary Oral Health Council). Ta organizacja przyznaje znak preparatom, dla których producent przedstawił badania potwierdzające ograniczanie płytki albo kamienia. Certyfikat jest jednym z niewielu twardych kryteriów na tym rynku, więc warto go szukać na opakowaniu gryzaków, karm dentystycznych i proszków na zęby dodawanych do jedzenia.

Czego unikać: usług typu usuwanie kamienia bez znieczulenia. Wygląda to na łagodniejszą opcję, a jest odwrotnie. Bez narkozy da się oczyścić tylko widoczną część korony, czyli dokładnie tę, która nie odpowiada za zapach i za chorobę. Efekt jest kosmetyczny, właścicielka wychodzi przekonana, że problem załatwiony, a stan zapalny pod dziąsłem pracuje dalej. Amerykańskie i europejskie towarzystwa stomatologii weterynaryjnej odradzają tę praktykę.

Jeśli kamień już jest, żadna pasta go nie zdejmie. Potrzebna jest sanacja jamy ustnej w znieczuleniu, ze zdjęciami rentgenowskimi zębów, bo połowa problemów siedzi pod dziąsłem i nie widać ich gołym okiem.

Czy sucha karma czyści zęby

To przekonanie trzyma się mocno i jest w dużej mierze pobożnym życzeniem. Zwykła granula pęka pod naciskiem zęba, zanim zdąży o niego potrzeć, więc kontakt jest zbyt krótki, żeby zebrać płytkę. Różnicę robią dopiero karmy zaprojektowane pod kątem stomatologicznym: większe granule o włóknistej strukturze, które ząb przecina, zamiast je kruszyć. Takie preparaty mają zwykle certyfikat VOHC i wtedy widać to na opakowaniu.

Podobnie jest z gryzakami. Twarde poroża, kopyta i kości nośne czyszczą zęby przez chwilę, a przy okazji są jedną z najczęstszych przyczyn złamania czwartego przedtrzonowca, czyli największego zęba w psim pysku. Prosty test: jeśli nie da się w to wcisnąć paznokcia, jest za twarde.

Szczeniak, który brzydko pachnie

U psa w wieku od trzech do siedmiu miesięcy zapach z pyska ma zwykle inną przyczynę niż u dorosłego. Trwa wymiana uzębienia, dziąsła są podrażnione, a resztki pokarmu zbierają się wokół chwiejących się zębów mlecznych. To przechodzi razem z wymianą.

Uwagi wymaga za to sytuacja, w której ząb mleczny nie wypada. Najczęściej dotyczy kłów i widać wtedy dwa zęby obok siebie: mleczny od strony wargi, stały za nim. Między nimi zalega pokarm, powstaje stan zapalny i zapach, a przy okazji zaburza się zgryz. Ząb przetrwały usuwa się chirurgicznie, zwykle przy okazji sterylizacji lub kastracji, żeby nie mnożyć znieczuleń.

Kiedy umówić wizytę

Bez zwłoki, tego samego dnia, jeśli pies ślini się obficie, nie chce jeść, krwawi z pyska, ma obrzęk twarzy albo trzyma pysk lekko otwarty i nie pozwala go dotknąć.

W ciągu kilku dni, jeśli zapach pojawił się nagle i towarzyszy mu wzmożone pragnienie, chudnięcie, wymioty, apatia albo żółte zabarwienie białkówek.

Planowo, ale bez odkładania na wiosnę, jeśli zapach narasta od miesięcy, a na zębach widać brązowy nalot. To najczęstszy scenariusz i najczęściej odkładany.

Zapach z pyska jest tanim objawem: nic nie kosztuje, żeby go zauważyć, a mówi więcej niż większość rzeczy widocznych z zewnątrz. Jedyne, czego z nim nie należy robić, to przyzwyczajać się.

Źródła

• American Veterinary Dental College, stanowisko w sprawie zabiegów stomatologicznych bez znieczulenia
• Veterinary Oral Health Council, lista produktów z certyfikatem dla psów
• WSAVA, Global Dental Guidelines for Dogs and Cats
• Merck Veterinary Manual, Halitosis in Small Animals