Skręt żołądka u psa - objawy i minuty, które decydują

To jeden z niewielu tematów w opiece nad psem, przy którym nie ma nic do przemyślenia i nic do sprawdzenia. Jest tylko lista objawów i decyzja: jedziecie teraz.

Jeśli czytasz to, bo twój pies właśnie próbuje wymiotować i nic mu nie wychodzi, a brzuch jest napięty, przestań czytać i jedź do lecznicy. Zadzwoń po drodze, żeby na was czekali.

Co się dzieje w środku

Skrót GDV pochodzi od angielskiej nazwy oznaczającej rozszerzenie i skręt żołądka. Nazwa opisuje dwa etapy.

Najpierw żołądek wypełnia się gazem i rozdyma. Potem obraca się wokół własnej osi, zamykając zarówno wejście, jak i wyjście. Gaz nie ma którędy ujść i ciśnienie rośnie dalej.

Konsekwencje kaskadują szybko. Skręcony żołądek zaciska własne naczynia, więc jego ściana zaczyna obumierać. Razem z nim skręca się często śledziona. Rozdęty narząd uciska duże żyły biegnące w jamie brzusznej, przez co dramatycznie spada ilość krwi wracającej do serca, a to prowadzi do wstrząsu.

Dlatego czas liczy się w godzinach. To nie jest choroba, którą można przespać do rana.

Objawy, których nie wolno przegapić

Nieproduktywne odruchy wymiotne. Najbardziej charakterystyczny objaw i zarazem najczęściej bagatelizowany, bo wygląda jak zwykłe zbieranie się na wymioty. Pies przybiera pozycję, napina brzuch, wydaje charakterystyczne dźwięki, ale nic nie wychodzi. Czasem pojawia się odrobina białej, gęstej piany. Powtarza to raz za razem.

Powiększony, napięty brzuch. Za żebrami wyczuwalne twarde, wypełnione uwypuklenie. Przy dużym, owłosionym psie bywa mniej widoczne, niż by się wydawało, więc sprawdź dotykiem, nie wzrokiem.

Ślinienie. Obfite, ciągnące się, bo pies nie może przełykać.

Niepokój i brak możliwości ułożenia się. Pies wstaje, kładzie się, znowu wstaje, chodzi w kółko, ogląda się na brzuch. Wygląda na kogoś, kto nie potrafi znaleźć pozycji, w której byłoby lżej.

Przyspieszony, płytki oddech.

W dalszej kolejności: osłabienie, chwiejny chód, blade lub szare dziąsła, przyspieszone i słabe tętno, zapaść.

Zestaw pierwszych trzech objawów naraz wystarcza, żeby jechać. Nie czekaj, aż pojawią się kolejne.

Co robić i czego nie robić

Jedź natychmiast. Zadzwoń po drodze, żeby lecznica przygotowała się na przyjęcie. Jeśli twoja placówka nie pełni dyżuru nocnego, dzwoń do najbliższej całodobowej. Warto mieć ten numer zapisany zawczasu, a nie szukać go w panice.

Nie podawaj nic doustnie. Ani wody, ani leków, ani oleju, ani niczego, co ma „pomóc odbić gaz”.

Nie próbuj wywołać wymiotów. Wyjście z żołądka jest zamknięte, więc niczego nie osiągniesz poza pogorszeniem stanu.

Nie próbuj uciskać ani masować brzucha.

Nie czekaj na poprawę. Ten stan nie mija sam.

Przewóź psa spokojnie, najlepiej z drugą osobą, która będzie przy nim z tyłu. Jeśli pies jest duży i osłabiony, weź koc, na którym da się go przenieść.

Czego spodziewać się w lecznicy

Rozpoznanie potwierdza się zdjęciem rentgenowskim jamy brzusznej, na którym skręcony żołądek daje charakterystyczny obraz. Równolegle wdraża się leczenie wstrząsu: dożylne płyny, leki przeciwbólowe, odbarczenie żołądka przez sondę albo nakłucie, żeby wypuścić gaz.

Potem konieczna jest operacja. Chirurg odkręca żołądek, ocenia, czy ściana i śledziona są żywotne, i usuwa tkanki, które obumarły. Na koniec wykonuje gastropeksję, czyli przyszywa żołądek do ściany jamy brzusznej, żeby nie mógł skręcić się ponownie. Bez tego zabiegu nawroty są bardzo częste.

To kosztowna i poważna operacja, a rokowanie zależy przede wszystkim od tego, ile czasu upłynęło od wystąpienia objawów. Psy przywiezione szybko mają zdecydowanie lepsze szanse.

Które psy są zagrożone

Ryzyko nie rozkłada się równomiernie.

Największe dotyczy ras dużych i olbrzymich o głębokiej, wąskiej klatce piersiowej: doga niemieckiego, wyżła weimarskiego, setera, owczarka niemieckiego, dobermana, bernardyna, chartów. Charakterystyka budowy daje żołądkowi więcej swobody ruchu.

Ryzyko rośnie także z wiekiem, jest wyższe u psów chudych, u psów nerwowych i łapczywie jedzących oraz u tych, u których skręt wystąpił u bliskich krewnych.

Jeśli masz psa z tej grupy, warto o tym wiedzieć zawczasu i mieć plan: numer do lecznicy całodobowej i świadomość, jak wyglądają objawy. Widełki długości życia i typowe obciążenia poszczególnych ras znajdziesz w katalogu ras.

Co realnie zmniejsza ryzyko

Nie da się go wyeliminować, da się je obniżyć.

Karm dwa lub trzy razy dziennie zamiast raz. Jedna duża porcja to większe wypełnienie żołądka. Szerzej o rozkładzie posiłków piszemy w tekście o tym, ile razy dziennie karmić psa.

Spowolnij tempo jedzenia u psa, który połyka porcję w kilkanaście sekund. Miska spowalniająca albo rozłożenie karmy na płaskiej powierzchni realnie zmniejszają ilość połykanego powietrza.

Odczekaj z wysiłkiem mniej więcej godzinę przed posiłkiem i po nim. Spokojny spacer na smyczy nie jest problemem, bieganie i szarpanki są.

Ogranicz stres przy misce. Jeśli psy jedzą razem i się pilnują, karm je osobno.

Rozważ profilaktyczną gastropeksję u psa z rasy wysokiego ryzyka. Zabieg wykonuje się często przy okazji kastracji, co pozwala uniknąć drugiego znieczulenia. Warto poruszyć ten temat, planując sterylizację lub kastrację.

Osobna uwaga o miskach na podwyższeniu: przez lata polecano je jako profilaktykę, a późniejsze badania wskazały, że u psów dużych mogą ryzyko wręcz zwiększać. Jeśli używasz podwyższenia z powodów ortopedycznych, omów to z weterynarzem.

Jak odróżnić od zwykłych wymiotów

Zwykłe wymioty kończą się tym, że coś z psa wychodzi. Przy skręcie żołądka pies próbuje i nie wychodzi nic albo prawie nic, a próby się powtarzają.

Drugi wyróżnik to brzuch: przy zwykłych wymiotach nie jest napięty i powiększony. Trzeci to zachowanie: pies po wymiotach zwykle się uspokaja, przy skręcie żołądka niepokój narasta.

Pełne zestawienie tego, co oznaczają różne rodzaje wymiotów, opisaliśmy w tekście o tym, co mówi kolor wymiocin.

Podsumowanie

Trzy objawy razem: nieudane próby wymiotowania, napięty i powiększony brzuch, niepokój bez możliwości ułożenia się. To wystarczy, żeby wyjść z domu w tej samej minucie.

Zapisz w telefonie numer najbliższej lecznicy całodobowej, zwłaszcza jeśli masz psa dużej rasy. Przy tej chorobie różnica między dobrym a złym zakończeniem to zwykle różnica kilku godzin, a nie różnica w jakości leczenia.

Źródła

• American College of Veterinary Surgeons, materiały o rozszerzeniu i skręcie żołądka (GDV)
• Glickman L.T. i wsp., badania nad czynnikami ryzyka GDV u psów, Purdue University
• Merck Veterinary Manual, rozdział o chorobach żołądka u małych zwierząt