Zatwardzenie u psa - co podać, a czego lepiej nie próbować

Pies przyjmuje pozycję, napina się i nic. Powtarza to dziesięć razy w ciągu godziny, za każdym razem trochę dłużej.

Zanim uznasz to za zaparcie, zadaj jedno pytanie: czy on w ogóle siusia. Bo dokładnie tak samo wygląda niedrożność cewki moczowej i to jest sytuacja, w której liczą się godziny.

Trzy rzeczy, które wyglądają identycznie

Zaparcie. Pies napina się, wychodzi mało albo nic, a to, co wychodzi, jest twarde i suche. Poza tym zwykle je i zachowuje się normalnie.

Zapalenie jelita grubego. Napinanie jest częste i uporczywe, ale wychodzi niewiele luźnej treści, często ze śluzem i jasną krwią. To bywa mylone z zaparciem, choć mechanizm jest odwrotny. Jak odróżnić poszczególne rodzaje luźnego kału, opisaliśmy w tekście o biegunce u psa.

Niedrożność cewki moczowej. Pies przyjmuje pozycję, napina się, kapie kilka kropli albo nic. Częściej u samców. Brzuch jest twardy, pies jest niespokojny, potem apatyczny. To stan zagrożenia życia i wymaga natychmiastowego wyjazdu, bez czekania i bez sprawdzania czegokolwiek w domu.

Rozstrzygnięcie zajmuje kilka minut: wyjdź z psem i patrz, czy oddaje mocz normalnym strumieniem.

Co jest normą

Zdrowy pies wypróżnia się od jednego do trzech razy dziennie, w miarę regularnie. Pominięcie jednego dnia u psa, który je, pije i biega jak zwykle, mieści się w normie i nie wymaga interwencji.

Granicą, po której warto zadzwonić, jest 48 godzin. Przy 72 godzinach wizyta jest już konieczna, niezależnie od tego, jak pies wygląda. Przy wymiotach, twardym brzuchu albo braku apetytu ta granica przesuwa się do kilku godzin.

Skąd biorą się zaparcia

Najczęstsza przyczyna jest banalna: za mało płynu. Pies karmiony wyłącznie suchą karmą, pijący mało, w upale albo po chorobie, zagęszcza treść jelitową na tyle, że przestaje ona przechodzić. Ile wody powinien wypijać pies twojej wagi i jak to zmierzyć, rozpisaliśmy tutaj.

Druga w kolejności to kości. Kał jest wtedy jasny, kruszący się, przypominający kredę, a masa w jelicie potrafi stwardnieć tak, że nie da się jej usunąć bez znieczulenia. Dotyczy to zwłaszcza kości gotowanych.

Poza tym:

• ból, który sprawia, że pies unika przyjmowania pozycji: artroza, uraz kręgosłupa, zapalenie gruczołów okołoodbytowych, świeży zabieg,
• przerost prostaty u niekastrowanych samców, zwykle po siódmym roku życia. Kał bywa wtedy spłaszczony, wstążkowaty. To najczęściej przeoczana przyczyna nawracających zaparć u psów w tym wieku,
• sierść połknięta podczas linienia, głównie u psów długowłosych i tych, które się intensywnie wylizują,
• leki: opioidowe przeciwbólowe, część preparatów żelaza, leki zatrzymujące biegunkę,
• za mało ruchu, zwłaszcza u psów starszych i po operacjach,
• stres i zmiana rytmu: podróż, hotel, przeprowadzka, nowa trasa spacerów,
• guz albo zwężenie w obrębie miednicy i odbytnicy, u psów starszych.

U seniorów zaparcia bywają pierwszym objawem, który zauważa opiekun, choć przyczyna leży gdzie indziej. Zmiany w rytmie wypróżnień u psa po dziesiątym roku życia warto zestawić z resztą obrazu, o czym piszemy w tekście o żywieniu psa seniora.

Co możesz zrobić w domu

Zakres domowych działań jest wąski i sprowadza się do trzech rzeczy: woda, błonnik, ruch.

Woda. Najprostsze rozwiązanie to dolanie wody do karmy, nawet sporo, albo przejście na kilka dni na karmę mokrą. Miski w dwóch, trzech miejscach w domu podnoszą spożycie bardziej, niż się wydaje.

Błonnik rozpuszczalny. Gotowana dynia bez przypraw, mniej więcej łyżka stołowa na 10 kg masy ciała, dodana do posiłku. Albo babka płesznik, około pół łyżeczki na 10 kg, koniecznie wymieszana z dużą ilością wody, bo podana sucho pogorszy sprawę.

Ruch. Dwa dłuższe spacery zamiast czterech krótkich wokół bloku. Perystaltyka reaguje na ruch szybciej niż na jakikolwiek dodatek do miski.

Jeśli w grę wchodzi zaburzona mikroflora po antybiotykoterapii albo po epizodzie biegunki, sensowne bywa wsparcie preparatem probiotycznym, choć na samo zaparcie nie jest to rozwiązanie.

Czego nie próbować

Parafiny płynnej podawanej strzykawką do pyska. Jest bez smaku i zapachu, więc nie wywołuje odruchu przełykania, i przy zachłyśnięciu trafia do płuc. Zachłystowe zapalenie płuc jest poważniejszym problemem niż zaparcie, od którego się zaczęło.

Ludzkich środków przeczyszczających. Preparaty z fosforanami, popularne jako gotowe lewatywy, u psów wywołują groźne zaburzenia elektrolitowe. Czopków glicerynowych ani leków doustnych z apteki też nie stosuj bez zalecenia.

Domowej lewatywy. Poza kwestią preparatu jest ryzyko mechaniczne: ścianę odbytnicy da się uszkodzić łatwiej, niż wygląda.

Ręcznego usuwania kału. Przy zbitej masie robi się to w znieczuleniu i z powodu, dla którego nie robi się tego w domu.

Kiedy do weterynarza

Natychmiast, jeśli pies napina się i nie oddaje moczu, ma twardy, bolesny brzuch, wymiotuje, jest apatyczny albo widać wypadniętą, czerwoną tkankę przy odbycie.

Tego samego dnia, jeśli pies zjadł kości, w kale jest krew albo napinanie trwa od kilku godzin bez efektu.

W ciągu jednego, dwóch dni, jeśli minęły 48 godziny bez wypróżnienia, kał jest wstążkowaty, albo zaparcia wracają co kilka tygodni. To ostatnie jest ważniejsze niż pojedynczy epizod, bo nawracające zaparcie zwykle ma przyczynę, którą da się znaleźć.

W lecznicy pierwszym krokiem jest badanie przez odbyt, które od razu pokazuje prostatę, zwężenia i konsystencję mas kałowych. Do tego zdjęcie rentgenowskie i badania krwi, jeśli obraz nie jest jasny.

Jak zmniejszyć ryzyko nawrotów

Woda dostępna zawsze i w kilku miejscach, część dawki podawana w postaci mokrej, brak kości w diecie, regularny ruch i kontrola masy ciała. U psów po ósmym roku życia dochodzi jeszcze jedno: badanie prostaty przy corocznym przeglądzie, jeśli pies nie jest kastrowany.

Zaparcie samo w sobie rzadko jest chorobą. Częściej jest objawem czegoś, co da się znaleźć, jeśli wraca.

Źródła

• Merck Veterinary Manual, Constipation and Obstipation in Small Animals
• WSAVA, Global Nutrition Guidelines
• ACVIM, materiały dotyczące chorób prostaty u psów
• Veterinary Partner (VIN), Megacolon and Constipation in Dogs