Zatrucie u psa - objawy i pierwsza pomoc w domu

Pierwsza godzina po zjedzeniu jest warta więcej niż wszystko, co da się zrobić później. W tym czasie substancja w większości nadal jest w żołądku i da się ją stamtąd usunąć.

Dlatego przy zatruciach kolejność działań jest odwrotna niż przy większości problemów zdrowotnych: najpierw telefon, potem obserwacja. Czekanie na objawy jest tu najkosztowniejszym błędem.

Pierwsze pięć minut

Odsuń psa od źródła i zabezpiecz to, co zostało, żeby nie zjadł reszty ani żeby nie zjadło tego drugie zwierzę.

Ustal trzy rzeczy: co dokładnie, ile mniej więcej, o której godzinie. Te trzy informacje decydują o postępowaniu bardziej niż cokolwiek innego. “Trochę czekolady, chyba niedawno” jest odpowiedzią, na której nie da się nic zbudować.

Zadzwoń do lecznicy i podaj masę ciała psa razem z tymi trzema informacjami. Nawet jeśli okaże się, że nic nie trzeba robić, ta rozmowa trwa trzy minuty.

Zabezpiecz opakowanie. Nazwa handlowa, substancja czynna, stężenie, gramatura. Zdjęcie etykiety w telefonie wystarczy, ale opakowanie lepiej zabrać.

Kiedy nie wolno wywoływać wymiotów

To jest część, przez którą domowe interwencje kończą się gorzej niż samo zatrucie.

Wymiotów nie wywołuje się:

• po substancjach żrących: udrażniacze do rur, odkamieniacze, silne detergenty, wybielacze. Przy powrocie przez przełyk uszkadzają go drugi raz,
• po produktach ropopochodnych: benzyna, nafta, rozpuszczalniki, oleje. Grożą zachłystowym zapaleniem płuc,
• u psa nieprzytomnego, otępiałego, drgającego albo z trudnościami w oddychaniu,
• gdy pies już wymiotuje,
• po połknięciu ostrego przedmiotu,
• u ras krótkopyskich bez konsultacji, bo ryzyko zachłyśnięcia jest u nich wyższe,
• zwykle później niż dwie godziny po zjedzeniu, bo treść zdążyła przejść dalej.

Dlaczego nie sól i nie woda utleniona

Sól kuchenna podawana doustnie jako środek wymiotny jest radą, która krąży od dekad i którą opisano jako przyczynę zgonów. Nadmiar sodu wywołuje zaburzenia neurologiczne, drgawki i obrzęk mózgu, a w tej sytuacji leczy się już dwie rzeczy naraz.

Woda utleniona w stężeniu trzyprocentowym bywa stosowana w niektórych krajach jako środek domowy, ale podrażnia błonę śluzową żołądka i opisywano po niej krwotoczne zapalenie żołądka. Nie jest to metoda, którą warto stosować na własną rękę.

W polskich lecznicach standardem jest apomorfina, podawana w iniekcji, działająca w ciągu kilku minut i odwracalna. To jest właściwe miejsce na tę procedurę.

Najczęstsze zatrucia w polskich domach

Czekolada. Teobromina, dawka zależna od rodzaju czekolady i masy psa. Przeliczniki i objawy zebraliśmy w tekście o czekoladzie.

Ksylitol. Najgroźniejszy z domowych składników w przeliczeniu na gram. Gwałtowny spadek poziomu glukozy w ciągu 30-60 minut, przy większych dawkach uszkodzenie wątroby. Szczegóły w tekście o ksylitolu.

Winogrona i rodzynki. Nefrotoksyczne w sposób nieprzewidywalny, bez bezpiecznej dawki. Opisaliśmy to tutaj.

Ludzkie leki przeciwbólowe. Ibuprofen, ketoprofen, paracetamol. Najczęstsza przyczyna zatruć, którą wywołuje sam opiekun w dobrej wierze.

Rodentycydy przeciwzakrzepowe. Podstępne, bo krwawienia pojawiają się dopiero po 3-5 dniach. Istnieje skuteczna odtrutka, witamina K1, ale wymaga rozpoznania.

Glikol etylenowy z płynu do chłodnic. Słodki smak, dlatego psy piją go chętnie. Uszkadza nerki nieodwracalnie w ciągu jednej, trzech dób, a leczenie ma sens tylko wtedy, gdy zostanie rozpoczęte bardzo wcześnie.

Metaldehyd ze środków na ślimaki. Drgawki, sztywność mięśni, wysoka temperatura.

Pleśń z kompostownika i ze śmietnika. Mykotoksyny wywołujące drżenia mięśniowe i drgawki. Sytuacja niedoceniana, a spotykana w ogrodach.

Cebula i czosnek w większych ilościach, o czym piszemy w osobnym tekście. Pełną listę produktów spożywczych, które bywają problemem, zebraliśmy w przewodniku po produktach zakazanych.

Objawy, na które patrzeć

Zatrucia nie mają jednego obrazu, ale objawy grupują się w kilka wzorców.

Pokarmowe: wymioty, ślinienie, biegunka, brak apetytu, bolesny brzuch.

Neurologiczne: chwiejny chód, drżenia mięśniowe, drgawki, dezorientacja, nadmierne pobudzenie albo senność, rozszerzone źrenice.

Oddechowe i krążeniowe: przyspieszony oddech, kaszel, blade lub sinawe dziąsła, przyspieszone tętno.

Krwotoczne: krwawienie z nosa, krew w kale lub moczu, wybroczyny na dziąsłach i brzuchu, osłabienie.

Nerkowe: wzmożone pragnienie i oddawanie moczu, później zatrzymanie moczu, wymioty, zapach amoniaku z pyska.

Czas pojawienia się objawów bywa bardzo różny i to jest powód, dla którego pies w dobrej formie godzinę po zjedzeniu nie jest jeszcze bezpieczny.

Czego się spodziewać w lecznicy

Przy wczesnym zgłoszeniu: wywołanie wymiotów, czasem płukanie żołądka, węgiel aktywowany, jeśli substancja się na niego wiąże.

Dalej leczenie podtrzymujące: płynoterapia dożylna, leki przeciwwymiotne, ochrona żołądka, kontrola drgawek, monitorowanie parametrów nerkowych i wątrobowych. Przy niektórych substancjach istnieją odtrutki, między innymi N-acetylocysteina przy paracetamolu i witamina K1 przy rodentycydach.

Zatrucia u psa, który zjada wszystko na spacerze

Osobna kategoria, bo źródła są tu inne i mniej oczywiste. Rozsypana trutka na gryzonie przy śmietniku, resztki jedzenia z fermentacją, padlina, grzyby po deszczu, sól drogowa zimą, wyrzucone leki.

Przy psie, który podnosi wszystko z ziemi, najskuteczniejsze są dwie rzeczy: nauczona komenda porzucania i, w miejscach wysokiego ryzyka, kaganiec fizjologiczny. Kaganiec bywa odbierany jako środek drastyczny, a przy psie zbierającym na spacerze jest zwykle najtańszym ubezpieczeniem, jakie można kupić.

Zapobieganie, które faktycznie działa

Leki w zamkniętej szafce, nie na blacie i nie w torebce na krześle. Środki chemiczne i płyny samochodowe poza zasięgiem, także w garażu. Kosz na śmieci z pokrywą albo w zamykanej szafce. Kompostownik ogrodzony. Kontrola nad tym, co pies podnosi na spacerze, zwłaszcza w miejscach, gdzie wykładane są trutki na gryzonie.

I jedna rzecz do zrobienia dziś, zanim będzie potrzebna: zapisz w telefonie numer do lecznicy pełniącej dyżur całodobowy w twojej okolicy. Szukanie go o drugiej w nocy jest znacznie trudniejsze, niż się wydaje.

Źródła

• Merck Veterinary Manual, General Approach to Toxicoses in Animals
• ASPCA Animal Poison Control Center, Emergency Decontamination Guidelines
• Veterinary Partner (VIN), Inducing Vomiting in Dogs: Risks and Methods
• Charakterystyki produktów leczniczych weterynaryjnych zawierających apomorfinę