Jamnik

Jamnik wygląda zabawnie i dlatego bywa niedoceniany. Tymczasem to pies myśliwski wyhodowany do wchodzenia pod ziemię i stawiania czoła borsukowi w ciasnym korytarzu nory. Odwaga, upór i samodzielność, które opiekunowie odbierają jako charakterek, to cechy funkcjonalne. Bez nich ten pies nie przetrwałby swojej pracy.

Charakter jamnika

Jamnik jest odważny do granic rozsądku, pewny siebie i przywiązany do rodziny. Wobec swoich bywa czuły i lubi spać pod kocem, wobec obcych zachowuje dystans i chętnie zapowiada każde wejście na klatkę schodową.

Samodzielność jest wpisana w rasę. Pies pracujący w norze musiał podejmować decyzje sam, bez człowieka nad sobą. Współczesny jamnik zachował ten sposób myślenia: słucha, rozważa i czasem wybiera własną wersję.

Nos rządzi jego zachowaniem. Trop na spacerze bywa silniejszy niż najlepiej wyćwiczone przywołanie, dlatego wielu opiekunów decyduje się na długą linkę w terenie otwartym.

Szczekanie jest donośne i nieproporcjonalne do rozmiaru. To także cecha użytkowa: myśliwy musiał słyszeć psa spod ziemi. W bloku wymaga to pracy od pierwszych tygodni.

Odmiany włosa różnią się nieco temperamentem. Szorstkowłose mają najwięcej terierowego zadziorstwa, długowłose uchodzą za najspokojniejsze, krótkowłose plasują się pośrodku.

Wygląd i odmiany

Jamnik ma wydłużony tułów, krótkie kończyny, mocną klatkę piersiową i pewny, energiczny ruch. Wzorzec podkreśla, że mimo nietypowych proporcji pies ma być zwinny i muskularny, a nie ociężały.

Wielkość określa się nie wagą, lecz obwodem klatki piersiowej mierzonym po ukończeniu piętnastu miesięcy:

• jamnik standardowy - obwód powyżej 35 cm, waga do około 9 kg,
• jamnik miniaturowy - obwód 30-35 cm, waga zwykle 4-5 kg,
• jamnik króliczy - obwód do 30 cm, waga zwykle 3-4 kg.

Odmiany włosa to krótkowłosa, długowłosa i szorstkowłosa. Ta ostatnia ma charakterystyczne brwi i brodę.

Umaszczenia dopuszczalne są bardzo różnorodne: jednobarwne rude i płowe, dwubarwne czarne i brązowe podpalane, pręgowane, tygrysowate oraz marmurkowe. To ostatnie, zwane też merle, wymaga ostrożności hodowlanej. Kojarzenie dwóch psów marmurkowych daje szczenięta obarczone ryzykiem głuchoty i ślepoty, dlatego takich par się nie łączy.

Dla kogo jest jamnik, a dla kogo nie

Sprawdza się u osób ceniących psa z charakterem, u aktywnych seniorów, w rodzinach ze starszymi dziećmi i u myśliwych. Dobrze znosi mieszkanie, o ile dostaje spacery.

Nie polecamy tej rasy osobom, które nie chcą pilnować diety i profilaktyki kręgosłupa, oraz tym, dla których szczekanie jest nie do przyjęcia. To także słaby wybór dla kogoś, kto oczekuje bezwarunkowego posłuszeństwa: jamnik zawsze zachowa margines własnego zdania.

Ruch i szkolenie

Dwa spacery dziennie po 30-45 minut to rozsądne minimum. Jamnik lubi chodzić dłużej, ale nie powinien biegać przy rowerze ani skakać przez przeszkody, bo to obciąża kręgosłup.

Najlepsze zajęcie dla tej rasy to praca węchowa. Szukanie ukrytych smakołyków, tropienie na łące, maty węchowe. Piętnaście minut takiej zabawy zmęczy jamnika bardziej niż godzina marszu.

W szkoleniu potrzebna jest cierpliwość i motywacja pokarmowa. Sesje mają być krótkie i skończone, zanim pies się znudzi. Kary działają na jamnika źle, wyzwalając upór, a nie współpracę.

Od pierwszego dnia ucz psa korzystania z rampy przy kanapie i łóżku. To najprostsza inwestycja w jego kręgosłup.

Pielęgnacja

Pielęgnacja zależy od odmiany. Krótkowłosy wymaga jedynie przetarcia rękawicą raz w tygodniu. Długowłosy potrzebuje czesania dwa, trzy razy w tygodniu, zwłaszcza pióropuszy na uszach, ogonie i tylnych partiach ud. Szorstkowłosy wymaga trymowania, czyli ręcznego wyskubywania obumarłego włosa, dwa, trzy razy w roku.

Uszy wiszące, więc kontrola co tydzień. Pazury skracaj regularnie, bo przy krótkich kończynach szybciej zmieniają ustawienie łapy.

Zęby to słaby punkt. Choroby przyzębia dotykają jamniki bardzo często, dlatego szczotkowanie kilka razy w tygodniu powinno być stałym elementem opieki. Wsparcie znajdziesz w rankingu proszków na zęby dla psa.

Zwracaj też uwagę na brzuch i klatkę piersiową. Przy tak nisko zawieszonym tułowiu pies zbiera wilgoć, błoto i kleszcze w miejscach, których nie widać na pierwszy rzut oka.

Zdrowie jamnika

Choroba krążków międzykręgowych (IVDD). To najpoważniejszy problem rasy i główna przyczyna poważnych wydatków weterynaryjnych. Jamniki są obarczone nią wyraźnie częściej niż inne psy. Objawy to niechęć do ruchu, drżenie, wygięty grzbiet, piszczenie przy podnoszeniu, a w cięższych przypadkach niedowład tylnych łap. Nagły niedowład to stan nagły, wymagający pomocy w ciągu godzin, nie dni.

Ryzyko obniża się przez utrzymanie szczupłej sylwetki, unikanie skoków i schodów, używanie szelek zamiast obroży i wzmacnianie mięśni grzbietu spokojnym, regularnym ruchem.

Otyłość. U jamnika nadwaga nie jest kwestią wyglądu. Każdy dodatkowy kilogram to bezpośrednie obciążenie kręgosłupa. To rasa, przy której odmierzanie porcji ma znaczenie kliniczne.

Zespół Cushinga. Nadczynność kory nadnerczy występuje u jamników częściej niż średnio. Objawia się wzmożonym pragnieniem i oddawaniem moczu, wypadaniem włosa i obwisłym brzuchem.

Choroby oczu. Postępujący zanik siatkówki i zaćma występują w rasie, a u psów marmurkowych dochodzi ryzyko wad wynikających z genu merle.

Zwichnięcie rzepki. Częstsze u odmian miniaturowych.

Przy każdej zmianie sposobu poruszania się jamnika, nawet drobnej, potrzebna jest konsultacja weterynaryjna. Przy tej rasie czas reakcji ma znaczenie.

Żywienie jamnika

Utrzymanie prawidłowej masy ciała to najważniejsza rzecz, jaką możesz zrobić dla kręgosłupa swojego psa. Talia powinna być widoczna z góry, a żebra wyczuwalne pod skórą bez naciskania. Jak wyliczyć porcję, tłumaczymy w tekście o tym, ile karmić psa.

Jamnik jest łasuchem i mistrzem wyłudzania. Przysmaki odejmuj od dziennej dawki karmy, a nie dodawaj do niej. Sprawdź też listę produktów groźnych dla psa, bo ta rasa chętnie testuje wszystko, co znajdzie na spacerze.

Karmę dziel na dwa posiłki. Przy problemach z zębami warto rozważyć zwilżanie granulatu lub karmę mokrą. Porównanie obu opcji znajdziesz w artykule karma sucha czy mokra.

U starszych jamników, zwłaszcza po epizodach bólu kręgosłupa, weterynarze często zalecają wsparcie stawów i chrząstki. Przegląd takich preparatów zebraliśmy w rankingu suplementów na stawy dla psa.

Historia rasy

Psy o wydłużonym ciele i krótkich nogach, używane do polowania w norach, znane były w Niemczech co najmniej od XVI wieku. Nazwa Dachshund oznacza dosłownie “borsuczy pies”.

Selekcja szła w stronę odwagi, donośnego głosu i budowy pozwalającej pracować w ciasnych korytarzach. Odmiana szorstkowłosa powstała przez dolewy krwi terierów i szorstkowłosych pinczerów, długowłosa przez krzyżowanie ze spanielami.

Pierwsza księga hodowlana powstała w Niemczech w 1890 roku. Jamniki miniaturowe i królicze wyhodowano później, do polowania na króliki, a nie jako psy pokojowe.

W Polsce jamnik od dziesięcioleci należy do najpopularniejszych ras, także jako pies użytkowy wykorzystywany w myślistwie do tropienia postrzałków.

Ile kosztuje jamnik i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli ZKwP kosztuje 2500-6000 zł, zależnie od odmiany i linii. Psy z linii pracujących, po rodzicach z zaliczonymi próbami, bywają droższe.

O co pytać hodowcę:

• czy w linii występowały przypadki IVDD i w jakim wieku,
• czy rodzice mają badania okulistyczne,
• w przypadku umaszczenia marmurkowego: czy tylko jeden rodzic jest merle,
• jaka odmiana wielkościowa i jaki obwód klatki mieli rodzice.

Ostatnie pytanie ma znaczenie praktyczne, bo szczeniak reklamowany jako króliczy potrafi wyrosnąć na miniaturowego.

Miesięczne utrzymanie to 200-400 zł, ale przy tej rasie warto od początku odkładać rezerwę na ewentualną operację kręgosłupa albo rozważyć ubezpieczenie.

Ciekawostki

Jamnik był pierwszą oficjalną maskotką igrzysk olimpijskich. Waldi, jamnik w kolorowych pasach, reprezentował igrzyska w Monachium w 1972 roku, a trasa maratonu miała kształt jego sylwetki.

Nazwa “hot dog” wywodzi się prawdopodobnie od skojarzenia kiełbaski w bułce z sylwetką jamnika, popularnego wśród niemieckich imigrantów w Stanach Zjednoczonych.

Jamniki są jedną z niewielu ras, w których FCI dopuszcza dziewięć odmian, ale nie uznaje ich za osobne rasy. Na wystawach oceniane są jednak w oddzielnych klasach.

Podsumowanie

Jamnik to pies o silnym charakterze, długiej metryce i jednej istotnej słabości: kręgosłupie. Jeśli zaakceptujesz jego upór i głośność, a w zamian zadbasz o szczupłą sylwetkę, rampę przy kanapie i szelki zamiast obroży, dostaniesz towarzysza na kilkanaście lat, który ma zdanie na każdy temat.

Przy jakichkolwiek objawach bólu grzbietu lub osłabienia tylnych łap skontaktuj się z lekarzem weterynarii natychmiast.