Xoloitzcuintle

Xoloitzcuintle należy do najstarszych ras świata i jest jednym z symboli Meksyku. Jego wizerunki pojawiają się w sztuce mezoamerykańskiej sprzed ponad trzech tysięcy lat, a nazwa łączy imię azteckiego boga Xolotla ze słowem oznaczającym psa. Współcześnie jest to spokojny, bardzo długowieczny pies towarzyszący, którego największą praktyczną cechą jest brak sierści, a największym wymaganiem codzienna opieka nad skórą.

Charakter xoloitzcuintle

To pies spokojny i zrównoważony, wyraźnie mniej pobudliwy od większości ras jego wielkości. W domu potrafi przeleżeć większość dnia, najchętniej pod kocem, blisko opiekuna.

Jest bardzo związany z rodziną i wybiera zwykle jedną osobę, której trzyma się szczególnie. Źle znosi samotność, co przy stałej potrzebie ciepła jest podwójnie odczuwalne.

Wobec obcych zachowuje dystans. Nie jest agresywny, raczej obserwuje z boku i potrzebuje czasu. Ta rezerwa jest cechą rasy zapisaną we wzorcu.

Jest czujny i sygnalizuje głosem, gdy coś dzieje się przy drzwiach, ale nie jest psem nadmiernie szczekliwym.

Zachował cechy psa pierwotnego: samodzielność w myśleniu, dobrą orientację w terenie i wyraźną wrażliwość na nastrój otoczenia. Reaguje na napięcie w domu i na podniesiony głos wycofaniem.

Wygląd i trzy odmiany

Wzorzec przewiduje trzy odmiany wielkościowe, będące jedną rasą. Odmiana mała mierzy 25-35 cm, średnia 36-45 cm, standardowa 46-60 cm. Waga rozkłada się odpowiednio od około czterech do dwudziestu pięciu kilogramów.

Skóra ma być gładka i elastyczna, a wzorzec preferuje barwy ciemne i jednolite: czarną, szaroczarną, łupkową i ciemnoszarą. Dopuszczalne są też brązowe, wątrobiane, bronzowe i blond. Dopuszcza się kępkę włosów na czole i szczątkowe owłosienie na ogonie.

Istnieje odmiana owłosiona, całkowicie pokryta krótką sierścią, i jest ona pełnoprawnym przedstawicielem rasy, uwzględnionym we wzorcu FCI.

Budowa jest mocna, zwarta i harmonijna, wyraźnie cięższa niż u nagiego psa peruwiańskiego. Uszy są duże, stojące i bardzo ruchliwe.

Uzębienie u psów bezwłosych bywa niepełne i wzorzec to uwzględnia.

Dla kogo jest xoloitzcuintle, a dla kogo nie

Ta rasa sprawdza się w mieszkaniu, u osoby, która jest w domu przez większość dnia, szuka psa spokojnego i niezostawiającego sierści oraz podejdzie poważnie do pielęgnacji skóry.

Nie jest wyborem dla osoby pracującej cały dzień poza domem, dla kogoś, kto chce psa do długich zimowych wypraw, ani dla domu z małymi dziećmi, bo skóra bez okrywy jest wrażliwa na zadrapania.

W Polsce jest rasą bardzo rzadką. Hodowli jest kilka, na szczeniaka się czeka, a wiedzy o pielęgnacji szuka się u hodowcy, nie u groomera.

Ruch i szkolenie

Dorosły pies potrzebuje około godziny ruchu dziennie, w odmianie standardowej nieco więcej. To nie jest rasa sportowa i nie oczekuje intensywnego wysiłku.

Zimą spacery trzeba skracać i zawsze wychodzić w okryciu. Latem odwrotnie: unikamy godzin południowych i mocnego słońca.

Szkolenie wymaga łagodności i cierpliwości. Xolo uczy się chętnie, ale wolniej niż rasy pracujące, i nie znosi presji. Krótkie sesje, nagradzanie i spokój dają najlepsze efekty.

Socjalizacja od pierwszych tygodni jest ważna, bo naturalna rezerwa wobec obcych bez wczesnego oswojenia przeradza się w lękliwość.

Warto też od szczeniaka przyzwyczajać psa do zabiegów pielęgnacyjnych, bo mycie, nawilżanie i smarowanie kremem będą częścią jego całego życia.

Pielęgnacja

Brak sierści oznacza inną pielęgnację, nie mniej pielęgnacji.

Skórę myje się delikatnym środkiem raz na tydzień, dwa tygodnie. Zbyt częste mycie wysusza, zbyt rzadkie prowadzi do zatkania porów. Po myciu skórę osusza się i nawilża preparatem dla psów, bez alkoholu i silnych zapachów.

Latem obowiązuje krem z filtrem na grzbiet, nos i uszy. Poparzenie słoneczne u psa bezwłosego jest realne, a wieloletnia ekspozycja zwiększa ryzyko zmian nowotworowych.

Zimą pies potrzebuje okrycia już przy kilku stopniach powyżej zera.

Trądzik i zaskórniki pojawiają się najczęściej u psów młodych i zwykle ustępują z wiekiem. Nie należy ich wyciskać.

Zęby wymagają szczególnej uwagi, bo niepełne uzębienie sprzyja odkładaniu kamienia na zębach pozostałych. Więcej w tekście o kamieniu nazębnym u psa, a preparaty ułatwiające tę rutynę zebraliśmy w rankingu proszków na zęby dla psa.

Pazury skracaj co trzy, cztery tygodnie.

Zdrowie xoloitzcuintle

To rasa wyjątkowo zdrowa i długowieczna, dożywająca często 15-18 lat. Większość jej problemów wiąże się bezpośrednio z brakiem okrywy, a nie z obciążeniami genetycznymi.

Choroby skóry. Poparzenia słoneczne, przesuszenie i trądzik to codzienność. Przy wieloletniej ekspozycji rośnie ryzyko zmian nowotworowych, więc każdy nowy guzek warto pokazać lekarzowi, o czym piszemy w tekście o guzie u psa.

Niepełne uzębienie. Wynika z genu bezwłosości i jest normą, nie chorobą, ale wymaga większej dbałości o pozostałe zęby.

Nietolerancja zimna. Realnie ogranicza aktywność psa przez kilka miesięcy w roku.

Zwichnięcie rzepki. Występuje przede wszystkim w odmianie małej.

Wrażliwość na preparaty zewnętrzne. Skóra bez okrywy wchłania środki chemiczne intensywniej, co dotyczy także preparatów przeciwkleszczowych. Warto dobierać je z lekarzem.

Alergie kontaktowe. Bezpośredni kontakt skóry z detergentami i tkaninami bywa źródłem podrażnień.

Diagnozę zawsze stawia lekarz weterynarii. Ta lista służy do rozmowy z hodowcą.

Żywienie xoloitzcuintle

Pies bez okrywy traci więcej ciepła i zimą jego zapotrzebowanie energetyczne rośnie. Warto to uwzględnić, zwiększając nieco dawkę w chłodnych miesiącach i zmniejszając latem. Jak wyliczyć bazową porcję, opisaliśmy w poradniku ile karmić psa.

Niepełne uzębienie wpływa na wybór karmy. Pies pozbawiony części zębów przedtrzonowych gorzej rozdrabnia duże, twarde krokiety. Warto dobrać mniejszy rozmiar granulki albo rozważyć karmę mokrą, o czym piszemy w tekście karma sucha czy mokra.

Stan skóry zależy u tej rasy od diety bardziej niż u psów owłosionych. Niedobór kwasów tłuszczowych objawia się przesuszeniem i łuszczeniem. Pomocny będzie poradnik jak czytać skład karmy dla psa.

Ze względu na długowieczność rasy warto pamiętać, że xolo wchodzi w wiek senioralny późno, zwykle po dziesiątym roku życia. Więcej w tekście o żywieniu psa seniora.

Genetyka bezwłosości

Za brak sierści odpowiada mutacja w genie FOXI3, ta sama co u nagiego psa peruwiańskiego. Jest dziedziczona półdominująco: pies z jedną kopią mutacji jest bezwłosy, zarodek z dwiema kopiami nie rozwija się.

Konsekwencja jest praktyczna. Z krzyżowania dwóch psów bezwłosych rodzi się mniej szczeniąt, niż wynikałoby z normy, a część miotu jest owłosiona. Psy owłosione są pełnoprawnymi przedstawicielami rasy, mają kompletne uzębienie i bywają wykorzystywane w hodowli właśnie po to, żeby ograniczyć straty w miotach.

Ta sama mutacja wpływa na rozwój zębów, stąd niepełne uzębienie u psów bezwłosych.

Historia rasy

Psy typu xolo występowały w Mezoameryce co najmniej od trzech tysięcy lat. Ich figurki znajdowane są w grobowcach kultury Colima w zachodnim Meksyku, a wizerunki pojawiają się w sztuce Azteków, Majów i Tolteków.

W wierzeniach azteckich pies był przewodnikiem dusz w drodze przez zaświaty, stąd zwyczaj chowania go razem ze zmarłym. Nazwa łączy imię boga Xolotla, opiekuna zmarłych, ze słowem itzcuintli.

Ciepła skóra psa służyła też jako naturalny okład na bolące stawy i brzuch, co bywa wciąż przywoływane w meksykańskiej medycynie ludowej.

Po podboju hiszpańskim rasa niemal zniknęła i przetrwała w odległych rejonach kraju. Odbudowę rozpoczęto w latach pięćdziesiątych XX wieku, gdy meksykański klub kynologiczny zorganizował wyprawę poszukiwawczą i odnalazł kilkanaście psów, na których oparto współczesną populację.

FCI uznała rasę w 1956 roku pod numerem 234. W 2016 roku xolo został oficjalnym psem stolicy Meksyku.

Ile kosztuje xoloitzcuintle i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli zarejestrowanej w ZKwP kosztuje zwykle 4000-9000 zł. Mioty są rzadkie i mniej liczne niż u innych ras, co wynika z genetyki bezwłosości. Część osób sprowadza psy z Meksyku, Czech lub Niemiec.

O co pytać hodowcę:

• w jakiej odmianie wielkościowej prowadzona jest linia,
• jak wygląda uzębienie rodziców,
• czy w miocie są szczenięta owłosione i czy hodowca je oferuje,
• jaki jest stan skóry rodziców i jak są pielęgnowane.

Miesięczne utrzymanie to realnie 250-450 zł. Doliczyć trzeba kosmetyki, krem z filtrem i garderobę zimową, które przy tej rasie są wyposażeniem podstawowym.

Ciekawostki

Xolo pojawia się w twórczości Fridy Kahlo i Diega Rivery, którzy hodowali te psy i uczynili z nich element meksykańskiej tożsamości narodowej w sztuce XX wieku.

Postać Dantego z filmu animowanego Coco to xoloitzcuintle, co wyraźnie zwiększyło rozpoznawalność rasy poza Meksykiem.

Skóra psa bezwłosego jest w dotyku wyraźnie cieplejsza niż sierść psa owłosionego, choć temperatura ciała jest identyczna. To złudzenie wynika z braku izolacji i na nim opierały się dawne zastosowania lecznicze tej rasy.

Podsumowanie

Xoloitzcuintle to rasa dla osoby, która szuka psa spokojnego, długowiecznego i niezostawiającego sierści, jest w domu przez większość dnia i podejdzie poważnie do pielęgnacji skóry. W tych warunkach jest towarzyszem na kilkanaście, czasem kilkanaście z okładem lat.

Największym nieporozumieniem jest założenie, że brak sierści oznacza mniej pracy. Oznacza inną pracę, prowadzoną codziennie przez całe życie psa.

Przy każdej wątpliwości dotyczącej zdrowia albo diety psa skonsultuj się z lekarzem weterynarii, który zna twojego psa.