Basenji

Basenji jest rasą pełną wyjątków. Nie szczeka, myje się jak kot, praktycznie nie ma zapachu, cieczka u suk występuje raz w roku zamiast dwóch, a jego niezależność przewyższa wszystko, co można spotkać wśród psów domowych. To jedna z najstarszych genetycznie linii psów i jednocześnie jedna z najtrudniejszych do prowadzenia dla kogoś, kto oczekuje typowej psiej współpracy.

Charakter basenji

Basenji jest inteligentny, ciekawy i skrajnie niezależny. Nie jest psem, który szuka aprobaty człowieka.

Wobec rodziny bywa przywiązany i czuły, ale okazuje to na własnych warunkach.

Wobec obcych zachowuje wyraźny dystans.

Wobec innych psów bywa konfliktowy, zwłaszcza wobec psów tej samej płci.

Ma skrajnie silny instynkt łowiecki. Wszystko, co małe i się rusza, jest dla basenji zwierzyną.

Jest wyjątkowo czysty. Myje się jak kot, praktycznie nie ma psiego zapachu i nie znosi mokrego ani brudnego podłoża.

Ma sporo kociego w zachowaniu: wspina się, obserwuje z wysokości, potrafi otwierać drzwi i szuflady.

Jest znany z pomysłowości w wydostawaniu się z zamknięcia i z niszczenia rzeczy, gdy się nudzi.

Wygląd i umaszczenie

Basenji jest niewielki, smukły i elegancki, o suchej muskulaturze i lekkim, sprężystym ruchu.

Charakterystyczne są zmarszczki na czole, nadające psu wyraz zaskoczenia, wysoko osadzone, stojące uszy oraz ciasno zwinięty ogon.

Sierść jest bardzo krótka, gładka i cienka. Rasa praktycznie nie linieje i bywa polecana alergikom. Oznacza to też wrażliwość na zimno.

Wzorzec dopuszcza umaszczenie czarno-białe, rudo-białe, trójbarwne oraz pręgowane z bielą. Biel musi obejmować łapy, pierś i koniec ogona.

Basenji nie szczeka ze względu na odmienną budowę krtani. Nie jest jednak niemy: wydaje charakterystyczny dźwięk przypominający jodłowanie, nazywany baroo, a także skomle, warczy i piszczy.

Suki mają cieczkę raz w roku, a nie dwa razy, co jest cechą typową dla psów pierwotnych.

Dla kogo jest basenji, a dla kogo nie

To wybór dla osób doświadczonych, ceniących psa niezależnego, mieszkających w mieszkaniu lub domu z bardzo dobrze zabezpieczonym ogrodzeniem, oraz dla alergików.

To zły wybór na pierwszego psa, dla domów z małymi zwierzętami, dla osób oczekujących posłuszeństwa i przywołania oraz dla tych, którzy nie chcą zabezpieczać mieszkania przed psią pomysłowością.

Ruch i szkolenie

Około półtorej godziny aktywności dziennie, z elementem swobodnego biegu na ogrodzonym terenie.

Basenji jest szybki i wytrzymały. Dobrze sprawdza się w coursingu i w pracy węchowej.

Spuszczanie ze smyczy poza terenem ogrodzonym jest praktycznie wykluczone. Przywołanie u tej rasy nie działa w konfrontacji z instynktem łowieckim.

W szkoleniu potrzebna jest wyjątkowa cierpliwość i realistyczne oczekiwania. Basenji uczy się szybko, ale wykonuje polecenia wtedy, gdy widzi w tym korzyść. Przymus wywołuje opór.

Ogrodzenie musi być wysokie i zabezpieczone od dołu. Basenji wspina się i przeciska przez zaskakująco małe otwory.

W domu warto zabezpieczyć rzeczy, które pies mógłby zniszczyć z nudów.

Zimą pies potrzebuje ubranka.

Pielęgnacja

Najprostsza z możliwych. Przetarcie gumową rękawicą raz w tygodniu wystarcza, a rasa praktycznie nie linieje.

Kąpiel bardzo rzadko. Basenji utrzymuje się w czystości sam.

Uszy sprawdzaj co tydzień, pazury skracaj regularnie, zęby czyść kilka razy w tygodniu.

Zimą pies potrzebuje ubranka. Cienka sierść i niska zawartość tkanki tłuszczowej to realny problem termiczny.

Obserwuj ilość wypijanej wody i oddawanego moczu. To najprostszy sposób wczesnego wykrycia zespołu Fanconiego.

Zdrowie basenji

Zespół Fanconiego. To najpoważniejszy problem rasy. Polega na zaburzeniu wchłaniania zwrotnego w kanalikach nerkowych, przez co organizm traci z moczem glukozę, aminokwasy i elektrolity. Objawy to wzmożone pragnienie, oddawanie dużych ilości moczu i chudnięcie, ujawniające się zwykle między czwartym a ósmym rokiem życia.

Dostępny jest test DNA i powinien być wykonany u obojga rodziców. Choroba wymaga stałego leczenia, ale przy odpowiednim postępowaniu pies żyje długo.

Postępujący zanik siatkówki (PRA). Dostępny test DNA.

Niedobór kinazy pirogronianowej. Choroba prowadząca do niedokrwistości hemolitycznej. Dostępny test DNA.

Enteropatia immunoproliferacyjna. Przewlekła choroba jelit specyficzna dla rasy, objawiająca się biegunkami i chudnięciem.

Przetrwały przewód tętniczy. Wada wrodzona serca, wykrywana podczas osłuchiwania u szczeniaka.

Wrażliwość na zimno. Nie jest chorobą, ale wymaga uwagi.

Wzmożone pragnienie i chudnięcie u basenji zawsze wymagają badań moczu i krwi.

Żywienie basenji

Basenji ma umiarkowane zapotrzebowanie i rzadko ma problem z nadwagą. Bywa za to wybredny.

Sposób wyliczenia dawki opisaliśmy w poradniku o tym, ile karmić psa. Dzienną porcję dziel na dwa posiłki.

Przy przewlekłych biegunkach warto rozważyć diagnostykę w kierunku enteropatii, a jako wsparcie wykorzystać probiotyki z rankingu probiotyków dla psa.

U psa z rozpoznanym zespołem Fanconiego weterynarz zaleca specjalistyczny protokół leczenia obejmujący suplementację elektrolitów. To leczenie, a nie kwestia wyboru karmy.

Obserwacja ilości wypijanej wody ma przy tej rasie znaczenie diagnostyczne. Jak to kontrolować, opisaliśmy w tekście ile wody powinien pić pies.

Zmiany karmy rozkładaj na 7-10 dni według schematu z artykułu jak zmienić karmę psa. Jeśli pies przestał jeść, sprawdź przyczyny opisane w tekście pies nie chce jeść.

Historia rasy

Basenji jest jedną z najstarszych genetycznie linii psów domowych. Badania umieszczają go wśród ras najwcześniej oddzielonych od wilka.

Psy tego typu towarzyszyły ludom Afryki Środkowej od tysiącleci. Wizerunki podobnych psów, z ciasno zwiniętym ogonem i stojącymi uszami, pojawiają się w sztuce starożytnego Egiptu.

W Kongo basenji były wykorzystywane do polowania na drobną zwierzynę. Zakładano im na szyję drewniane dzwonki, bo psy nie szczekały i myśliwy musiał wiedzieć, gdzie się znajdują.

Pierwsze próby sprowadzenia basenji do Europy w XIX wieku kończyły się niepowodzeniem, bo psy padały na choroby zakaźne.

Udana introdukcja nastąpiła dopiero w latach trzydziestych XX wieku w Anglii.

W latach osiemdziesiątych do zachodniej populacji dolano krwi psów sprowadzonych bezpośrednio z Afryki, żeby poszerzyć pulę genetyczną i ograniczyć występowanie chorób dziedzicznych.

FCI uznaje rasę pod numerem 43, z patronatem Konga.

Ile kosztuje basenji i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli ZKwP kosztuje 4000-8000 zł. Rasa jest w Polsce nieliczna.

O co pytać hodowcę, w tej kolejności:

• test DNA na zespół Fanconiego u obojga rodziców,
• testy DNA na PRA i niedobór kinazy pirogronianowej,
• badanie kardiologiczne szczeniąt,
• jak rodzice zachowują się wobec innych psów i mniejszych zwierząt.

Miesięczne utrzymanie to 250-400 zł.

Ciekawostki

Basenji jest jedyną rasą psa, która nie potrafi szczekać ze względu na odmienną budowę krtani. Zamiast tego wydaje dźwięk przypominający jodłowanie, nazywany baroo.

Suki basenji mają cieczkę raz w roku, a nie dwa razy jak większość psów. To cecha typowa dla ras pierwotnych i wilków.

Myśliwi w Kongo zakładali basenji drewniane dzwonki na szyję, bo psy pracowały bezgłośnie i inaczej nie dałoby się ich zlokalizować w gęstym buszu.

Podsumowanie

Basenji to pies dla kogoś, kto ceni niezależność, czystość i nietypowość, a nie oczekuje posłuszeństwa ani wylewności. Jest długowieczny, praktycznie nie linieje i nie szczeka, co czyni go wygodnym mieszkańcem bloku. W zamian wymaga akceptacji tego, że nigdy nie będzie psem przybiegającym na zawołanie.

Wzmożone pragnienie i chudnięcie u basenji to zawsze powód do badań u lekarza weterynarii.