Łupież u psa - przyczyny i co realnie pomaga

Głaszczesz psa i na ciemnej sierści zostają białe płatki. Na kanapie po psie też. Wygląda to jak zaniedbanie, choć zwykle nie ma z nim nic wspólnego.

Łupież rzadko jest problemem sam w sobie. Znacznie częściej jest sygnałem, że skóra działa nieprawidłowo z jakiegoś innego powodu, a rozstrzygnięcie, z jakiego, decyduje o tym, czy wystarczy zmiana pielęgnacji, czy potrzebne jest badanie.

Co to właściwie jest

Naskórek stale się odnawia: komórki powstają w warstwie głębokiej, przesuwają ku powierzchni, obumierają i złuszczają się. W normalnych warunkach dzieje się to niezauważalnie.

Łupież pojawia się, gdy ten proces przyspiesza albo gdy złuszczanie przestaje być równomierne. Powstają widoczne płatki.

Rozróżnia się dwa typy i warto wiedzieć, który widzisz:

Łupież suchy. Białe, sypkie płatki, łatwo odpadające, skóra pod spodem sucha. Najczęstszy.

Łupież tłusty. Płatki żółtawe, tłuste, przyklejone do sierści, skóra tłusta, często z charakterystycznym zapachem. Częściej wiąże się z infekcją i wymaga uwagi.

Najczęstsze przyczyny

Suche powietrze zimą. Sezon grzewczy to szczyt zgłoszeń. Ogrzewanie obniża wilgotność powietrza, a skóra reaguje przesuszeniem. Rozpoznasz to po tym, że problem znika wiosną.

Zbyt częste kąpiele i niewłaściwe kosmetyki. Każde mycie usuwa część warstwy lipidowej chroniącej skórę. Ludzkie szampony mają inne pH i naruszają ją mocniej. Efekt bywa paradoksalny: im częściej pies jest myty z powodu łupieżu, tym łupież silniejszy.

Dieta uboga w kwasy tłuszczowe. Skóra i sierść pochłaniają dużą część zasobów organizmu. Przy karmie niskiej jakości albo źle zbilansowanej diecie domowej kondycja skóry jest jednym z pierwszych obszarów, gdzie to widać. Umiejętność czytania składu karmy przydaje się tu bardziej, niż się wydaje.

Alergie. Zarówno środowiskowe, jak i pokarmowe. Zwykle towarzyszy im świąd.

Pasożyty skórne. Cheyletiella, świerzbowce, nużeńce, a także pchły.

Infekcje bakteryjne i drożdżakowe. Częściej dają łupież tłusty, z zapachem.

Choroby wewnętrzne. Przede wszystkim niedoczynność tarczycy, przy której łupież idzie w parze z wypadaniem sierści, przyrostem masy ciała mimo niezmienionej diety i spadkiem energii.

Brak możliwości wypielęgnowania się. Pies otyły albo z bólem stawów nie sięga do części ciała. Łupież pojawia się wtedy wyspowo, zwykle na grzbiecie i u nasady ogona. To jeden z tych objawów, które wyglądają na skórne, a rozwiązuje je praca nad wagą albo leczenie bólu.

Kiedy to nie jest tylko sucha skóra

Kilka sygnałów przesuwa sprawę z pielęgnacji do diagnostyki.

• Silny świąd. Pies drapie się, gryzie, nie może przestać.
• Wyłysienia, przerzedzenie sierści, zmiany symetryczne po obu stronach ciała.
• Zaczerwienienie, strupy, grudki, sączenie.
• Brzydki zapach ze skóry.
• Płatki, które wydają się poruszać. To ruchomy łupież, czyli inwazja Cheyletiella. Wymaga leczenia i jest zaraźliwa dla innych zwierząt, a u ludzi może dawać zmiany skórne.
• Objawy spoza skóry: zmiana masy ciała, spadek energii, wzmożone pragnienie.
• Nagłe pojawienie się u psa, który nigdy tego nie miał.

W tych przypadkach samo mycie szamponem nie pomoże, a bywa, że zamaskuje obraz przed badaniem. Pełną mapę przyczyn świądu i sposób ich zawężania opisaliśmy w tekście o tym, dlaczego pies się drapie.

Co pomaga przy zwykłym przesuszeniu

Jeśli łupież jest łagodny, bez świądu i pojawił się zimą, zacznij od rzeczy najprostszych.

Nawilż powietrze. Nawilżacz albo miska z wodą przy kaloryferze. Działa też na ludzi w domu.

Ogranicz kąpiele. Przy większości psów wystarczy kąpiel co kilka tygodni albo rzadziej, w zależności od typu sierści. Używaj szamponu dla psów, najlepiej nawilżającego, i dokładnie spłukuj, bo resztki kosmetyku drażnią skórę bardziej niż sam brud.

Szczotkuj regularnie. Rozprowadza naturalny sebum po całej sierści i usuwa martwy naskórek. Kilka minut kilka razy w tygodniu robi więcej niż jakikolwiek kosmetyk.

Sprawdź dietę. Kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 wspierają barierę skórną. Zanim zaczniesz dosypywać suplementy, sprawdź, czy karma jest pełnoporcjowa i dopasowana do psa.

Zapewnij dostęp do wody. Odwodnienie widać na skórze. Ile pies powinien pić, opisaliśmy w tekście o wodzie dla psa.

Czego nie robić: nie stosuj ludzkich szamponów przeciwłupieżowych. Zawierają substancje w stężeniach dobranych dla ludzkiej skóry i bywają dla psów drażniące albo toksyczne przy zlizywaniu.

Łupież a rasa i typ sierści

Nie każdy pies jest w tej samej sytuacji wyjściowej i warto to wiedzieć, zanim uznasz, że coś jest nie tak.

Psy o gęstym podszerstku mają skórę słabiej wentylowaną, a martwy naskórek dłużej zalega między włosami. U nich regularne wyczesywanie robi większą różnicę niż jakikolwiek kosmetyk, zwłaszcza w okresie linienia.

Psy krótkowłose o ciemnej sierści, na przykład dobermany czy boksery, nie mają łupieżu częściej, tylko bardziej widoczny. Białe płatki na czarnej, przylegającej sierści rzucają się w oczy przy ilościach, które u psa długowłosego byłyby niezauważalne.

Psy o sierści wymagającej trymowania gromadzą martwy włos, jeśli pielęgnacja jest zaniedbana, a to sprzyja podrażnieniom skóry.

Rasy bezwłose mają skórę wymagającą osobnej pielęgnacji, przy której zwykłe zasady się nie sprawdzają.

Wniosek praktyczny: porównuj psa z nim samym sprzed kilku miesięcy, a nie z psem sąsiada.

Ile czekać na efekt

Skóra i sierść odnawiają się wolno. Po zmianie pielęgnacji albo diety pierwsze efekty widać zwykle po 4-6 tygodniach, a pełne po dwóch, trzech miesiącach.

To ma praktyczną konsekwencję: nie zmieniaj wszystkiego naraz i nie oceniaj po tygodniu. Zmień jedną rzecz, daj jej miesiąc, obserwuj. Inaczej nie dowiesz się, co zadziałało.

Podsumowanie

Łagodny łupież zimą, bez świądu i innych zmian, to zwykle kwestia suchego powietrza i zbyt częstych kąpieli. Nawilż powietrze, kąp rzadziej, szczotkuj częściej i daj temu miesiąc.

Jeśli towarzyszy mu silny świąd, wyłysienia, zapach albo płatki wydają się poruszać, to nie jest sucha skóra i szampon niczego nie rozwiąże. Wtedy potrzebne jest badanie, w tym zeskrobiny i ocena w kierunku pasożytów oraz infekcji.

Źródła

• WSAVA, wytyczne dotyczące diagnostyki chorób skóry u psów
• Merck Veterinary Manual, rozdział o zaburzeniach rogowacenia u psów
• ESCCAP, wytyczne dotyczące zwalczania pasożytów zewnętrznych