Refluks u psa - objawy i jak realnie pomóc

Pies je, odchodzi od miski, a po chwili na podłodze pojawia się niewielka ilość treści wyglądającej niemal tak samo jak to, co przed chwilą zjadł. Nie było odgłosów, nie było napinania brzucha, nie było niczego, co przypominałoby wymioty.

To dwie różne rzeczy i rozróżnienie między nimi jest jedyną naprawdę istotną informacją, jaką możesz przynieść do gabinetu.

Refluks a wymioty

Wymioty to aktywny odruch. Pies się ślini, przełyka, oblizuje, przybiera charakterystyczną postawę, brzuch pracuje skurczami. Treść jest kwaśna, częściowo strawiona, często z żółcią.

Refluks, czyli cofanie się treści z żołądka do przełyku, jest bierny. Treść wypływa bez wysiłku, często gdy pies opuści głowę albo zmieni pozycję. Wygląda na mało zmienioną, bo nie zdążyła zostać strawiona.

Znaczenie jest praktyczne: wymioty prowadzą diagnostykę do żołądka, jelit, trzustki, nerek i wątroby. Refluks prowadzi do przełyku i do zwieracza oddzielającego go od żołądka. To zupełnie inne badania i inne leczenie.

Jeśli nie masz pewności, co widzisz, nagraj epizod telefonem. To bardziej użyteczne niż jakikolwiek opis.

Objawy, których łatwo nie połączyć

Samo zwracanie treści jest tylko jednym z sygnałów i wcale nie najczęstszym. Refluks bywa rozpoznawany późno właśnie dlatego, że pozostałe objawy nie wyglądają na problem z przewodem pokarmowym.

• Przełykanie na sucho, powtarzane seriami.
• Częste oblizywanie się, także wtedy, gdy w pobliżu nie ma jedzenia.
• Mlaskanie i chrząkanie, czasem mylone z zadławieniem.
• Podchodzenie do miski i odchodzenie od niej mimo widocznego głodu. Pies zaczyna jeść, po kilku kęsach przestaje.
• Budzenie się w nocy, wstawanie, zmiana pozycji, chodzenie.
• Nieprzyjemny zapach z pyska, inny niż zapach związany z kamieniem nazębnym.
• Kaszel albo chrząkanie po jedzeniu.
• Spadek masy ciała przy dłuższym przebiegu.

Zestaw „pies chce jeść, ale przerywa posiłek” plus „często się oblizuje” jest na tyle charakterystyczny, że warto go zgłosić nawet bez widocznego zwracania treści.

Skąd się bierze

Między przełykiem a żołądkiem znajduje się zwieracz, który normalnie utrzymuje treść po właściwej stronie. Refluks pojawia się, gdy przestaje domykać się prawidłowo albo gdy ciśnienie w żołądku rośnie.

Typowe przyczyny i czynniki sprzyjające:

• jeden duży posiłek dziennie zamiast kilku mniejszych,
• dieta bogata w tłuszcz, bo tłuszcz opóźnia opróżnianie żołądka,
• otyłość, zwiększająca ciśnienie w jamie brzusznej,
• znieczulenie ogólne, po którym refluks bywa przejściowy,
• wady anatomiczne, w tym przepuklina rozworu przełykowego,
• zaburzenia motoryki przełyku,
• rasy krótkopyskie, u których budowa czaszki i sposób oddychania sprzyjają problemowi.

Co zmienić najpierw

W większości łagodnych przypadków pierwszym krokiem nie jest lek, tylko sposób karmienia.

Mniejsze porcje, częściej. Trzy lub cztery zamiast jednej czy dwóch. Mniejsze wypełnienie żołądka to mniejsze ciśnienie. To ta sama dzienna dawka podzielona inaczej, o czym piszemy w tekście o tym, ile razy dziennie karmić psa.

Unikaj długich przerw z pustym żołądkiem. Późniejsza kolacja albo mała przekąska przed snem ograniczają nocne epizody. Ten sam mechanizm leży u podstaw porannych wymiotów żółcią.

Ogranicz tłuszcz. Karma o niższej zawartości tłuszczu opróżnia żołądek szybciej. Poziom tłuszczu znajdziesz w analizie podstawowej na opakowaniu, a jak ją czytać, opisaliśmy w tekście o składzie karmy.

Nie karm bezpośrednio przed wysiłkiem ani po nim.

Rozważ uniesienie miski i pozostawienie psa w pozycji z uniesionym przodem przez kilkanaście minut po jedzeniu. U części psów pomaga wyraźnie. Zastrzeżenie: przy psach dużych i głębokoklatkowych podwyższenie miski bywa wiązane ze zwiększonym ryzykiem skrętu żołądka, więc tę zmianę omów z weterynarzem.

Pracuj nad wagą, jeśli pies ma nadwagę. Szczegóły w tekście o odchudzaniu psa.

Zmiany karmy wprowadzaj stopniowo, przez 7-10 dni, zgodnie z zasadami opisanymi przy zmianie karmy.

Kiedy potrzebne jest badanie

Zmiana karmienia jest rozsądnym pierwszym krokiem przy łagodnych, sporadycznych objawach u psa, który poza tym czuje się dobrze. Kilka sytuacji wymaga jednak diagnostyki od razu.

• Objawy utrzymują się mimo zmian przez dwa, trzy tygodnie.
• Pies chudnie.
• Widoczne trudności z przełykaniem, dławienie się, odruchy wymiotne przy jedzeniu.
• Kaszel, przyspieszony oddech, gorączka. To może być zachłystowe zapalenie płuc, czyli powikłanie wymagające pilnego leczenia.
• W zwracanej treści pojawia się krew.
• Objawy zaczęły się nagle u psa dorosłego, który nigdy tego nie miał.
• Refluks u szczeniaka, bo w grę wchodzą wady wrodzone.

Diagnostyka obejmuje zwykle badanie kliniczne, badania krwi, zdjęcie rentgenowskie, czasem badanie kontrastowe przełyku albo endoskopię.

Dlaczego nie warto tego zostawiać

Kwaśna treść cofająca się do przełyku uszkadza jego błonę śluzową. Powtarzane przez tygodnie prowadzi do zapalenia przełyku, a przy długim przebiegu do zwężenia jego światła. Wtedy pies zaczyna mieć trudności z przełykaniem stałego pokarmu i traci na wadze, a leczenie staje się znacznie trudniejsze.

Drugim ryzykiem jest zachłystowe zapalenie płuc, gdy treść dostanie się do dróg oddechowych. Zdarza się rzadziej, ale bywa poważne.

Stąd wniosek: problem, który wygląda na uciążliwość związaną ze sprzątaniem, po kilku miesiącach przestaje nią być.

Podsumowanie

Refluks od wymiotów odróżnia brak wysiłku: treść wypływa sama, bez skurczów brzucha i bez charakterystycznych odgłosów. Do tego dochodzą objawy, które łatwo zignorować: oblizywanie się, przełykanie na sucho, przerywanie posiłku.

Zacznij od mniejszych i częstszych posiłków, ograniczenia tłuszczu i skrócenia przerwy nocnej. Jeśli po dwóch, trzech tygodniach nie ma poprawy albo pies chudnie, kaszle lub ma trudności z przełykaniem, umów badanie zamiast kolejnej korekty jadłospisu.

Źródła

• Merck Veterinary Manual, rozdział o chorobach przełyku u małych zwierząt
• WSAVA Global Gastrointestinal Standardization Group, materiały o chorobach przełyku
• American College of Veterinary Internal Medicine, materiały o refluksie żołądkowo-przełykowym u psów