Czy pies może jeść chleb i pieczywo

Chleb jest w polskich domach jednym z najczęściej podawanych psom produktów ze stołu i zarazem jednym z najmniej groźnych. Kłopoty zaczynają się przy tym, co jest przed chlebem, oraz przy tym, co ktoś do niego dodał.

Krótka odpowiedź

Kawałek zwykłego pieczywa pszennego lub żytniego, upieczonego, bez dodatków, nie zaszkodzi zdrowemu psu. Skrobia po upieczeniu jest dla psa strawna, a mąka sama w sobie nie jest toksyczna.

Wartości odżywczej też w tym nie ma prawie żadnej. Chleb dostarcza kalorii i niewiele poza tym, więc jako stały dodatek do miski nie ma sensu, a jako smakołyk przegrywa z marchewką pod każdym względem poza wygodą.

Surowe ciasto drożdżowe: to jest sytuacja nagła

Tu proporcje odwracają się całkowicie i dlatego ta sekcja stoi wysoko, a nie na końcu.

Ciasto połknięte przed upieczeniem trafia do żołądka, który jest ciepły i wilgotny, czyli do idealnego środowiska wyrastania. Rosnąca masa rozpycha żołądek mechanicznie, a przy dużej ilości może doprowadzić do rozdęcia, które bywa wstępem do skrętu żołądka.

Drugi mechanizm jest mniej widoczny i groźniejszy. Fermentujące drożdże produkują etanol, który wchłania się do krwi. Objawy zatrucia alkoholowego u psa pojawiają się w ciągu jednej, dwóch godzin: chwiejny chód, dezorientacja, wymioty, spadek temperatury ciała, w cięższych przypadkach spadek poziomu glukozy, kwasica i śpiączka.

Co robić: zadzwonić do lecznicy i jechać, nie czekając na objawy. Czego nie robić: wywoływać wymiotów samodzielnie, bo rosnąca kula ciasta potrafi utknąć w przełyku.

Dodatki, które zmieniają wszystko

Sama mąka jest nudna. Lista rzeczy, które ludzie do niej dodają, już nie.

Ksylitol. Coraz częstszy w pieczywie oznaczonym jako bez cukru, w bułkach proteinowych i w wypiekach dietetycznych. To najgroźniejszy z możliwych dodatków, bo działa w ilościach ułamkowych w porównaniu z czekoladą. Szczegóły i dawki zebraliśmy w tekście o ksylitolu.

Rodzynki. Chałka, bułka maślana z bakaliami, ciasto drożdżowe z kruszonką. Rodzynki są dla psów nieprzewidywalnie nefrotoksyczne i nie istnieje dla nich bezpieczna dawka, o czym piszemy w tekście o winogronach i rodzynkach.

Czosnek i cebula. Pieczywo czosnkowe, bułki z cebulą, chleb z prażoną cebulką. Ilości w jednej kromce są zwykle niewielkie, ale przy regularnym podjadaniu resztek sumują się i to jest realny mechanizm zatrucia.

Orzechy makadamia, mak, duże ilości soli. Rzadziej, ale zdarzają się w wypiekach.

Praktyczna zasada: im ciekawiej wygląda pieczywo, tym mniej nadaje się dla psa. Najbezpieczniejsza jest nudna kromka zwykłego chleba.

Kalorie, o których nikt nie myśli

Jedna kromka chleba pszennego to około 70-80 kcal. Pies o wadze 10 kg potrzebuje dziennie mniej więcej 550-650 kcal, w zależności od aktywności.

Dwie kromki podane w ciągu dnia, poza posiłkami, to ponad dwadzieścia procent dziennej normy. U psa, który dostaje pełną porcję karmy, jest to prosta droga do przybierania po kilkanaście dekagramów miesięcznie, czyli w skali roku do wyraźnej nadwagi. Jak to policzyć i jak wyjść z takiej sytuacji, opisaliśmy w tekście o nadwadze u psa.

Przy psach małych proporcje robią się absurdalne: dla yorka ważącego 3 kg jedna kromka to prawie jedna czwarta dziennego zapotrzebowania.

Gluten i zboża

Zboża mają w internecie gorszą prasę, niż zasługują. Większość psów trawi je bez problemu, a alergie pokarmowe u psów znacznie częściej dotyczą białek zwierzęcych niż pszenicy.

Istnieje jeden dobrze opisany wyjątek: u seterów irlandzkich stwierdzono uwarunkowaną genetycznie enteropatię z nadwrażliwości na gluten. Jest rzadka i dotyczy jednej linii hodowlanej, więc nie jest argumentem przeciwko zbożom w ogóle, ale pokazuje, że taki mechanizm u psów istnieje.

Osobna sytuacja to pies w trakcie diety eliminacyjnej. Wtedy jedna kromka podana przez domownika unieważnia osiem tygodni pracy i wynik testu.

Bułka tarta, makaron i reszta skrobi ze stołu

Chleb rzadko trafia do psa sam. Częściej przychodzi w towarzystwie: bułka tarta w kotletach i pulpetach, ciasto na pizzy, makaron z sosem, grzanki z resztkami.

Sama skrobia jest tu najmniejszym problemem. Kłopot robią dodatki, których w tych potrawach jest zwykle więcej niż w kromce: tłuszcz z panierki, sól, przyprawy, cebula i czosnek w sosie. Porcja tłustego jedzenia ze stołu bywa u psów predysponowanych czynnikiem wyzwalającym zapalenie trzustki, a to jest znacznie poważniejsza historia niż kilka dodatkowych kalorii.

Pies z cukrzycą, nadwagą albo wrażliwym żołądkiem

Przy tych trzech sytuacjach chleb przestaje być obojętny.

U psa z cukrzycą liczy się przewidywalność posiłków, a kromka podana poza planem zaburza dopasowanie dawki insuliny. U psa odchudzanego każda przekąska nieuwzględniona w bilansie zatrzymuje spadek masy ciała, choć na papierze porcja karmy się zgadza. U psa z przewlekle wrażliwym przewodem pokarmowym nagły dodatek skrobi bywa wystarczającym powodem luźnego kału na dwa dni.

W każdym z tych przypadków rozwiązanie jest to samo: jeśli chcesz dać coś ze stołu, odejmij to od dziennej porcji karmy.

Kilka domowych mitów

Chleb na zatrzymanie biegunki. Nie działa i przy podrażnionym jelicie może pogorszyć sprawę. Sensowniejsze postępowanie opisaliśmy w tekście o biegunce u psa.

Chleb, żeby oplatał połknięty ostry przedmiot. Rada powtarzana od pokoleń, oparta na życzeniu, a nie na przewidywalnym mechanizmie. Po połknięciu odłamka kości albo kawałka szkła dzwoni się do lecznicy.

Namoczony chleb dla szczeniąt. Relikt czasów, gdy nie było karm dla szczeniąt. Rosnący pies potrzebuje precyzyjnych proporcji wapnia i fosforu, których pieczywo nie dostarcza.

Co dawać zamiast

Jeśli szukasz czegoś do ręki na spacer albo do treningu, warzywa wygrywają na każdym polu: mniej kalorii, więcej wody, więcej błonnika. Lista bezpiecznych i tych, których lepiej unikać, jest w przewodniku po warzywach dla psa.

A jeśli pies już zjadł kromkę ze stołu, nie ma powodu do niepokoju. Sprawdź tylko, czy nie było w niej rodzynek.

Źródła

• Merck Veterinary Manual, Food Hazards in Small Animals
• ASPCA Animal Poison Control Center, Bread Dough and Ethanol Toxicosis
• WSAVA, Global Nutrition Guidelines
• Hall E.J., Batt R.M., Gluten-sensitive enteropathy in Irish setters