Dalmatyńczyk

Dalmatyńczyk jest rasą, której popularność bywała dla niej katastrofalna. Po każdej ekranizacji filmu o stu jeden dalmatyńczykach rosła liczba przypadkowych hodowli, a po kilku latach schroniska zapełniały się psami, których opiekunowie nie przewidzieli, ile ruchu potrzebuje pies wyhodowany do biegania obok powozów przez cały dzień. To rasa piękna, wytrzymała i wymagająca, z dwoma specyficznymi problemami zdrowotnymi, o których trzeba wiedzieć.

Charakter dalmatyńczyka

Dalmatyńczyk jest energiczny, wesoły i przywiązany do rodziny. Ma ogromną wytrzymałość i potrzebę ruchu.

Wobec obcych zachowuje pewien dystans i sygnalizuje ich obecność, co czyni z niego przyzwoitego stróża, choć bez agresji.

Wobec dzieci jest przyjazny, choć jego energia bywa dla małych dzieci przytłaczająca.

Wobec innych psów zwykle zgodny.

Jest inteligentny, ale ma sporo własnego zdania. W szkoleniu bywa uparty i wymaga cierpliwości oraz konsekwencji.

Jest wrażliwy na ton głosu. Szorstkie metody działają na tę rasę bardzo źle.

Ma silną potrzebę kontaktu z rodziną i źle znosi samotność.

Bez odpowiedniej dawki ruchu staje się nadpobudliwy i niszczący.

Wygląd i umaszczenie

Dalmatyńczyk jest duży, harmonijnie zbudowany i wyraźnie atletyczny, o suchej muskulaturze i wydajnym, długim kroku.

Sierść jest krótka, gęsta, twarda i lśniąca.

Umaszczenie jest cechą rozpoznawalną na całym świecie: czysto białe tło z równomiernie rozmieszczonymi, wyraźnie odgraniczonymi cętkami. Cętki mogą być czarne albo wątrobiane, nigdy oba kolory u jednego psa.

Szczenięta rodzą się całkowicie białe. Cętki pojawiają się w pierwszych tygodniach życia i rozwijają się przez kilka miesięcy.

Wzorzec określa wielkość i rozmieszczenie cętek, ale dla psa domowego ma to znaczenie wyłącznie estetyczne.

Rasa linieje bardzo obficie przez cały rok, a krótkie, sztywne białe włosy wbijają się w tkaniny.

Dla kogo jest dalmatyńczyk, a dla kogo nie

To wybór dla biegaczy, rowerzystów, osób uprawiających canicross lub bikejöring, jeźdźców oraz aktywnych rodzin mieszkających w domu z ogrodem.

To zły wybór dla osób o umiarkowanej aktywności, mieszkańców małych mieszkań, ludzi pracujących cały dzień poza domem oraz dla tych, którzy nie zaakceptują dużej ilości sierści.

Ruch i szkolenie

Co najmniej dwie godziny aktywności dziennie, z wyraźnym udziałem biegu.

Świetnie sprawdzają się canicross, bikejöring, dogtrekking, bieganie obok roweru i agility. Dalmatyńczyk jest jednym z najbardziej wytrzymałych psów na długich dystansach.

W szkoleniu wymaga cierpliwości i konsekwencji. Uczy się dobrze, ale bywa uparty i ocenia sens polecenia.

W przypadku psa głuchego szkolenie opiera się na sygnałach wzrokowych i działa bardzo dobrze, wymaga tylko innego podejścia od początku oraz stałej ostrożności poza terenem ogrodzonym.

Nauka spokojnego zostawania samemu powinna zaczynać się od pierwszych dni.

Do dwunastego miesiąca ograniczaj skoki i długie biegi na twardym podłożu.

Pielęgnacja

Sama sierść jest łatwa: przetarcie gumową rękawicą kilka razy w tygodniu wystarcza. Problemem jest ilość gubionego włosa, a nie nakład pracy.

Kąpiel co dwa, trzy miesiące. Skóra bywa wrażliwa.

Uszy wiszące wymagają cotygodniowej kontroli.

Pazury skracaj regularnie, zęby czyść kilka razy w tygodniu.

Zimą pies może potrzebować ubranka, bo krótka sierść daje niewielką ochronę.

Zwracaj uwagę na oddawanie moczu. Trudności, częste próby oddawania małych ilości albo krew w moczu wymagają natychmiastowej reakcji ze względu na ryzyko kamicy.

Zdrowie dalmatyńczyka

Głuchota wrodzona. To najczęstszy problem rasy. Około jedna piąta dalmatyńczyków rodzi się z głuchotą jedno- lub obustronną, związaną z genami odpowiadającymi za białe umaszczenie. Odpowiedzialne hodowle wykonują badanie słuchu BAER u wszystkich szczeniąt.

Pies głuchy na jedno ucho funkcjonuje normalnie. Pies głuchy obustronnie może być znakomitym towarzyszem, ale wymaga szkolenia opartego na sygnałach wzrokowych i stałej ostrożności poza terenem ogrodzonym.

Kamica moczanowa. Dalmatyńczyki mają unikalną wśród psów przemianę kwasu moczowego: nie przekształcają go w rozpuszczalną alantoinę, przez co wydalają go w bardzo dużych ilościach. Sprzyja to tworzeniu kamieni moczanowych.

Problem dotyczy przede wszystkim samców, u których kamień może zablokować cewkę moczową. Objawy to trudności w oddawaniu moczu, częste próby oddawania małych ilości, krew w moczu i niepokój. Całkowita blokada jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.

Atopowe zapalenie skóry. Występuje w rasie często.

Dysplazja stawów biodrowych. Występuje i wymaga prześwietleń psów hodowlanych.

Niedoczynność tarczycy. Objawia się przybieraniem na wadze, apatią i problemami skórnymi.

Trudności w oddawaniu moczu u dalmatyńczyka wymagają natychmiastowej wizyty u lekarza weterynarii.

Żywienie dalmatyńczyka

To rasa, przy której dieta ma bezpośrednie znaczenie kliniczne.

Ze względu na przemianę kwasu moczowego dalmatyńczyki wymagają diety o obniżonej zawartości puryn. W praktyce oznacza to ograniczenie podrobów, zwłaszcza wątroby i nerek, oraz niektórych gatunków ryb i mięs.

Weterynarze często zalecają karmy o umiarkowanej zawartości białka pochodzącego ze źródeł niskopurynowych, takich jak jaja, nabiał czy niektóre rodzaje drobiu. Konkretne zalecenia zawsze ustalaj z lekarzem, bo zależą od tego, czy pies miał już epizod kamicy.

Kluczowe jest nawodnienie. Im więcej pies pije, tym bardziej rozcieńczony jest mocz i mniejsze ryzyko tworzenia kamieni. Warto zapewnić stały dostęp do wody, rozważyć karmę mokrą lub zwilżanie granulatu oraz umożliwić psu częste oddawanie moczu. Jak kontrolować picie, opisaliśmy w tekście ile wody powinien pić pies, a porównanie typów karmy w artykule karma sucha czy mokra.

Sposób wyliczenia dawki opisaliśmy w poradniku o tym, ile karmić psa. Zmiany karmy rozkładaj na 7-10 dni według schematu z tekstu jak zmienić karmę psa.

Przy problemach skórnych pomocny bywa artykuł o tym, jak wybrać karmę dla psa z alergią.

Historia rasy

Pochodzenie dalmatyńczyka jest niejasne, a wizerunki cętkowanych psów pojawiają się w sztuce od starożytności. Nazwa wskazuje na Dalmację, czyli region dzisiejszej Chorwacji, i to Chorwacja sprawuje patronat nad wzorcem.

Rasa zyskała sławę w Anglii XVIII i XIX wieku jako pies towarzyszący powozom. Dalmatyńczyki biegły obok albo pod powozem, chroniąc konie i pasażerów przed napastnikami oraz przed innymi psami.

Ta praca wymagała ogromnej wytrzymałości: psy pokonywały dziesiątki kilometrów dziennie w tempie konia.

Z roli psa powozowego wzięła się także jego funkcja w straży pożarnej. W czasach konnych wozów strażackich dalmatyńczyki biegły przed zaprzęgiem, torując drogę i uspokajając konie. Do dziś są maskotką straży pożarnej w Stanach Zjednoczonych.

Rasa pełniła też rozmaite inne funkcje: psa cyrkowego, myśliwskiego, stróżującego i tropiącego.

Filmy Disneya o stu jeden dalmatyńczykach, z 1961 i 1996 roku, wywołały gwałtowne wzrosty popularności rasy, po których następowały fale oddawania psów do schronisk przez opiekunów nieprzygotowanych na jej potrzeby.

Ile kosztuje dalmatyńczyk i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli ZKwP kosztuje 3000-6500 zł.

O co pytać hodowcę, w tej kolejności:

• czy wszystkie szczenięta mają wykonane badanie słuchu BAER i jaki był wynik u wybranego psa,
• czy w linii występowała kamica moczanowa,
• prześwietlenia bioder rodziców,
• badanie tarczycy.

Pierwsze pytanie jest przy tej rasie obowiązkowe. Hodowca, który nie bada słuchu szczeniąt, nie jest właściwym adresem.

Miesięczne utrzymanie to 350-500 zł, plus ewentualne koszty diety weterynaryjnej i leczenia urologicznego.

Ciekawostki

Szczenięta dalmatyńczyka rodzą się całkowicie białe. Cętki pojawiają się dopiero w pierwszych tygodniach życia i rozwijają się przez kilka miesięcy.

Dalmatyńczyki są maskotką amerykańskiej straży pożarnej od czasów konnych wozów strażackich, przed którymi biegły, torując drogę i uspokajając konie.

Dalmatyńczyk jest jedynym psem, który nie przekształca kwasu moczowego w alantoinę, co czyni jego przemianę materii unikalną wśród ssaków łożyskowych poza człowiekiem i niektórymi naczelnymi.

Podsumowanie

Dalmatyńczyk to pies o niezwykłej wytrzymałości i efektownym wyglądzie, ale przeznaczony dla osób naprawdę aktywnych. Wymaga dwóch godzin ruchu dziennie, akceptacji dużej ilości sierści oraz świadomości dwóch specyficznych problemów zdrowotnych: głuchoty i kamicy moczanowej. Przy zakupie szczeniaka badanie słuchu jest obowiązkowym pytaniem.

Trudności w oddawaniu moczu u dalmatyńczyka to stan wymagający natychmiastowego kontaktu z lekarzem weterynarii.