Dysplazja stawów biodrowych u psa - objawy i co dalej

Pies ma osiem miesięcy, jest w świetnej formie i nagle zaczyna dziwnie wstawać. Podnosi się w dwóch etapach, najpierw przód, potem z wysiłkiem zad. Po kilku minutach ruchu wygląda całkiem normalnie, więc łatwo uznać, że to nic.

Albo inny wariant: pies ma siedem lat, od zawsze biegał bez problemu, a od kilku tygodni niechętnie wchodzi po schodach.

Oba obrazy mogą prowadzić do tego samego rozpoznania, bo dysplazja ujawnia się w dwóch bardzo różnych momentach życia.

Co to właściwie jest

Staw biodrowy działa jak przegub kulisty: głowa kości udowej wchodzi w panewkę miednicy. Przy prawidłowej budowie dopasowanie jest ciasne i stabilne.

Przy dysplazji panewka jest zbyt płytka albo głowa kości nie pasuje do niej dokładnie. Staw staje się niestabilny, a przy każdym ruchu powierzchnie ocierają się nieprawidłowo. Organizm reaguje tak, jak reaguje na przewlekłe drażnienie: stanem zapalnym i przebudową kości, czyli zmianami zwyrodnieniowymi.

Stąd bierze się dwuetapowy przebieg. U młodego psa boli sama niestabilność. U psa dorosłego boli już zwyrodnienie, które przez lata narastało.

Objawy

Część z nich jest łatwa do przeoczenia, bo rozwija się stopniowo i opiekun przyzwyczaja się do tego, jak pies się porusza.

Trudność przy wstawaniu, zwłaszcza po dłuższym leżeniu i rano. Pies podnosi się dwuetapowo albo pomaga sobie kilkoma próbami.

Chód króliczy. Pies odbija się obiema tylnymi łapami jednocześnie, zamiast przebierać nimi na zmianę. Najlepiej widać to przy truchcie i przy wbieganiu pod górę. To jeden z bardziej charakterystycznych objawów.

Kołyszący chód i przenoszenie ciężaru ciała na przód.

Niechęć do schodów, wskakiwania do samochodu, na kanapę, do skoków w zabawie.

Krótsze spacery. Pies zaczyna się zatrzymywać, siadać, prosić o powrót.

Zanik mięśni na zadzie przy jednoczesnym rozbudowaniu obręczy barkowej. Pies wygląda, jakby miał mocny przód i wąski tył.

Sztywność po odpoczynku, ustępująca po kilku minutach ruchu.

Trzaski w okolicy bioder przy wstawaniu.

Ból bywa maskowany. Psy rzadko skarżą się wprost i częściej po prostu przestają robić rzeczy, które zaczęły boleć. Jeśli pies „się uspokoił” albo „wydoroślał” w wieku dwóch lat, warto sprawdzić, czy przypadkiem nie zaczął czegoś unikać.

Które psy chorują częściej

Dysplazja dotyczy przede wszystkim ras dużych i olbrzymich, choć zdarza się także mniejszym. Wśród najczęściej wymienianych są owczarek niemiecki, golden retriever i labrador, a także rottweilery, berneńskie psy pasterskie i mastify.

Podłoże jest w dużej mierze dziedziczne, ale na to, czy i jak mocno wada się ujawni, wpływają też czynniki, na które ma się wpływ:

• tempo wzrostu i przekarmianie szczeniaka,
• nadmiar wapnia w diecie rosnącego psa,
• nadwaga,
• zbyt intensywny wysiłek w okresie wzrostu: długie biegi przy rowerze, skoki, gwałtowne zwroty, wchodzenie i schodzenie po schodach u dużego szczeniaka.

Dlatego przy szczeniaku rasy dużej sposób żywienia ma znaczenie wykraczające poza samą wagę, o czym piszemy w tekście o żywieniu szczeniaka.

Jak wygląda diagnostyka

Badanie kliniczne pozwala ocenić zakres ruchu, bolesność i stabilność stawu, ale rozpoznanie stawia się na podstawie zdjęcia rentgenowskiego.

Zdjęcie musi być wykonane w odpowiednim ułożeniu, a to wymaga pełnego rozluźnienia mięśni, więc robi się je w sedacji albo znieczuleniu ogólnym. Bez tego ocena jest niewiarygodna.

Wyniki opisuje się w skali literowej, gdzie A oznacza stawy prawidłowe, a kolejne litery rosnący stopień dysplazji. Oficjalna ocena hodowlana wykonywana jest zwykle po ukończeniu przez psa 12-18 miesięcy, zależnie od rasy.

Jeśli kupujesz szczenię rasy predysponowanej, poproś hodowcę o wyniki badań obojga rodziców. To jedno pytanie mówi o hodowli więcej niż większość rozmów.

Leczenie zachowawcze, czyli to, co robi się najczęściej

Duża część psów żyje z dysplazją bez operacji, pod warunkiem konsekwentnego prowadzenia.

Masa ciała. Najskuteczniejsza i najtańsza interwencja, jaka istnieje. Każdy dodatkowy kilogram to dodatkowe obciążenie chorego stawu przy każdym kroku. Psy szczupłe funkcjonują z tą samą wadą wyraźnie lepiej. Jak to ugryźć praktycznie, opisaliśmy w tekście o odchudzaniu psa.

Kontrolowany ruch, ale nie brak ruchu. To częste nieporozumienie: pies z dysplazją nie powinien leżeć. Potrzebuje regularnego, umiarkowanego wysiłku, który utrzymuje masę mięśniową stabilizującą staw. Sprawdzają się codzienne spokojne spacery o stałej długości, pływanie i chodzenie po miękkim podłożu. Odpadają szarpanki, gwałtowne zwroty, aportowanie z hamowaniem i weekendowe maratony po tygodniu bezruchu.

Fizjoterapia. Ćwiczenia wzmacniające, masaż, bieżnia wodna. U psów z dysplazją daje realną poprawę komfortu.

Leki przeciwbólowe w okresach zaostrzeń, wyłącznie przepisane przez weterynarza. Ludzkie preparaty przeciwbólowe są dla psów toksyczne.

Preparaty wspierające stawy bywają elementem postępowania. Jeśli rozważasz taki krok, zebraliśmy nasze typy w zestawieniu suplementów na stawy.

Dom bez pułapek. Maty antypoślizgowe na śliskich podłogach, rampa do samochodu, legowisko o odpowiedniej grubości, miski na wysokości, która nie wymusza schylania się.

Kiedy operacja

Rozważa się ją przy silnym bólu nieustępującym mimo leczenia zachowawczego oraz u młodych psów, u których zabieg wykonany we właściwym oknie czasowym może zmienić dalszy przebieg choroby.

Dostępnych metod jest kilka, od zabiegów korygujących u psów rosnących po protezoplastykę stawu biodrowego u psów dorosłych. Wybór zależy od wieku, wagi, stopnia zaawansowania i tego, jak pies funkcjonuje na co dzień. To rozmowa do przeprowadzenia z ortopedą, na podstawie zdjęć.

Podsumowanie

Dwa objawy warte zapamiętania: dwuetapowe wstawanie po odpoczynku i chód króliczy przy truchcie. Oba są łatwe do przeoczenia, bo narastają powoli.

Jeśli je widzisz, umów wizytę i przygotuj się na to, że rzetelna ocena wymaga zdjęcia w znieczuleniu. Niezależnie od tego, co wyjdzie, dwie rzeczy zawsze działają na korzyść psa: szczupła sylwetka i regularny, umiarkowany ruch zamiast naprzemiennego leżenia i szaleństwa.

Źródła

• American College of Veterinary Surgeons, materiały o dysplazji stawu biodrowego u psów
• Fédération Cynologique Internationale, zasady oceny radiologicznej stawów biodrowych
• Merck Veterinary Manual, rozdział o chorobach ortopedycznych psów