Mastif tybetański

Mastif tybetański robi wrażenie zanim jeszcze wstanie. Ciężka głowa, gruba kryza wokół szyi, spokojne spojrzenie psa, który już cię ocenił i nie zamierza się tym dzielić. To jedna z najstarszych ras stróżujących świata i jednocześnie jedna z najtrudniejszych do prowadzenia w europejskim mieście. Nie dlatego, że jest zły, tylko dlatego, że przez tysiące lat selekcjonowano go do pracy bez człowieka u boku.

Charakter mastifa tybetańskiego

Kluczowe słowo to niezależność. Mastif pilnował obozów i klasztorów samodzielnie, nocą, bez czekania na komendę. Efekt jest taki, że dorosły pies tej rasy słucha poleceń wtedy, gdy widzi w nich sens, a nie dlatego, że ktoś je wydał. Nie jest to upór ani przekora, tylko inny sposób pracy niż u owczarka niemieckiego.

Wobec rodziny jest przywiązany i zaskakująco czuły, choć oszczędny w okazywaniu tego. Nie chodzi za opiekunem po domu i nie domaga się uwagi co pięć minut. Wybiera sobie miejsce, z którego widzi wejście, i tam leży.

Wobec obcych jest z zasady nieufny. Nie atakuje bez powodu, ale też nie wita się z gościem entuzjastycznie i potrzebuje czasu, żeby uznać kogoś za bezpiecznego. Na własnym terenie ta nieufność jest wyraźnie silniejsza niż na spacerze.

Nocą się budzi. To najczęściej niedoceniana cecha rasy: mastif tybetański jest zaprogramowany do czuwania po zmroku i reaguje głosem na każdy dźwięk, który uzna za wart uwagi. Da się to ograniczyć, wprowadzając psa na noc do domu, ale nie da się tego usunąć.

Wygląd i umaszczenie

To pies olbrzymi, ale nie ociężały. Psy mierzą minimum 66 cm w kłębie, suki minimum 61 cm, przy czym dobre okazy wyraźnie przekraczają te wartości. Waga dorosłego psa mieści się zwykle w przedziale 55-80 kg.

Najbardziej charakterystyczna jest sierść: długa, twarda w dotyku, z bardzo gęstym podszerstkiem i obfitą kryzą, która u psów tworzy wyraźny kołnierz wokół szyi i barków. Ogon jest noszony zawinięty na grzbiecie.

Wzorzec dopuszcza umaszczenie czarne, czarne podpalane, niebieskoszare z podpalaniem lub bez oraz złote w odcieniach od płowego po ciemnorude. Białe znaczenie na piersi jest tolerowane. Podpalanie występuje nad oczami, na kufie, na kończynach i pod ogonem.

Rasa dojrzewa bardzo powoli. Suki osiągają pełną dojrzałość około trzeciego roku życia, psy nawet około czwartego, i dopiero wtedy widać ostateczną sylwetkę.

Dla kogo jest mastif tybetański, a dla kogo nie

Ta rasa ma sens u osoby mieszkającej w domu z dobrze ogrodzoną działką, która chce psa stróżującego i akceptuje, że nie będzie to pies posłuszny na komendę. Sprawdza się u opiekunów spokojnych, konsekwentnych i odpornych na to, że pies czasem po prostu ich zignoruje.

Nie jest wyborem dla mieszkania w bloku, dla osób pracujących nad posłuszeństwem sportowym, dla kogoś, kto chce psa do biegania, ani dla pierwszego psa w życiu. Nie sprawdzi się też tam, gdzie przez dom przewija się dużo obcych osób, bo każda wizyta jest dla mastifa sytuacją do oceny.

Warto też uczciwie policzyć koszty. Karma dla psa siedemdziesięciokilogramowego, znieczulenie przy zabiegu, transport do lecznicy - wszystko jest tu droższe niż przy średniej rasie.

Ruch i szkolenie

Zapotrzebowanie na ruch jest umiarkowane i to zaskakuje wiele osób. Dwa spokojne spacery dziennie po około czterdzieści minut plus swobodne chodzenie po działce w zupełności wystarczą. Mastif nie jest psem wytrzymałościowym, jego praca polegała na obserwacji i reagowaniu, nie na przebieganiu kilometrów.

Szczeniak wymaga wyjątkowej ostrożności. Do około osiemnastego miesiąca ogranicza się skoki, bieganie po twardym podłożu i schody, bo stawy psa, który dorośnie do siedemdziesięciu kilogramów, dojrzewają latami.

Szkolenie ma jeden realny cel: bezpieczeństwo. Chodzenie na luźnej smyczy, spokojne przyjmowanie obcych na terenie posesji, pozwalanie na badanie u weterynarza i akceptacja kagańca. Ambicje w stronę obedience lepiej odłożyć.

Metody oparte na przymusie nie działają. Mastif nie ustępuje pod naciskiem, tylko sztywnieje i przestaje współpracować. Działa cierpliwość, powtarzalność i budowanie relacji, w której pies uznaje, że warto cię słuchać. Socjalizacja od pierwszych tygodni jest tu ważniejsza niż jakiekolwiek ćwiczenie posłuszeństwa.

Pielęgnacja

Sierść wymaga szczotkowania raz lub dwa razy w tygodniu przez większość roku. Wyjątkiem jest linienie, które u tej rasy jest zjawiskiem sezonowym i bardzo intensywnym. Raz w roku, zwykle wiosną, mastif zrzuca cały podszerstek w ciągu kilku tygodni i wtedy szczotkuje się go codziennie. Ilość włosa potrafi zaskoczyć nawet osoby przygotowane. Co dzieje się wtedy ze skórą i sierścią, wyjaśniamy w tekście o linieniu u psa.

Kryza i sierść za uszami filcują się najszybciej, więc te miejsca sprawdza się przy każdym czesaniu. Kąpiel jest potrzebna rzadko, kilka razy w roku, i przy tej ilości włosa wymaga porządnego suszenia, bo mokry podszerstek schnie bardzo długo.

Pazury skracaj co trzy, cztery tygodnie. Uszy sprawdzaj raz w tygodniu, bo obfity włos wokół małżowiny ogranicza przewiew. Zęby czyść regularnie, najlepiej od szczeniaka, bo zaglądanie do pyska dorosłego mastifa bez wcześniejszego przyzwyczajenia bywa niewykonalne.

Zdrowie mastifa tybetańskiego

Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych. Podstawowe obciążenie każdej rasy olbrzymiej. Oboje rodzice powinni mieć wynik prześwietlenia, a szczeniak nie powinien być przekarmiany w okresie wzrostu. Więcej o samej chorobie piszemy w tekście o dysplazji stawów biodrowych.

Dziedziczna neuropatia demielinizacyjna (CIDN). Choroba genetyczna charakterystyczna właśnie dla tej rasy, ujawniająca się u szczeniąt między szóstym a dziesiątym tygodniem życia i prowadząca do postępującego osłabienia kończyn tylnych. Rokowanie jest złe. Dostępny jest test DNA i rzetelne hodowle go wykonują.

Niedoczynność tarczycy. Występuje częściej niż u przeciętnej rasy. Apatia, przybieranie na wadze mimo niezmienionej diety i problemy ze skórą to sygnał do badania hormonów.

Wady powiek. Entropion i ektropion, czyli podwinięcie lub wywinięcie powieki, pojawiają się w rasie regularnie i często wymagają korekty chirurgicznej.

Osteochondroza. Zaburzenie kostnienia u szybko rosnących szczeniąt ras dużych, silnie powiązane ze zbyt kaloryczną dietą.

Skręt żołądka. Głęboka klatka piersiowa jest czynnikiem ryzyka, a przy psie tej masy liczy się każda minuta. Objawy opisaliśmy w tekście o skręcie żołądka u psa.

Diagnozę stawia zawsze lekarz weterynarii. Ta lista ma pomóc w rozmowie z hodowcą i w obserwacji psa na co dzień.

Żywienie mastifa tybetańskiego

Wbrew pozorom mastif tybetański je mniej, niż wynikałoby z jego rozmiarów. Rasa wykształciła się w warunkach niedoboru pożywienia i zachowała bardzo oszczędny metabolizm. Część psów sama reguluje ilość jedzenia i potrafi opuścić posiłek, zwłaszcza latem. To normalne, o ile pies nie chudnie i zachowuje energię.

Dzienną dawkę i tak trzeba wyliczyć, bo przekarmiony pies olbrzymi płaci za to stawami. Jak to policzyć, opisaliśmy w poradniku ile karmić psa.

Okres wzrostu jest tu najważniejszym momentem całego życia psa. Szczeniak rasy olbrzymiej nie powinien rosnąć szybko. Zbyt kaloryczna karma, nadmiar wapnia i dokładanie suplementów wapniowych zwiększają ryzyko osteochondrozy i dysplazji. Obowiązuje karma dla szczeniąt ras dużych i olbrzymich, o kontrolowanym poziomie energii i właściwym stosunku wapnia do fosforu. Szczegóły znajdziesz w tekście o żywieniu szczeniaka.

U psów dorosłych i starszych warto wspierać stawy, bo zużywają się szybciej niż u ras mniejszych. Preparaty stosowane w tym celu zebraliśmy w rankingu suplementów na stawy dla psa.

Porcję dzieli się na dwa posiłki i nie podaje jej tuż przed wysiłkiem ani zaraz po nim.

Historia rasy

Psy typu mastifa tybetańskiego towarzyszyły koczownikom na Wyżynie Tybetańskiej od tysiącleci. Pilnowały stad jaków i owiec przed wilkami oraz strzegły obozów i klasztorów. Pracowały nocą, w dzień zwykle uwiązane, i przez wieki żyły w niemal całkowitej izolacji geograficznej.

Do Europy pierwsze osobniki trafiły w XIX wieku, między innymi jako dar dla królowej Wiktorii. Systematyczna hodowla poza Azją ruszyła jednak dopiero w drugiej połowie XX wieku, po tym jak część psów wywieziono do Nepalu i Indii.

FCI uznała rasę pod nazwą Do-Khyi. W Chinach na przełomie pierwszej i drugiej dekady XXI wieku mastif tybetański stał się przedmiotem spekulacyjnej mody, w czasie której za pojedyncze psy płacono kwoty liczone w milionach. Bańka pękła około 2015 roku i pozostawiła po sobie tysiące psów bez opieki, co do dziś obciąża wizerunek rasy.

Ile kosztuje mastif tybetański i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli zarejestrowanej w ZKwP kosztuje zwykle 6000-15 000 zł. Rozrzut jest duży, bo mioty są rzadkie, a część psów sprowadza się z zagranicy. Cena obejmuje rodowód, szczepienia, odrobaczanie i czipowanie.

O co pytać hodowcę:

• wyniki prześwietlenia bioder i łokci obojga rodziców,
• test DNA w kierunku CIDN,
• badanie tarczycy u psów hodowlanych,
• w jakich warunkach wychowują się szczenięta i ile mają kontaktu z obcymi ludźmi.

Miesięczne utrzymanie to realnie 500-800 zł, ale przy tej rasie ważniejszy jest budżet awaryjny. Zabieg w znieczuleniu, leczenie stawów czy operacja powiek u psa siedemdziesięciokilogramowego kosztują wielokrotnie więcej niż u psa średniego. Warto to przemyśleć przed zakupem, a nie w gabinecie.

Ciekawostki

Mastif tybetański jest jedną z niewielu ras, w których suki mają cieczkę raz w roku zamiast dwa razy. To pozostałość po sezonowym cyklu rozrodczym psów pierwotnych.

W tybetańskiej tradycji uważano, że w psach tych mieszkają dusze mnichów, którym nie udało się osiągnąć nirwany. Stąd wynikał szczególny szacunek, jakim je otaczano.

Rasa nie wydziela intensywnego psiego zapachu, co przy tej ilości sierści bywa niespodzianką. Wynika to ze specyficznej budowy skóry i niewielkiej ilości wydzieliny łojowej.

Podsumowanie

Mastif tybetański to pies dla osoby, która chce stróża, a nie towarzysza do wszystkiego. Spokojny w domu, oszczędny w ruchu, bardzo przywiązany do rodziny, ale też nieufny, głośny nocą i całkowicie odporny na próby zbudowania relacji opartej na posłuszeństwie. Dobrze prowadzony jest psem, z którym żyje się wygodnie przez kilkanaście lat. Kupiony pod wpływem wyglądu, bez działki i bez doświadczenia, bardzo szybko staje się problemem nie do rozwiązania w mieszkaniu.

Przy każdej wątpliwości dotyczącej zdrowia albo diety psa skonsultuj się z lekarzem weterynarii, który zna twojego psa.