Owczarek australijski

Owczarek australijski wygląda efektownie i to bywa jego problemem. Marmurkowe umaszczenie i jasne oczy przyciągają ludzi, którzy szukają pięknego psa, a dostają psa pasterskiego o potrzebach roboczych. Aussie to rasa dla kogoś, kto chce spędzać z psem czas czynnie, a nie tylko go podziwiać.

Charakter owczarka australijskiego

Aussie jest inteligentny, chętny do pracy i bardzo mocno związany ze swoim człowiekiem. Wielu opiekunów opisuje go jako psa “przyklejonego”: chodzi za domownikiem z pokoju do pokoju i kładzie się tam, gdzie widzi drzwi.

Wobec obcych zachowuje rezerwę. Nie jest to lękliwość, tylko pozostałość po roli stróża stada. Dobrze zsocjalizowany aussie po prostu ignoruje nieznajomych zamiast się do nich łasić.

Instynkt pasterski jest silny i ujawnia się wcześnie. Szczeniak próbuje zaganiać dzieci, koty, rowery i nogawki. To zachowanie naturalne, ale wymagające przekierowania na dozwolone aktywności, zanim stanie się nawykiem.

W przeciwieństwie do border collie aussie bywa nieco bardziej “domowy”: po zaspokojeniu potrzeb ruchowych potrafi się wyciszyć i przespać popołudnie. Warunkiem jest jednak realne zaspokojenie tych potrzeb.

Jest wrażliwy na nastrój opiekuna i źle znosi nerwową atmosferę. Twarde metody szkoleniowe działają na tę rasę wyjątkowo źle.

Wygląd i umaszczenie

To pies średniej wielkości, nieco dłuższy niż wyższy, dobrze umięśniony, sprawiający wrażenie wytrzymałości. Ogon bywa naturalnie krótki, co jest cechą wrodzoną części osobników, choć w Polsce kopiowanie ogonów jest zabronione.

Sierść jest półdługa, prosta lub falista, z gęstym podszerstkiem, grzywą wokół szyi i spodniami na tylnych kończynach. Odmiana ta wymaga regularnej pielęgnacji i bardzo obficie linieje.

Wzorzec dopuszcza cztery podstawowe umaszczenia: czarne, blue merle, czerwone i red merle. Każde może występować z białymi znaczeniami i podpalaniem lub bez. Oczy bywają brązowe, bursztynowe, niebieskie, a także różnokolorowe, i wszystkie te warianty są dopuszczalne.

Merle to umaszczenie wymagające świadomej hodowli. Kojarzenie dwóch psów merle daje szczenięta obarczone ryzykiem głuchoty i ciężkich wad wzroku. Odpowiedzialny hodowca zawsze łączy psa merle z psem o umaszczeniu jednolitym.

Odrębną kwestią jest tak zwany mini aussie czy toy aussie. To nie odmiana owczarka australijskiego, lecz osobna, młoda rasa hodowana głównie w Stanach Zjednoczonych i nieuznawana przez FCI pod tą nazwą.

Dla kogo jest owczarek australijski, a dla kogo nie

To wybór dla osób uprawiających sporty kynologiczne, biegaczy, mieszkańców domów z ogrodem, ludzi pracujących zdalnie oraz tych, którzy chcą psa bardzo związanego z jedną osobą.

Nie polecamy tej rasy na pierwszego psa bez wsparcia szkoleniowca, osobom pracującym cały dzień poza domem ani tym, którzy nie akceptują dużej ilości sierści w domu. Aussie linieje obficie i to jedna z najczęstszych skarg opiekunów.

Ruch i szkolenie

Dorosły aussie potrzebuje 2-3 godzin aktywności dziennie, z wyraźnym udziałem pracy umysłowej. Świetnie sprawdzają się agility, obedience, dogtrekking, praca węchowa, treibball i nauka trików.

Szkolenie jest przyjemnością, bo pies uczy się szybko i chce współpracować. Kluczowe są dwie rzeczy: wczesna socjalizacja, żeby naturalny dystans wobec obcych nie przerodził się w lęk, oraz nauka wyciszania.

Przekierowanie instynktu pasterskiego to osobne zadanie. Zamiast karać za zaganianie, daj psu legalną wersję tego zachowania: piłkę do popychania, zabawę w kierowanie zabawką, a jeśli to możliwe, kontakt z owcami.

Do dwunastego miesiąca ograniczaj skoki i długie biegi na twardym podłożu ze względu na rozwijające się stawy.

Pielęgnacja

Aussie wymaga szczotkowania dwa, trzy razy w tygodniu, a w okresie linienia codziennie. Szczególnej uwagi potrzebują grzywa, spodnie i okolice za uszami, gdzie sierść filcuje się najszybciej.

Rasy nie strzyże się na krótko. Podwójna szata chroni zarówno przed zimnem, jak i przed przegrzaniem, a raz ogolona bywa odrasta nierówno.

Kąpiel co dwa, trzy miesiące. Uszy sprawdzaj co tydzień, pazury skracaj regularnie. Po pracy w terenie kontroluj przestrzenie międzypalcowe, gdzie zbierają się ości i nasiona traw.

Zdrowie owczarka australijskiego

Mutacja MDR1. Występuje w tej rasie bardzo często. Powoduje, że powszechnie stosowane leki, w tym część preparatów przeciwpasożytniczych i środków znieczulających, mogą wywołać ciężkie objawy neurologiczne. Test DNA wykonuje się raz w życiu, jest tani, a wynik warto trzymać w dokumentach psa i pokazywać przy każdej wizycie.

Anomalia oka collie (CEA) i zaćma dziedziczna. Szczenięta bada się okulistycznie, a rodziców testuje genetycznie.

Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych. Standardowe badanie u ras średnich i dużych.

Padaczka idiopatyczna. Występuje w rasie, ujawnia się zwykle w młodym wieku dorosłym.

Wady związane z genem merle. Dotyczą wyłącznie szczeniąt z kojarzenia dwóch psów merle. To ryzyko w pełni zależne od decyzji hodowlanych, nie od losu.

Wszystkie objawy niepokojące, zwłaszcza napady drgawek czy nagłe zaburzenia widzenia, wymagają pilnej konsultacji weterynaryjnej.

Żywienie owczarka australijskiego

Zapotrzebowanie zależy przede wszystkim od poziomu aktywności. Pies trenujący sport potrzebuje wyraźnie więcej niż aussie chodzący na spacery. Jak dopasować dawkę, opisaliśmy w poradniku o tym, ile karmić psa.

Dwa posiłki dziennie, z zachowaniem odstępu od intensywnego wysiłku, to rozsądny schemat. Zmiany karmy rozkładaj na 7-10 dni według instrukcji z tekstu jak zmienić karmę psa.

W okresie wzrostu, trwającym u tej rasy do około czternastego miesiąca, wybieraj karmę dla szczeniąt ras średnich. Zbyt szybki przyrost masy obciąża stawy. Szczegóły w poradniku o żywieniu szczeniaka.

U psów sportowych i starszych często stosuje się preparaty wspierające stawy, których zestawienie zebraliśmy w rankingu suplementów na stawy dla psa.

Historia rasy

Wbrew nazwie owczarek australijski powstał w Stanach Zjednoczonych. Nazwa odnosi się do baskijskich pasterzy, którzy przybyli do Kalifornii przez Australię w XIX wieku, przywożąc ze sobą psy pasterskie.

W Ameryce psy te krzyżowano z lokalnymi owczarkami i selekcjonowano pod kątem pracy na dużych, otwartych pastwiskach oraz odporności na trudne warunki.

Rasa zyskała popularność w połowie XX wieku dzięki rodeo i pokazom westernowym, gdzie aussie prezentowały triki i pracę ze zwierzętami gospodarskimi. American Kennel Club uznał ją w 1991 roku, FCI w 1996.

W Polsce rasa pojawiła się na dobre dopiero w XXI wieku i szybko zyskała popularność, głównie w środowisku sportów kynologicznych.

Ile kosztuje owczarek australijski i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli ZKwP kosztuje 3500-8000 zł.

O co pytać hodowcę:

• wynik testu MDR1 u rodziców,
• badania okulistyczne i testy DNA na CEA,
• prześwietlenia bioder i łokci,
• jakie umaszczenie mają rodzice, żeby wykluczyć kojarzenie dwóch psów merle.

Ostatni punkt sprawdź samodzielnie. Jeśli oboje rodzice są merle, zrezygnuj z tej hodowli niezależnie od tego, jak wygląda szczeniak.

Miesięczne utrzymanie to 300-450 zł, plus koszty sportu i szkoleń, które przy tej rasie są elementem opieki, a nie dodatkiem.

Ciekawostki

Naturalnie krótki ogon, spotykany u części aussie, wynika z mutacji genu T i jest cechą wrodzoną, a nie efektem kopiowania.

Rasa dominuje w amerykańskich zawodach frisbee i agility, a jej popularność w Europie wzrosła głównie dzięki sukcesom sportowym, nie wystawowym.

Różnokolorowe oczy, jedno niebieskie i jedno brązowe, są u aussie w pełni zgodne ze wzorcem i nie wiążą się z żadnym problemem zdrowotnym, o ile pies nie pochodzi z kojarzenia dwóch psów merle.

Podsumowanie

Owczarek australijski to pies piękny, zdolny i wierny, ale przede wszystkim pies do pracy. Jeśli masz dla niego codziennie dwie, trzy godziny i chcesz uczyć się razem z psem, dostaniesz partnera na kilkanaście lat. Jeśli szukasz efektownego towarzysza kanapy, to nie ta rasa.

Przed pierwszym odrobaczeniem i przed każdym zabiegiem w znieczuleniu porozmawiaj z lekarzem weterynarii o teście MDR1.