Chart polski

Chart polski to najmniej znana z czterech rodzimych ras polskich uznanych przez FCI, a jednocześnie ta o najbardziej efektownej historii. Polowano z nim z konia na zające, lisy i wilki, a jego budowa odzwierciedla polskie warunki: jest twardszy, mocniejszy i bardziej wytrzymały niż charty zachodnie. W domu jest zaskakująco spokojny, ale w otwartym terenie zamienia się w co innego.

Charakter charta polskiego

Chart polski jest pewny siebie, opanowany i bardziej samodzielny niż greyhound. Wobec rodziny jest przywiązany i spokojny, wobec obcych zachowuje rezerwę.

W domu to pies wyjątkowo wygodny. Nie krąży, nie szczeka, przesypia większość dnia na najmiększym dostępnym miejscu.

Poza domem uruchamia się instynkt. Widok uciekającego zwierzęcia wyłącza kontakt z opiekunem niemal całkowicie. To nie jest kwestia szkolenia, tylko genetyki: chart poluje wzrokiem i reaguje odruchowo.

Wobec innych psów bywa pewny siebie, a wobec bardzo małych psów instynkt łowiecki może zadziałać. Wymaga to ostrożności.

Jest wrażliwy na traktowanie. Twarde metody działają na tę rasę źle.

Wobec dzieci jest łagodny, choć nie jest psem szukającym intensywnej zabawy.

Wygląd i umaszczenie

Chart polski jest duży, smukły, ale wyraźnie mocniejszy i bardziej umięśniony niż greyhound. Sylwetka jest wydłużona, klatka piersiowa głęboka, brzuch mocno podkasany.

Sierść jest krótka, ale sprężysta i twardsza w dotyku niż u innych chartów, z lekkim podszerstkiem zimą. To przystosowanie do polskiego klimatu i pracy w trudnym terenie.

Wzorzec dopuszcza wszystkie umaszczenia.

Charakterystyczne dla rasy są mocna, wyraźnie zaznaczona kość, silna szczęka i ogon o charakterystycznym zakończeniu w kształcie sierpa.

Chart polski jest wyraźnie większy od greyhounda i sprawia wrażenie psa zbudowanego nie tylko do szybkości, ale i do walki z silną zwierzyną.

Dla kogo jest chart polski, a dla kogo nie

To wybór dla osób uprawiających coursing lub wyścigi chartów, dla mieszkańców domów z dużym, dobrze ogrodzonym terenem oraz dla tych, którzy chcą psa spokojnego w domu i wesprzeć rodzimą hodowlę.

To zły wybór dla osób bez dostępu do bezpiecznego, ogrodzonego terenu do biegania, dla domów z małymi zwierzętami oraz dla tych, którzy oczekują psa posłusznego bez smyczy w otwartym terenie.

Ruch i szkolenie

Charty potrzebują nie tyle długiego, co intensywnego ruchu. Optymalne są dwa spacery dziennie po 45 minut plus możliwość swobodnego sprintu na ogrodzonym terenie kilka razy w tygodniu.

Najlepszym zajęciem dla rasy jest coursing, czyli pogoń za sztuczną przynętą, oraz wyścigi na torze. W Polsce organizowane są zawody, w których charty polskie startują regularnie.

Szkolenie wymaga cierpliwości. Chart uczy się dobrze, ale nie ma potrzeby ciągłego wykonywania poleceń. Krótkie sesje z nagrodą działają najlepiej.

Spuszczanie ze smyczy poza terenem ogrodzonym jest po prostu niebezpieczne. Przy prędkości charta kilka sekund oznacza kilkaset metrów.

Zimą pies wymaga ubranka. Brak tkanki tłuszczowej i krótka sierść oznaczają, że chart naprawdę marznie.

Pielęgnacja

Najprostsza z możliwych. Przetarcie gumową rękawicą raz w tygodniu wystarcza. Rasa linieje umiarkowanie.

Kąpiel rzadko, co dwa, trzy miesiące.

Uszy sprawdzaj co tydzień, pazury skracaj regularnie, zęby czyść kilka razy w tygodniu. Charty mają skłonność do odkładania kamienia nazębnego, więc higiena jamy ustnej ma znaczenie. Pomocne bywają preparaty z rankingu proszków na zęby dla psa.

Zwracaj uwagę na łokcie i biodra. Przy niewielkiej ilości tkanki tłuszczowej charty łatwo nabawiają się odleżyn, jeśli leżą na twardym podłożu. Grube, miękkie legowisko to konieczność.

Po bieganiu w terenie sprawdzaj opuszki i przestrzenie międzypalcowe.

Zdrowie charta polskiego

Chart polski uchodzi za rasę zdrową i wytrzymałą, znacznie mniej obciążoną niż wiele ras zachodnich.

Skręt żołądka. Ryzyko związane z bardzo głęboką klatką piersiową. Objawy to nieproduktywne odruchy wymiotne, powiększający się brzuch i niepokój. To stan bezpośredniego zagrożenia życia.

Wrażliwość na znieczulenie. Charty metabolizują niektóre środki anestezjologiczne inaczej niż pozostałe psy, głównie ze względu na niską zawartość tkanki tłuszczowej. Przed każdym zabiegiem poinformuj weterynarza, że pies jest chartem.

Kardiomiopatia rozstrzeniowa. Występuje u chartów i wymaga kontroli kardiologicznej u psów starszych.

Urazy przy biegu. Przy prędkości powyżej sześćdziesięciu kilometrów na godzinę kontuzje mięśni, więzadeł i skaleczenia są częste. Skóra chartów jest cienka i łatwo ulega rozcięciu.

Wrażliwość na zimno. Nie jest chorobą, ale wymaga uwagi przy niskich temperaturach.

Odleżyny. Przy leżeniu na twardym podłożu.

Objawy brzuszne u charta wymagają natychmiastowej reakcji.

Żywienie charta polskiego

Chart ma naturalnie szczupłą sylwetkę i widoczne dwa, trzy ostatnie żebra są u tej rasy normą, a nie oznaką niedożywienia. Wielu opiekunów przekarmia charty, próbując je zaokrąglić.

Sposób wyliczenia dawki opisaliśmy w poradniku o tym, ile karmić psa, ale przy tej rasie warto skonsultować docelową kondycję z hodowcą lub weterynarzem znającym charty.

Ze względu na ryzyko skrętu żołądka dzienną porcję dziel na dwa posiłki i nie karm bezpośrednio przed bieganiem ani po nim. Zapewnij godzinę odpoczynku po jedzeniu.

Przy intensywnej pracy sportowej zapotrzebowanie rośnie i stosuje się karmy o wyższej zawartości tłuszczu.

W okresie wzrostu stosuj karmę dla szczeniąt ras dużych, opisaną w poradniku o żywieniu szczeniaka.

Zmiany karmy rozkładaj na 7-10 dni według schematu z artykułu jak zmienić karmę psa.

Historia rasy

Charty towarzyszyły polskiej szlachcie od stuleci. Polowanie z chartami z konia było jedną z najbardziej prestiżowych form łowiectwa w dawnej Rzeczypospolitej, opisywaną w literaturze, między innymi w “Panu Tadeuszu”.

Chart polski różnił się od chartów zachodnich mocniejszą budową i twardszą sierścią, co wynikało z polowania na wilki i lisy w trudnym terenie oraz z chłodniejszego klimatu.

Po powstaniu styczniowym władze carskie zakazały szlachcie posiadania chartów, uznając je za symbol stanu szlacheckiego. Rasa przetrwała głównie na wschodnich kresach.

Po drugiej wojnie światowej hodowla chartów w Polsce była praktycznie zakazana, a rasa niemal wyginęła. Odbudowę rozpoczęto dopiero w latach osiemdziesiątych XX wieku, w oparciu o nieliczne zachowane psy.

FCI uznała chart polskiego pod numerem 333 w 1989 roku. Rasa pozostaje nieliczna, ale ma stabilną hodowlę i regularnie startuje w coursingu.

Ile kosztuje chart polski i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli ZKwP kosztuje 3000-6000 zł. Rasa jest nieliczna, więc na miot zwykle trzeba poczekać.

O co pytać hodowcę:

• badanie kardiologiczne rodziców,
• czy psy z hodowli startują w coursingu lub wyścigach,
• jaki temperament mają rodzice w domu,
• czy szczenięta są socjalizowane z ludźmi i innymi zwierzętami.

Miesięczne utrzymanie to 400-550 zł, plus grube legowisko, ubranko na zimę i dostęp do bezpiecznego terenu do biegania.

Ciekawostki

Chart polski jest jedną z czterech rodzimych ras polskich uznanych przez FCI i najpóźniej z nich uznaną, bo dopiero w 1989 roku.

Polowanie z chartami z konia było w dawnej Rzeczypospolitej przywilejem szlacheckim, a po powstaniu styczniowym władze carskie zakazały ich posiadania właśnie ze względu na symboliczne znaczenie.

Charty polują wzrokiem, nie węchem, co odróżnia je od psów gończych i tłumaczy, dlaczego ich reakcja na uciekające zwierzę jest natychmiastowa i praktycznie niekontrolowalna.

Podsumowanie

Chart polski to rasa dla kogoś, kto ma dostęp do bezpiecznego terenu do biegania i ceni psa, który w domu jest cichy i spokojny, a w polu spektakularny. To także kawałek polskiej historii, uratowany w ostatniej chwili. Wymaga jednak akceptacji jednej rzeczy, której nie da się wyszkolić: instynktu, który zawsze wygra z komendą.

Przed każdym zabiegiem w znieczuleniu poinformuj lekarza weterynarii, że pies jest chartem.