Duży szwajcarski pies pasterski

Duży szwajcarski pies pasterski jest najstarszą i największą z czterech szwajcarskich ras pasterskich, a jednocześnie w Polsce najmniej znaną. Większość osób, które widzą go po raz pierwszy, bierze go za krótkowłosego berneńczyka, i nie jest to skojarzenie bezpodstawne, bo obie rasy są ze sobą blisko spokrewnione. Duży szwajcar jest jednak cięższy, bardziej stróżujący i wyraźnie mniej wylewny.

Charakter dużego szwajcara

To pies spokojny, pewny siebie i zrównoważony. Nie jest nerwowy, nie reaguje przesadnie na bodźce i w domu bywa zaskakująco niewidoczny jak na swoją masę.

Wobec rodziny jest przywiązany i chętny do kontaktu, choć bez nachalności berneńczyka. Lubi być w tym samym pomieszczeniu i źle znosi odsuwanie od rodziny, w tym trzymanie na podwórku.

Wobec obcych zachowuje wyraźny dystans. To pies stróżujący i sygnalizuje głosem każde zbliżenie do posesji. Nie jest agresywny, ale też nie wita gościa entuzjastycznie i potrzebuje potwierdzenia od opiekuna, że wszystko jest w porządku.

Zachował instynkt pędzenia bydła, który u części psów objawia się popychaniem barkiem. Przy masie sześćdziesięciu kilogramów warto to korygować od szczeniaka, zwłaszcza w domu z dziećmi.

Dojrzewa bardzo powoli. Pełną dojrzałość psychiczną osiąga około trzeciego roku życia i do tego czasu jest po prostu bardzo dużym szczeniakiem, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Wygląd i umaszczenie

Psy mierzą 65-72 cm w kłębie i ważą 60-70 kg, suki 60-68 cm i 50-60 kg. Budowa jest ciężka i mocna, ale nie ociężała.

Umaszczenie jest jedyne dopuszczalne: trójbarwne, na czarnym tle rdzawe znaczenia nad oczami, na policzkach, po bokach klatki piersiowej i na kończynach, do tego białe odmiany na kufie, przedpiersiu, łapach i końcu ogona. Rozkład tych znaczeń jest w rasie bardzo powtarzalny.

Sierść jest krótka i dwuwarstwowa, z gęstym podszerstkiem. To główna różnica wobec berneńczyka i jednocześnie powód, dla którego duży szwajcar jest znacznie prostszy w pielęgnacji.

Dla kogo jest duży szwajcar, a dla kogo nie

Ta rasa ma sens w domu z ogrodzoną działką, u rodziny, która chce psa spokojnego, stróżującego i obecnego w codziennym życiu. Sprawdza się z dziećmi w wieku szkolnym i u osób, które prowadziły już dużego psa, choć nie wymaga doświadczenia z psami trudnymi.

Nie jest wyborem dla mieszkania w bloku, dla osoby pracującej cały dzień poza domem, ani dla kogoś, kto chce psa do biegania czy do intensywnych sportów.

Trzeba też uczciwie policzyć dwie rzeczy. Pierwsza to koszty: karma dla psa siedemdziesięciokilogramowego, znieczulenie, dawki leków liczone od masy, transport do lecznicy. Druga to długość życia. Osiem do jedenastu lat to niewiele, a przy tej rasie ostatnie dwa lata często wiążą się z problemami ortopedycznymi.

Ruch i szkolenie

Dorosły pies potrzebuje około półtorej godziny ruchu dziennie, przy czym charakter tego ruchu jest ważniejszy niż czas. Rasa dobrze znosi długie, równomierne marsze i pracę w zaprzęgu, źle natomiast gwałtowne zrywy, skoki i bieganie po twardym podłożu.

Szczeniak wymaga wyjątkowej ostrożności do około osiemnastego miesiąca. Bez schodów, bez skoków z samochodu, bez długich spacerów. Pies, który dorośnie do siedemdziesięciu kilogramów, buduje stawy przez półtora roku i błędy z tego okresu zostają na całe życie.

Szkolenie jest przyjemne, bo duży szwajcar chce współpracować i nie próbuje przejmować inicjatywy. Uczy się nieco wolniej niż owczarek niemiecki, ale zapamiętuje trwale.

Najważniejsze umiejętności to chodzenie na luźnej smyczy, spokojne przyjmowanie gości i akceptacja badania u weterynarza. Pies o tej masie musi to umieć, bo nie da się go przytrzymać siłą.

Warto też od początku pracować nad reakcją na dzwonek i na obcych przy furtce, żeby czujność nie przerodziła się w bezustanne szczekanie.

Pielęgnacja

Krótka sierść jest prosta w utrzymaniu. Przez większość roku wystarczy przeczesanie gumową rękawicą albo grabką raz w tygodniu.

Dwa razy do roku pies zrzuca podszerstek i wtedy przez dwa, trzy tygodnie wyczesuje się go codziennie. Mimo krótkiego włosa ilość sierści potrafi zaskoczyć, bo podszerstek jest bardzo gęsty. Więcej o tym procesie piszemy w tekście o linieniu u psa.

Kąpiel co kilka miesięcy w zupełności wystarcza.

Pazury skracaj co trzy, cztery tygodnie. Przy tej masie ciała zbyt długi pazur zmienia ustawienie łapy i realnie obciąża stawy. Uszy sprawdzaj co tydzień, zęby czyść regularnie.

Warto od szczeniaka przyzwyczajać psa do leżenia na boku i do dotykania łap. Prześwietlenie stawów u psa, który tego nie akceptuje, wymaga sedacji, a przy rasie olbrzymiej to niepotrzebne obciążenie.

Zdrowie dużego szwajcara

Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych. Podstawowe obciążenie rasy. Oboje rodzice powinni mieć wyniki prześwietleń, a szczeniak nie powinien być przekarmiany ani przeciążany. Więcej w tekście o dysplazji stawów biodrowych.

Skręt żołądka. Głęboka klatka piersiowa czyni z tej rasy jedną z bardziej zagrożonych. Przy psie tej masy liczy się każda minuta, więc objawy warto znać na pamięć. Opisaliśmy je w tekście o skręcie żołądka u psa.

Skręt śledziony. Rzadszy, ale występujący w rasie i dający objawy podobne do skrętu żołądka.

Padaczka. Pojawia się w rasie częściej niż przeciętnie. O tym, jak wygląda napad i jak się zachować, piszemy w tekście o ataku padaczki u psa.

Osteochondroza. Zaburzenie kostnienia u szybko rosnących szczeniąt ras dużych, silnie powiązane ze zbyt kaloryczną dietą w okresie wzrostu.

Nietrzymanie moczu u suk. Występuje po sterylizacji częściej niż u innych ras i zwykle dobrze reaguje na leczenie.

Diagnozę zawsze stawia lekarz weterynarii. Ta lista służy do rozmowy z hodowcą i do obserwacji psa.

Żywienie dużego szwajcara

Okres wzrostu jest przy tej rasie najważniejszym momentem całego życia psa. Szczeniak rasy olbrzymiej nie powinien rosnąć szybko, bo tempo wzrostu przekłada się bezpośrednio na ryzyko osteochondrozy i dysplazji. Obowiązuje karma dla szczeniąt ras dużych i olbrzymich, o kontrolowanej energii i właściwym stosunku wapnia do fosforu, bez dokładania preparatów wapniowych. Szczegóły w tekście o żywieniu szczeniaka.

U psa dorosłego dawkę wylicza się i odmierza. Nadwaga u rasy olbrzymiej z predyspozycją do problemów stawowych jest szczególnie kosztowna. Jak to policzyć, opisaliśmy w poradniku ile karmić psa.

Ze względu na ryzyko skrętu żołądka porcję dzieli się na dwa posiłki, podaje w spokoju i nie łączy z wysiłkiem w odstępie krótszym niż godzina przed i po. Nie zaleca się też podnoszonych misek, wbrew starszym poradnikom, bo badania wiążą je z wyższym, nie niższym ryzykiem.

Stawy warto wspierać wcześniej niż u ras mniejszych. Preparaty stosowane w tym celu zebraliśmy w rankingu suplementów na stawy dla psa, a o zmianie potrzeb starszego psa piszemy w tekście o żywieniu psa seniora.

Historia rasy

Duży szwajcarski pies pasterski jest najstarszą z czterech szwajcarskich ras pasterskich i pierwowzorem pozostałych trzech: berneńczyka, appenzellera i entlebuchera. Psy tego typu pracowały w szwajcarskich gospodarstwach od stuleci, pędząc bydło, ciągnąc wozy z mlekiem i serem oraz pilnując zagrody.

Wraz z upowszechnieniem transportu kołowego i mechanizacją rolnictwa rasa zaczęła zanikać. Na początku XX wieku uważano ją za praktycznie wymarłą.

Odtworzył ją Albert Heim, szwajcarski geolog i kynolog, który w 1908 roku rozpoznał na wystawie psa opisanego jako krótkowłosy berneńczyk i uznał go za przedstawiciela dawnej, zapomnianej rasy. Od tego momentu ruszyła systematyczna hodowla oparta na nielicznych zachowanych psach z górskich gospodarstw.

FCI uznała rasę pod numerem 58. Do dziś populacja jest niewielka, a w Polsce duży szwajcar pozostaje rzadkością, zwłaszcza w porównaniu z bardzo popularnym berneńczykiem.

Ile kosztuje duży szwajcarski pies pasterski i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli zarejestrowanej w ZKwP kosztuje zwykle 5000-10 000 zł. Hodowli jest w Polsce niewiele, więc na miot trzeba zwykle poczekać, a część osób sprowadza psy z Niemiec, Czech lub Szwajcarii.

O co pytać hodowcę:

• wyniki prześwietlenia bioder i łokci obojga rodziców,
• czy w linii występowały napady padaczkowe,
• wiek i przyczyny śmierci przodków, bo długowieczność jest w rasach olbrzymich cechą hodowlaną,
• jak szczenięta są wychowywane pod kątem kontaktu z obcymi ludźmi.

Miesięczne utrzymanie to realnie 500-800 zł. Do tego dochodzi rezerwa na leczenie ortopedyczne, które przy tej rasie bywa pozycją, a nie możliwością.

Ciekawostki

Duży szwajcar pracował historycznie jako pies zaprzęgowy, ciągnąc wózki z mlekiem i serem do wsi. W Szwajcarii i Niemczech do dziś organizuje się dla tej rasy próby ciągnięcia, w których psy pokonują wyznaczoną trasę z obciążeniem.

Wszystkie cztery szwajcarskie rasy pasterskie mają identyczny schemat umaszczenia trójbarwnego. Różnią się natomiast wielkością i długością sierści, od entlebuchera mierzącego około 50 cm po dużego szwajcara.

Albert Heim, który odtworzył rasę, był z wykształcenia geologiem i profesorem politechniki w Zurychu. Kynologia była jego pasją, a jego nazwisko nosi dziś jedna z najważniejszych szwajcarskich nagród hodowlanych.

Podsumowanie

Duży szwajcarski pies pasterski to pies spokojny, stróżujący i prosty w pielęgnacji, dobrze pasujący do domu z działką i do rodziny, która chce dużego psa bez trudnego charakteru. Jest łatwiejszy w prowadzeniu niż większość ras olbrzymich i mniej pracochłonny niż berneńczyk.

Dwie rzeczy trzeba przyjąć przed decyzją: koszty utrzymania psa siedemdziesięciokilogramowego oraz to, że żyje krótko. Osiem do jedenastu lat mija szybciej, niż zakłada większość kupujących.

Przy każdej wątpliwości dotyczącej zdrowia albo diety psa skonsultuj się z lekarzem weterynarii, który zna twojego psa.