Owczarek czechosłowacki

Owczarek czechosłowacki wygląda jak wilk i to jest pierwszy powód, dla którego ludzie go kupują. Bywa też jedynym powodem, co kończy się źle mniej więcej w połowie przypadków. Rasa powstała z konkretnego eksperymentu wojskowego i zachowała po nim cechy, których nie da się wychować: nieufność wobec obcych, silny instynkt łowiecki i sposób myślenia bliższy zwierzęciu dzikiemu niż psu użytkowemu.

Charakter owczarka czechosłowackiego

Wobec własnej rodziny jest przywiązany bardzo mocno, wręcz zaborczo. Traktuje domowników jak grupę, w której chce być stale obecny, i źle znosi rozdzielenie. Zostawiony sam na kilka godzin często wyje albo demoluje mieszkanie, i nie jest to zachowanie, które ustępuje z wiekiem.

Wobec obcych jest zdystansowany i podejrzliwy. Nie jest agresywny, raczej wycofuje się i obserwuje. Wilczak rzadko atakuje, znacznie częściej wybiera dystans, ale osaczony reaguje gwałtownie.

Nie szczeka. To jedna z najbardziej charakterystycznych cech rasy. Komunikuje się wyciem, skomleniem, pomrukami i bardzo rozbudowaną mową ciała. Opiekun uczy się czytać psa, bo pies nie będzie krzyczał.

Ma silny instynkt łowiecki i doskonały węch. Widok sarny, kota czy nawet biegnącego rowerzysty uruchamia pogoń, z której przywołanie działa słabo. To nie jest kwestia szkolenia, tylko konstrukcji tej rasy.

Dojrzewa wolno. Przez pierwsze dwa, trzy lata jest psem testującym granice, pełnym energii i nieprzewidywalnym w reakcjach na nowe sytuacje. Dopiero po trzecim roku życia widać spokojnego, stabilnego psa, o którym opowiadają doświadczeni hodowcy.

Wygląd i umaszczenie

Sylwetka jest wyraźnie wilcza: prostokątna, sucha, bez zbędnej masy. Psy mierzą minimum 65 cm w kłębie i ważą co najmniej 26 kg, suki minimum 60 cm i 20 kg. Wzorzec podaje wartości minimalne.

Umaszczenie jest żółtoszare do srebrzystoszarego, z charakterystyczną jasną maską na kufie i jasnymi partiami po wewnętrznej stronie szyi i przedpiersia. Dopuszczalne jest też ciemnoszare, zawsze z jasną maską.

Sierść zmienia się sezonowo w sposób bardziej dramatyczny niż u większości ras. Zimą jest bardzo gęsta, z obfitym podszerstkiem pokrywającym także brzuch i wewnętrzne strony ud. Latem pies wygląda na wyraźnie szczuplejszego.

Oczy są bursztynowe i skośnie osadzone, uszy stojące i trójkątne. Ruch jest lekki, wydajny, z charakterystycznym kłusem, który pozwala pokonywać duże dystanse bez zmęczenia.

Dla kogo jest owczarek czechosłowacki, a dla kogo nie

Ta rasa ma sens u osoby aktywnej, która spędza w terenie kilka godzin dziennie, ma doświadczenie z psami trudnymi i planuje realny program zajęć dla psa na najbliższe kilkanaście lat. Wilczaki dobrze funkcjonują w domu z ogrodzoną działką, w towarzystwie drugiego psa, u opiekuna, który jest w domu przez większość dnia.

Nie jest wyborem dla mieszkania w bloku, dla osoby pracującej osiem godzin poza domem, dla pierwszego psa, ani dla kogoś, kto chce psa do spacerów bez smyczy. Nie jest też psem stróżującym ani obronnym, mimo wyglądu.

Ogrodzenie to osobny temat. Wilczak skacze, kopie i przeciska się przez przestrzenie, w które nie powinien się zmieścić. Ogrodzenie poniżej 180 cm, bez zabezpieczenia dołem, jest przy tej rasie tylko dekoracją.

Ruch i szkolenie

Realne zapotrzebowanie to dwie do trzech godzin ruchu dziennie, przy czym liczy się dystans i różnorodność terenu, nie tempo. Rasa została stworzona do przemierzania kilkudziesięciu kilometrów w ciągu nocy i tego rodzaju wysiłek znosi znakomicie.

Dobrze sprawdzają się sporty ciągnące, bikejöring, dogtrekking i praca węchowa. Nosework jest tu wyjątkowo trafnym wyborem, bo daje psu zajęcie dla głowy i wykorzystuje jego największą mocną stronę.

Szkolenie wygląda inaczej niż u owczarka niemieckiego. Wilczak uczy się bardzo szybko, po dwóch, trzech powtórzeniach, i równie szybko przestaje widzieć sens w ćwiczeniu powtarzanym po raz dziesiąty. Sesje muszą być krótkie, zmienne i sensowne z jego perspektywy.

Przywołanie jest najtrudniejszym elementem i u wielu psów nigdy nie osiąga poziomu, który pozwalałby na spacery bez smyczy w otwartym terenie. Uczciwie trzeba przyjąć, że długa linka będzie stałym elementem wyposażenia.

Socjalizacja od pierwszych tygodni jest absolutnie kluczowa. Okno socjalizacyjne zamyka się u tej rasy wcześnie, a nieufność wobec nowości jest wrodzona. Szczeniak, który do czwartego miesiąca nie poznał miasta, ludzi, dźwięków i podłoży, będzie się ich bał przez całe życie.

Pielęgnacja

Przez większość roku wystarczy szczotkowanie raz w tygodniu. Dwa razy do roku pies zrzuca podszerstek i wtedy przez trzy, cztery tygodnie wyczesuje się go codziennie. Ilość włosa jest imponująca nawet jak na rasę o tej wielkości. Co dokładnie dzieje się wtedy ze skórą i sierścią, opisaliśmy w tekście o linieniu u psa.

Kąpiel jest rzadko potrzebna. Sierść jest samooczyszczająca i wilczak nie ma intensywnego psiego zapachu.

Pazury skracaj co trzy, cztery tygodnie, jeśli nie ścierają się w terenie. Uszy i zęby sprawdzaj rutynowo. Rasa jest ogólnie łatwa w pielęgnacji, pod warunkiem że pies od szczeniaka akceptuje dotyk, bo dorosłego wilczaka nie da się do niczego zmusić.

Zdrowie owczarka czechosłowackiego

Rasa jest zdrowa i długowieczna jak na psa tej wielkości, dożywa często 14-16 lat. Ma jednak kilka charakterystycznych obciążeń genetycznych.

Dysplazja stawów biodrowych. Występuje mimo lekkiej budowy. Rodzice powinni mieć wynik prześwietlenia, a szczeniak nie powinien być przeciążany do osiemnastego miesiąca. O samej chorobie piszemy w tekście o dysplazji stawów biodrowych.

Mielopatia zwyrodnieniowa (DM). Postępująca choroba rdzenia kręgowego, prowadząca do niedowładu tylnych kończyn u psów starszych. Dostępny jest test DNA i porządne hodowle badają psy hodowlane.

Karłowatość przysadkowa. Choroba genetyczna charakterystyczna dla tej rasy i dla owczarka niemieckiego. Szczenię przestaje rosnąć, nie zmienia szczenięcej sierści i bez leczenia żyje krótko. Istnieje test DNA i jest to jedno z podstawowych badań, o które trzeba zapytać hodowcę.

Postępujący zanik siatkówki. Odmiana PRA-prcd występuje w rasie i również ma test DNA.

Padaczka. Pojawia się w niektórych liniach. O tym, jak wygląda napad i co robić, piszemy w tekście o ataku padaczki u psa.

Diagnozę zawsze stawia lekarz weterynarii. Ta lista służy do rozmowy z hodowcą.

Żywienie owczarka czechosłowackiego

Wilczak ma bardzo wydajny metabolizm i je mniej, niż wynikałoby z jego aktywności. Rasa nie ma skłonności do otyłości, wręcz przeciwnie, wiele psów utrzymuje sylwetkę wyraźnie szczupłą i tak powinno być. Widoczna talia i wyczuwalne żebra to u tej rasy norma, a nie powód do dokarmiania. Jak wyliczyć dawkę, opisaliśmy w poradniku ile karmić psa.

Część psów je nieregularnie i opuszcza posiłki, zwłaszcza latem. Dopóki pies zachowuje energię i nie chudnie, nie jest to problem.

W okresie wzrostu obowiązuje karma dla szczeniąt ras dużych i zasada powolnego przyrostu masy. Szczegóły znajdziesz w tekście o żywieniu szczeniaka.

Wilczaki bywają wrażliwe pokarmowo, a objawy to zwykle luźny stolec i świąd skóry. Warto wtedy przejrzeć skład karmy, zamiast dokładać kolejne dodatki, w czym pomoże poradnik jak czytać skład karmy dla psa. Przy przewlekłych problemach żołądkowych sprawdzają się też probiotyki, które zebraliśmy w rankingu probiotyków dla psa.

Historia rasy

W 1955 roku w Czechosłowacji rozpoczęto eksperyment hodowlany, którego celem było połączenie wytrzymałości i zmysłów wilka z wyszkoleniowością owczarka niemieckiego. Do krzyżowania użyto czterech wilków karpackich: Brity, Argo, Sarik i Lejdy, oraz wybranych owczarków niemieckich linii pracujących.

Psy miały służyć w ochronie granicy czechosłowackiej. Sprawdziły się pod względem wytrzymałości i zmysłów, ale okazały się trudne w prowadzeniu i mało podatne na typowe szkolenie służbowe, więc do masowej służby nigdy nie trafiły.

W 1982 roku rasa została uznana za narodową rasę Czechosłowacji, a FCI zarejestrowała ją w 1989 roku. Po rozpadzie państwa krajem patronackim została Słowacja.

Współczesna populacja pochodzi wyłącznie z hodowli wewnętrznej. Od zakończenia eksperymentu nie dolewa się krwi wilka.

Ile kosztuje owczarek czechosłowacki i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli zarejestrowanej w ZKwP kosztuje zwykle 5000-10 000 zł. Rasa jest w Polsce popularna na tyle, że hodowli jest sporo, ale różnice w podejściu do selekcji charakteru są duże.

O co pytać hodowcę:

• wyniki prześwietlenia bioder i łokci obojga rodziców,
• testy DNA w kierunku DM, karłowatości przysadkowej i PRA-prcd,
• jak zachowują się rodzice przy obcym człowieku, najlepiej sprawdzone osobiście,
• ile czasu szczenięta spędzają w domu, a ile w kojcu.

Miesięczne utrzymanie to realnie 350-550 zł, czyli mniej niż u wielu ras tej wielkości, bo wilczak je oszczędnie. Prawdziwy koszt tej rasy to czas, a nie pieniądze.

Warto wiedzieć, że wilczaki trafiają do adopcji częściej niż przeciętna rasa, zwykle w wieku dwóch lat, gdy opiekunowie nie wytrzymują tempa. Dorosły pies o znanym charakterze bywa rozsądniejszym wyborem niż szczeniak.

Ciekawostki

Wilczaki mają wyraźnie sezonowy cykl rozrodczy. Suki często mają cieczkę raz w roku, na przełomie zimy i wiosny, co jest pozostałością po dzikim przodku.

Rasa zachowała wilczy sposób poruszania się w kłusie, w którym tylna łapa stawiana jest dokładnie w ślad przedniej. To pozwala oszczędzać energię i przemierzać duże dystanse.

W Czechach i na Słowacji wilczaki pracują dziś w ratownictwie i w sportach wytrzymałościowych, gdzie ich odporność na wysiłek daje im realną przewagę nad innymi rasami.

Podsumowanie

Owczarek czechosłowacki to pies dla wąskiej grupy osób: aktywnych, cierpliwych, obecnych w domu i gotowych podporządkować swój tryb życia potrzebom psa przez najbliższe kilkanaście lat. Zdrowy, długowieczny i wyjątkowo przywiązany do rodziny, ale też nieufny, trudny w przywołaniu i całkowicie nieprzystosowany do życia w bloku.

Wygląd tej rasy przyciąga znacznie więcej osób, niż jest w stanie z nią wytrzymać, i to jest największy problem wilczaka w Polsce.

Przy każdej wątpliwości dotyczącej zdrowia albo diety psa skonsultuj się z lekarzem weterynarii, który zna twojego psa.