Pirenejski pies górski

Pirenejski pies górski przez stulecia pilnował stad owiec po francuskiej stronie Pirenejów, broniąc ich przed wilkiem i niedźwiedziem. To pies stróżujący stada, czyli reprezentant tej samej grupy co owczarek podhalański, kangal czy mastif hiszpański, i ma wszystkie jej cechy: pracuje samodzielnie, ocenia sytuację sam, szczeka nocą i traktuje ogrodzenie jako sugestię.

Charakter pirenejskiego psa górskiego

To pies spokojny, pewny siebie i wyraźnie niezależny. Nie jest nerwowy i nie reaguje pochopnie, ale też nie oczekuje poleceń. Przez tysiąclecia selekcji człowiek był tu partnerem, nie dowódcą.

Wobec rodziny i wobec zwierząt uznanych za swoje jest łagodny i opiekuńczy. Wobec dzieci cierpliwy, choć jego masa wymaga nadzoru przy zabawie.

Wobec obcych zachowuje dystans i ocenia. Na własnym terenie robi to znacznie wyraźniej niż poza nim. Reakcja jest stopniowana: postawa, głos, dopiero potem ruch w kierunku zagrożenia.

Nocą pracuje. Obchodzi teren i sygnalizuje głosem wszystko, co uzna za istotne, od przechodnia po sowę. To najczęstsze źródło konfliktów sąsiedzkich przy tej rasie.

Ma silną skłonność do wędrowania. Pies pilnujący stada w górach musiał obejmować duży obszar i ta cecha została. Pirenejczyk, który znajdzie lukę w ogrodzeniu, wyjdzie i przejdzie kilka kilometrów, nie z chęci ucieczki, tylko z chęci sprawdzenia terenu.

Wygląd i umaszczenie

Psy mierzą 70-80 cm w kłębie i ważą 50-60 kg, suki 65-75 cm i 40-50 kg. Budowa jest mocna, ale mniej ciężka niż u mastifów, bo pies musiał poruszać się po stromym terenie.

Okrywa jest długa, gruba i płaska, z bardzo gęstym podszerstkiem. Wokół szyi tworzy obfitą kryzę, wyraźniejszą u psów, a na ogonie bujne pióro.

Umaszczenie jest białe, dopuszczalne z plamami w kolorze borsuczym, płowym lub wilczastym, umieszczonymi na głowie, uszach, u nasady ogona i rzadziej na tułowiu. Plamy nie powinny przekraczać mniej więcej jednej trzeciej powierzchni.

Wzorzec wymaga podwójnych wilczych pazurów na tylnych kończynach. To cecha charakterystyczna rasy i jej brak jest wadą dyskwalifikującą.

Dla kogo jest pirenejski pies górski, a dla kogo nie

Ta rasa ma sens u osoby mieszkającej poza gęstą zabudową, na dużej i naprawdę solidnie ogrodzonej działce, która chce psa pilnującego terenu albo prowadzi gospodarstwo ze zwierzętami. Pirenejczyk dobrze znosi samotność w ciągu dnia, o ile ma teren i kontakt z rodziną.

Nie jest wyborem dla mieszkania, dla małej działki, dla pierwszego psa, ani dla osoby oczekującej posłuszeństwa na komendę. Nie nadaje się też do szkolenia obronnego.

Trzeba uczciwie policzyć trzy rzeczy: koszt utrzymania psa pięćdziesięciokilogramowego, koszt ogrodzenia, które faktycznie go zatrzyma, oraz tolerancję sąsiadów na nocne szczekanie.

Ruch i szkolenie

Zapotrzebowanie na ruch jest umiarkowane. Dwa spokojne spacery dziennie po czterdzieści minut plus swobodne chodzenie po działce w zupełności wystarczą. To nie jest pies do biegania ani do sportów.

Szczeniak wymaga ostrożności do około osiemnastego miesiąca. Bez skoków, bez schodów, bez długich marszów.

Szkolenie ma zakres praktyczny: chodzenie na luźnej smyczy, przyjmowanie gościa, pozwalanie na badanie i akceptacja kagańca. Precyzyjne posłuszeństwo nie jest tu osiągalne i nie warto o nie walczyć.

Przywołanie jest słabym punktem. Pirenejczyk, który zdecydował się obejść teren, nie wróci na zawołanie. Poza ogrodzoną działką obowiązuje smycz, bez wyjątków.

Socjalizacja od pierwszych tygodni jest ważniejsza niż jakiekolwiek ćwiczenie. Metody oparte na sile nie działają, bo pies po prostu przestaje ufać.

Pielęgnacja

Okrywa wymaga szczotkowania dwa razy w tygodniu przez większość roku, ze szczególną uwagą na kryzę, za uszami i na spodniach, gdzie filcuje się najszybciej.

Dwa razy do roku pies zrzuca podszerstek i wtedy przez trzy, cztery tygodnie wyczesuje się go codziennie. Ilość włosa jest jedną z największych wśród wszystkich ras. Więcej o tym procesie piszemy w tekście o linieniu u psa.

Pirenejczyka się nie strzyże. Okrywa chroni także przed przegrzaniem i po ogoleniu odrasta nieprawidłowo. Wbrew intuicji ogolony pies latem cierpi bardziej, nie mniej.

Kąpiel jest potrzebna rzadko. Biała sierść ma naturalną powłokę odpychającą brud i po wyschnięciu błoto z niej odpada.

Podwójne wilcze pazury wymagają regularnej kontroli. Nie ścierają się na podłożu i potrafią wrosnąć w opuszkę. Sprawdzaj je przy każdym skracaniu pazurów, co trzy, cztery tygodnie. Jak to zrobić bezpiecznie, opisaliśmy w poradniku jak obciąć psu pazury.

Zdrowie pirenejskiego psa górskiego

Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych. Podstawowe obciążenie rasy. Oboje rodzice powinni mieć wyniki prześwietleń. Więcej w tekście o dysplazji stawów biodrowych.

Skręt żołądka. Głęboka klatka piersiowa jest czynnikiem ryzyka. Objawy opisaliśmy w tekście o skręcie żołądka u psa.

Kostniakomięsak. Nowotwór kości występuje u ras olbrzymich znacznie częściej. Utrzymująca się kulawizna bez urazu u psa po piątym roku życia wymaga zdjęcia rentgenowskiego, a nie odczekania. Więcej w tekście pies kuleje.

Entropion. Podwinięcie powieki wymagające zwykle korekty chirurgicznej.

Głuchota wrodzona. Występuje rzadziej niż u ras całkowicie białych z genem merle, ale pojawia się. Badanie BAER rozstrzyga jednoznacznie.

Neuropatia dziedziczna. Rzadka choroba neurologiczna ujawniająca się u młodych psów, opisana właśnie w tej rasie.

Diagnozę zawsze stawia lekarz weterynarii. Ta lista służy do rozmowy z hodowcą.

Żywienie pirenejskiego psa górskiego

Pirenejczyk je mniej, niż wynikałoby z jego masy. Rasa wykształciła się w warunkach skąpego pożywienia i ma oszczędny metabolizm, więc dawka z tabeli producenta bywa za duża. Jak wyliczyć realną porcję, opisaliśmy w poradniku ile karmić psa.

Okres wzrostu jest najważniejszy. Szczeniak rasy olbrzymiej nie powinien rosnąć szybko. Obowiązuje karma dla ras dużych i olbrzymich, kontrolowana energia i właściwy stosunek wapnia do fosforu, bez dokładania preparatów wapniowych. Szczegóły w tekście o żywieniu szczeniaka.

Porcję dzieli się na dwa posiłki i nie łączy z wysiłkiem, ze względu na ryzyko skrętu żołądka.

Obfita okrywa skutecznie ukrywa nadwagę, więc kondycję ocenia się dotykiem, sięgając palcami przez podszerstek do żeber.

Stawy warto wspierać od piątego, szóstego roku życia. Preparaty stosowane w tym celu zebraliśmy w rankingu suplementów na stawy dla psa.

Historia rasy

Psy stróżujące stada pracowały w Pirenejach od tysiącleci, chroniąc owce przed wilkiem i niedźwiedziem brunatnym. Miejscowa nazwa patou przetrwała do dziś.

W XVII wieku rasa trafiła na dwór francuski. Ludwik XIV uznał ją w 1675 roku za psa królewskiego, co dało jej popularność wśród arystokracji i utrwaliło typ.

W XIX wieku, wraz z wytępieniem dużych drapieżników w większości Francji, populacja pracująca zmalała. Rasę odbudowano w latach dwudziestych XX wieku na bazie psów z górskich gospodarstw.

Współcześnie pirenejczyki znów pracują przy stadach, także w Polsce, w rejonach, gdzie wilk wrócił na dawne tereny. Programy ochrony wilka w kilku krajach europejskich finansują hodowcom psy stróżujące, bo okazały się skuteczniejsze niż odszkodowania.

FCI prowadzi rasę pod numerem 137.

Ile kosztuje pirenejski pies górski i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli zarejestrowanej w ZKwP kosztuje zwykle 4000-8000 zł. Hodowli w Polsce jest kilka, część psów sprowadza się z Francji, Niemiec i Czech.

O co pytać hodowcę:

• wyniki prześwietlenia bioder i łokci obojga rodziców,
• czy wykonano badanie słuchu BAER,
• stan powiek u psów hodowlanych,
• czy rodzice pracują przy stadzie, czy są psami wyłącznie domowymi, bo różnica w temperamencie bywa zauważalna.

Miesięczne utrzymanie to realnie 500-750 zł. Do tego ogrodzenie, które przy tej rasie jest wydatkiem obowiązkowym, a nie opcjonalnym.

Warto wiedzieć, że pirenejczyki trafiają do adopcji częściej, niż mogłoby się wydawać, zwykle w wieku roku lub dwóch, gdy pojawi się szczekanie i wędrowanie.

Ciekawostki

Podwójne wilcze pazury na tylnych kończynach są wymogiem wzorca. Ich funkcja nigdy nie została jednoznacznie wyjaśniona, choć część hodowców twierdzi, że pomagały w utrzymaniu równowagi na stromym terenie.

Pirenejczyki tradycyjnie pracowały w parze z mniejszymi owczarkami pirenejskimi. Duży pies pilnował, mały zaganiał. To dwa różne zadania i dwie różne rasy, często mylone ze względu na wspólną nazwę.

Biała barwa nie była przypadkowa. Pozwalała pasterzowi odróżnić psa od wilka w słabym świetle, co przy nocnej pracy miało praktyczne znaczenie.

Podsumowanie

Pirenejski pies górski to spokojny, opiekuńczy i niezawodny stróż terenu, pod warunkiem że ten teren istnieje i jest porządnie ogrodzony. W odpowiednich warunkach jest psem, z którym żyje się wygodnie przez kilkanaście lat.

W nieodpowiednich, czyli na małej działce w zabudowie osiedlowej, jego dwie wrodzone cechy, nocne szczekanie i skłonność do wędrowania, w ciągu roku zamieniają się w problem, którego nie da się rozwiązać szkoleniem.

Przy każdej wątpliwości dotyczącej zdrowia albo diety psa skonsultuj się z lekarzem weterynarii, który zna twojego psa.