Polski owczarek nizinny

Polski owczarek nizinny to jedna z czterech rodzimych ras polskich uznanych przez FCI i chyba najbardziej praktyczna z nich do życia w mieście. Pod kosmatą okrywą kryje się pies pasterski: czujny, samodzielny, wyjątkowo pojętny i obdarzony pamięcią, która bywa dla opiekuna zarówno błogosławieństwem, jak i problemem. PON pamięta wszystko, także to, że raz udało mu się dostać na kanapę.

Charakter PON-a

Nizinny jest żywy, czujny i pewny siebie. Wobec rodziny przyjazny i chętny do współpracy, wobec obcych powściągliwy.

Jest inteligentny i uczy się szybko. Hodowcy tej rasy zgodnie podkreślają jego wyjątkową pamięć: PON zapamiętuje nie tylko komendy, ale też sytuacje, miejsca i to, co mu się udało.

Ma sporo samodzielności typowej dla psów pasterskich. Nie wykonuje poleceń odruchowo, tylko ocenia sytuację, a przy niekonsekwentnym prowadzeniu zaczyna decydować sam.

Jest czujny i skłonny do szczekania. To cecha użytkowa, bo PON pilnował nie tylko owiec, ale i obejścia.

Wobec dzieci jest przyjazny, choć instynkt pasterski może objawiać się próbami zaganiania.

Wobec innych psów bywa pewny siebie, czasem konfrontacyjny.

Wygląd i umaszczenie

PON jest zwarty, mocny i lekko wydłużony w formacie, o kosmatej okrywie zasłaniającej oczy. Sprawia wrażenie psa solidnego i wytrzymałego.

Okrywa jest długa, gęsta, kosmata, prosta lub falista, z obfitym podszerstkiem. Włos opada na oczy, co jest cechą wzorcową, choć wielu opiekunów go spina dla wygody psa.

Charakterystyczne jest to, że obumarły włos nie wypada, tylko pozostaje w okrywie. Dlatego PON prawie nie linieje i bywa polecany alergikom, ale wymaga regularnego wyczesywania.

Wzorzec dopuszcza wszystkie umaszczenia i wszystkie układy łat.

Wiele PON-ów rodzi się z naturalnie krótkim ogonem, co jest cechą wrodzoną, nie efektem kopiowania.

Dla kogo jest PON, a dla kogo nie

To dobry wybór dla osób aktywnych, rodzin z dziećmi w wieku szkolnym, alergików, a także dla tych, którzy chcą psa średniej wielkości z charakterem i lubią pracę ze zwierzęciem.

Nie polecamy tej rasy osobom niechętnym regularnej pielęgnacji, tym, którzy nie zaakceptują szczekania, oraz ludziom oczekującym psa bezwarunkowo posłusznego.

Ruch i szkolenie

Około półtorej godziny aktywności dziennie, z elementem pracy umysłowej. PON dobrze sprawdza się w obedience, agility, pracy węchowej i dogtrekkingu.

W szkoleniu potrzebna jest konsekwencja. PON wychwytuje każdą niekonsekwencję i zaczyna testować granice. Metody oparte na nagrodzie działają dobrze, przymus wywołuje opór.

Jego pamięć oznacza, że raz utrwalony nawyk, także niepożądany, trudno później wygasić. Warto od początku ustalić jasne zasady.

Praca nad szczekaniem powinna zacząć się od pierwszych tygodni, zwłaszcza w bloku.

Socjalizacja z ludźmi i innymi psami ma znaczenie, bo naturalna czujność bez socjalizacji przeradza się w nieufność.

Pielęgnacja

To najbardziej pracochłonny element opieki nad tą rasą.

Czesanie trzy razy w tygodniu, grzebieniem i szczotką sięgającą do skóry. Ponieważ obumarły włos nie wypada, kołtuny tworzą się szybko, zwłaszcza za uszami, pod pachami, w pachwinach i na tylnych partiach ud.

Włos opadający na oczy można spiąć albo skrócić, jeśli utrudnia psu widzenie.

Część opiekunów decyduje się na krótsze strzyżenie, co jest praktyczne dla psa domowego i nie szkodzi mu, choć zmienia typowy wygląd rasy.

Kąpiel co dwa, trzy miesiące, z dokładnym suszeniem.

Uszy sprawdzaj co tydzień, pazury skracaj regularnie, zęby czyść kilka razy w tygodniu.

Po spacerach w terenie sprawdzaj okrywę pod kątem rzepów i nasion traw, które łatwo się w niej zaplątują.

Zdrowie PON-a

PON uchodzi za rasę stosunkowo zdrową i długowieczną.

Dysplazja stawów biodrowych. Występuje i wymaga prześwietleń psów hodowlanych.

Choroby oczu. Postępujący zanik siatkówki oraz anomalia oka collie występują w rasie. Psy hodowlane powinny mieć aktualne badanie okulistyczne, dostępne są też testy DNA.

Niedoczynność tarczycy. Objawia się przybieraniem na wadze, apatią i problemami skórnymi.

Cukrzyca. Występuje w rasie częściej niż średnio. Objawy to wzmożone pragnienie, chudnięcie mimo apetytu i częste oddawanie moczu.

Zwichnięcie rzepki. Występuje sporadycznie.

Wzmożone pragnienie i chudnięcie mimo apetytu to objawy wymagające badań u lekarza weterynarii.

Żywienie PON-a

PON ma umiarkowane zapotrzebowanie i przy niewielkiej aktywności łatwo przybiera na wadze. Kosmata okrywa skutecznie maskuje nadwagę, więc kontroluj psa dotykiem, nie wzrokiem. Sposób wyliczenia dawki opisaliśmy w poradniku o tym, ile karmić psa.

Ze względu na skłonność rasy do cukrzycy warto unikać przekarmiania i nadmiaru przysmaków. Przydatna będzie lista produktów groźnych dla psa.

Dzienną porcję dziel na dwa posiłki. W okresie wzrostu stosuj karmę dla szczeniąt ras średnich, opisaną w poradniku o żywieniu szczeniaka.

Warto obserwować ilość wypijanej wody, bo jej wzrost bywa pierwszym sygnałem cukrzycy. Jak to kontrolować, opisaliśmy w tekście ile wody powinien pić pies.

Zmiany karmy rozkładaj na 7-10 dni według schematu z artykułu jak zmienić karmę psa.

Historia rasy

Kosmate psy pasterskie średniej wielkości występowały na ziemiach polskich od stuleci. Prawdopodobnie wywodzą się od psów przywiezionych z Azji Środkowej, spokrewnionych z węgierskim puli i tybetańskim terierem.

Istnieje udokumentowany epizod z 1514 roku, gdy polski kupiec Kazimierz Grabski przypłynął do Szkocji z transportem zboża, mając ze sobą sześć PON-ów pracujących przy stadzie owiec. Trzy psy zostały w Szkocji i uważa się, że wpłynęły na powstanie bobtaila.

Po drugiej wojnie światowej rasa niemal wyginęła. Odbudowę zawdzięcza głównie doktor Danucie Hryniewicz i jej psu Smokowi, uznawanemu za protoplastę współczesnej populacji.

Wzorzec zatwierdzono w 1959 roku, a FCI uznała rasę pod numerem 251.

PON jest jedną z czterech rodzimych ras polskich uznanych przez FCI.

Ile kosztuje polski owczarek nizinny i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli ZKwP kosztuje 3500-7000 zł. Rasa jest w Polsce hodowana, ale nie masowo, więc na miot bywa trzeba poczekać.

O co pytać hodowcę:

• prześwietlenia bioder,
• badanie okulistyczne i testy DNA na PRA,
• badanie tarczycy,
• czy szczenięta są przyzwyczajane do czesania.

Ostatni punkt ma przy tej rasie duże znaczenie praktyczne, bo dorosły PON, który nie akceptuje czesania, jest realnym problemem.

Miesięczne utrzymanie to 300-450 zł, plus ewentualne koszty groomera.

Ciekawostki

Historia z 1514 roku, gdy polskie owczarki nizinne trafiły do Szkocji w wyniku transakcji handlowej, jest jednym z niewielu udokumentowanych epizodów wpływu polskiej rasy na hodowlę zagraniczną.

Charakterystyczny włos opadający na oczy nie przeszkadza psu w widzeniu w takim stopniu, jak mogłoby się wydawać, i jest cechą wzorcową, chroniącą oczy przed śniegiem i wiatrem.

Wiele PON-ów rodzi się z naturalnie skróconym ogonem, co jest cechą wrodzoną wynikającą z mutacji genetycznej.

Podsumowanie

Polski owczarek nizinny to rasa niedoceniana we własnym kraju: mądra, wytrzymała, długowieczna i praktycznie nielinejąca. Wymaga konsekwencji w wychowaniu i regularnego czesania, ale w zamian daje psa, który świetnie sprawdza się zarówno w domu z ogrodem, jak i w mieszkaniu aktywnej rodziny.

Wzmożone pragnienie i chudnięcie mimo apetytu zawsze wymagają badań u lekarza weterynarii.