Owczarek holenderski

Owczarek holenderski to jedna z tych ras, o których słyszy się głównie wtedy, gdy ktoś opowiada o psach służbowych. W Holandii jest podstawowym psem policyjnym, w Polsce trafia głównie do sportowców i osób pracujących z psami. Jego historia zaczęła się jednak na polach: był psem, który pilnował stad owiec, odprowadzał krowy z pastwiska i pilnował gospodarstwa, bez podziału na specjalizacje.

Charakter owczarka holenderskiego

Holender jest bystry, czujny i wyjątkowo mocno zmotywowany do współpracy. Chce pracować i szuka zadania. Jeśli go nie dostanie, sam sobie je wymyśli.

Wobec rodziny jest przywiązany i łagodny, także wobec dzieci z własnego domu. Nie jest psem dystansującym się, ale też nie domaga się ciągłego głaskania.

Wobec obcych zachowuje uważną rezerwę. To rasa z instynktem stróżującym, u której socjalizacja od pierwszych tygodni decyduje o tym, czy czujność pozostanie spokojną obserwacją.

Ma silny instynkt pasterski, który w domu objawia się kontrolą ruchu. Biegające dzieci, rower, hulajnoga potrafią uruchomić zaganianie i chwytanie za nogawki. To zachowanie naturalne, wymagające przekierowania na konkretne zajęcia.

Reaguje na nastrój opiekuna i na napięcie. Jest przy tym psem twardszym niż tervueren, ale metody oparte na sile psują z nim relację równie skutecznie.

Wygląd i umaszczenie

Owczarek holenderski jest psem średnio dużym, suchym i sportowym, bez masywności. Sylwetka jest wyraźnie funkcjonalna, przystosowana do długiej pracy w ruchu.

Wzorzec przewiduje trzy odmiany włosa. Krótkowłosa jest najpopularniejsza i najczęściej wykorzystywana w służbie. Długowłosa ma prosty, przylegający włos średniej długości. Szorstkowłosa, najrzadsza, ma twardą, potarganą sierść z wyraźnym wąsem i brodą.

Umaszczenie jest jedyną cechą, która nie podlega dyskusji: dopuszczalne jest wyłącznie pręgowane, złociste albo srebrzyste. Pręgowanie powinno być widoczne na całym ciele. Psy jednolicie płowe czy czarne, sprzedawane czasem jako owczarki holenderskie, po prostu nie odpowiadają wzorcowi.

Uszy są stojące i średniej wielkości, ogon noszony nisko w spoczynku. W Polsce ani jedno, ani drugie nie podlega kopiowaniu.

Dla kogo jest owczarek holenderski, a dla kogo nie

To rasa dla osób pracujących z psami zawodowo lub sportowo: w obronie, ratownictwie, tropieniu, obedience czy agility. Sprawdzi się u kogoś, kto ma doświadczenie z owczarkami i traktuje trening jako codzienną rutynę.

Nie polecamy jej jako pierwszego psa, do domu bez planu na treningi ani osobom pracującym po dziesięć godzin poza domem. Holender bez zajęcia nie staje się psem spokojnym, tylko psem zestresowanym i destrukcyjnym.

Mieszkanie jest możliwe u opiekuna, który faktycznie wychodzi z psem kilka razy dziennie i trenuje. Ogród sam z siebie nie zastępuje pracy.

Ruch i szkolenie

Dwie godziny aktywności dziennie to punkt wyjścia, a nie sufit. Kluczowe jest to, że przynajmniej połowa powinna angażować głowę. Wyłącznie fizyczne męczenie psa działa odwrotnie: pies staje się wytrzymalszy i wymaga jeszcze więcej.

Sprawdzają się szkolenie posłuszeństwa, tropienie, praca węchowa, obedience, agility, a przy odpowiednim prowadzeniu również sport obronny. W Holandii rasa jest podstawą programu KNPV, systemu szkolenia psów użytkowych.

W szkoleniu holender uczy się szybko i zapamiętuje długo, co dotyczy również błędów. Rasa dobrze reaguje na metody pozytywne i na jasną strukturę. Sesje mogą być intensywne, ale muszą kończyć się wyciszeniem.

Osobnym zadaniem jest praca nad progiem pobudzenia. Pies, który potrafi po intensywnej pracy sam się uspokoić, jest znacznie łatwiejszy w codziennym życiu niż pies wytrenowany wyłącznie w komendach.

Do dwunastego miesiąca życia ogranicz skoki i długie bieganie przy rowerze. Motywacja szczeniaka tej rasy przewyższa wytrzymałość jego stawów, więc granice musi wyznaczać opiekun.

Pielęgnacja

Odmiana krótkowłosa wymaga szczotkowania raz w tygodniu, a w okresie linienia częściej. Podszerstek schodzi dwa razy w roku i wtedy sierści jest naprawdę dużo.

Odmiana długowłosa potrzebuje szczotkowania dwa razy w tygodniu, ze szczególną uwagą na kołnierz i pióra na kończynach.

Odmiana szorstkowłosa wymaga trymowania dwa razy w roku, wykonywanego ręcznie. Strzyżenie maszynką psuje strukturę twardego włosa.

Kąpiel co dwa, trzy miesiące. Uszy sprawdzaj co tydzień, pazury skracaj co trzy, cztery tygodnie.

Po pracy w terenie kontroluj przestrzenie międzypalcowe i skórę pod pachami, gdzie wbijają się ości traw. Zęby czyść regularnie, wspierając się preparatami z rankingu proszków na zęby dla psa.

Zdrowie owczarka holenderskiego

Owczarek holenderski uchodzi za rasę zdrowszą od wielu popularnych owczarków. Zawdzięcza to hodowli nastawionej na pracę, w której psy o ograniczonej sprawności po prostu nie były używane.

Dysplazja stawów biodrowych. Występuje, ale rzadziej niż u owczarka niemieckiego. Prześwietlenie psów hodowlanych jest standardem.

Goniodysplazja i jaskra. Problem dotyczy głównie odmiany szorstkowłosej, w której wykonuje się badanie kąta przesączania. Nieleczona jaskra prowadzi do utraty wzroku i jest bolesna.

Zapalenie mięśni żwaczy. Choroba o podłożu immunologicznym, notowana w rasie. Objawia się bólem przy otwieraniu pyska, obrzękiem mięśni skroniowych, a w fazie przewlekłej ich zanikiem i trudnością w jedzeniu.

Alergie skórne. Ujawniają się zwykle między pierwszym a trzecim rokiem życia, najczęściej świądem, wylizywaniem łap i nawracającym zapaleniem uszu.

Padaczka. Występuje sporadycznie, częściej w liniach o wąskiej puli genetycznej.

Diagnozę stawia lekarz weterynarii. Przy psie pracującym warto raz w roku wykonać przegląd ortopedyczny, nawet gdy nie widać kulawizny.

Żywienie owczarka holenderskiego

Zapotrzebowanie psa pracującego bywa nawet o kilkadziesiąt procent wyższe niż psa domowego tej samej wagi, a różnica zmienia się w zależności od sezonu treningowego. Dawkę korygujesz więc kilka razy w roku, a nie ustalasz raz. Punkt wyjścia opisaliśmy w poradniku o tym, ile karmić psa.

W okresie wzrostu obowiązują zasady dla ras dużych: karma o kontrolowanej kaloryczności i odpowiednim stosunku wapnia do fosforu. Szczegóły znajdziesz w tekście o żywieniu szczeniaka.

Dzienną porcję dziel na dwa posiłki i nie karm psa bezpośrednio przed treningiem ani zaraz po nim. Godzina spokoju po jedzeniu jest prostą profilaktyką problemów żołądkowych.

Przy alergiach skórnych, do których rasa ma skłonność, dieta jest jednym z pierwszych elementów, które sprawdza lekarz. Jak podejść do wyboru karmy w takiej sytuacji, opisaliśmy w tekście o tym, jak wybrać karmę dla psa z alergią.

Zmianę karmy zawsze rozkładaj na 7-10 dni, według schematu z artykułu jak zmienić karmę psa.

Historia rasy

Owczarek holenderski powstał na holenderskiej wsi jako pies uniwersalny. Pilnował stad owiec, odprowadzał bydło, ciągnął wózki mleczarskie i strzegł gospodarstwa. Nikt nie hodował go pod kątem wyglądu, liczyła się wyłącznie użyteczność.

Pierwszy wzorzec spisano w 1898 roku. Dopuszczał wówczas wiele umaszczeń, ale w 1914 roku ograniczono je wyłącznie do pręgowanego, żeby wyraźnie odróżnić rasę od owczarka belgijskiego.

Rozwój rolnictwa w XX wieku zlikwidował większość zadań, do których rasa powstała. Populacja mocno się skurczyła, a po drugiej wojnie światowej hodowlę odbudowywano z niewielkiej liczby psów.

Rasę uratowało jej przekierowanie do służby. Holenderska policja i wojsko od dekad wykorzystują owczarki holenderskie, a system szkolenia KNPV utrwalił selekcję pod kątem odporności psychicznej i motywacji do pracy.

W Polsce rasa pozostaje niszowa i trafia głównie do osób trenujących sporty obronne.

Ile kosztuje owczarek holenderski i gdzie go kupić

Szczeniak z hodowli zarejestrowanej w ZKwP kosztuje zwykle 4000-7500 zł. Część kupujących sprowadza psy z Holandii, gdzie linie robocze są liczniejsze.

O co pytać hodowcę:

• wynik prześwietlenia bioder obojga rodziców,
• badanie oczu, zwłaszcza przy odmianie szorstkowłosej,
• co rodzice robią na co dzień i w jakim sporcie startują,
• jaki poziom pobudzenia mają szczenięta i do jakiego typu domu hodowca je kieruje.

Ostatnie pytanie jest ważniejsze, niż się wydaje. Linie sportowe i służbowe różnią się wymaganiami tak mocno, że pies z niewłaściwej linii bywa problemem nawet u doświadczonego opiekuna.

Miesięczne utrzymanie to 350-500 zł, plus koszty szkolenia, które przy tej rasie są elementem obowiązkowym.

Ciekawostki

Pręgowanie jest w tej rasie cechą tożsamościową. Wprowadzono je do wzorca w 1914 roku właśnie po to, żeby jednoznacznie odróżnić owczarka holenderskiego od belgijskiego.

Holenderski system szkolenia psów użytkowych KNPV nie jest oparty na rodowodach, tylko na wynikach pracy. Wiele psów w tym systemie to holendry i ich mieszańce z malinois, wybierane wyłącznie za sprawność.

Przed rozwojem transportu mlecznego psy tej rasy ciągnęły wózki z mlekiem do miasta. Był to element codziennej pracy gospodarstwa, a nie ciekawostka pokazowa.

Podsumowanie

Owczarek holenderski to pies dla osoby, która chce pracować z psem, a nie tylko go mieć. Jest zdrowy, wszechstronny, uczy się szybko i pracuje z zaangażowaniem trudnym do przecenienia. Wymaga w zamian codziennych zajęć, konsekwencji i zrozumienia, że wysoka motywacja bez ujścia zamienia się w problem. W dobrych rękach to jeden z najbardziej użytecznych psów, jakie można wybrać.

Przy każdej wątpliwości dotyczącej zdrowia lub kondycji psa pracującego skonsultuj się z lekarzem weterynarii.