Polski spaniel myśliwski

Polski spaniel myśliwski to rasa, o której większość osób szukających psa w ogóle nie wie, mimo że jest rodzima i ma za sobą kilkadziesiąt lat pracy hodowlanej. Nie ma jej w katalogach FCI, nie startuje na wystawach światowych i nie pojawia się w rankingach popularności. Za to sprawdza się w łowisku, i to właśnie tam trafia większość szczeniąt.

Status rasy, czyli od czego trzeba zacząć

Polski spaniel myśliwski jest prowadzony przez Związek Kynologiczny w Polsce na podstawie wzorca wstępnego, obowiązującego od 1 stycznia 2017 roku. FCI rasy nie uznaje, więc psy nie otrzymują rodowodów o randze międzynarodowej.

W praktyce oznacza to kilka rzeczy. Pies może mieć dokumentację ZKwP i startować w krajowych próbach pracy. Na wystawach pokazywany jest w klasie ras nieuznanych. Hodowla podlega regulaminowi ZKwP, ale sama pula genetyczna jest mała, a selekcja prowadzona głównie pod kątem użytkowości, nie eksterieru.

To nie jest zarzut wobec rasy. Wręcz przeciwnie, w przypadku psa myśliwskiego selekcja pod pracę bywa zdrowsza niż selekcja pod wygląd. Warto natomiast wiedzieć, czego się kupuje, i nie oczekiwać psa o powtarzalnym typie, znanego z ras ustabilizowanych od stu lat.

Charakter polskiego spaniela myśliwskiego

To pies pogodny, kontaktowy i wyraźnie zorientowany na człowieka. Wzorzec opisuje go jako zrównoważonego, odważnego i aktywnego w pracy, i tak też wygląda w domu: chętny do współpracy, niekonfliktowy, przywiązany do rodziny.

Uczy się szybko i lubi pracować. To jedna z jego największych zalet, bo szkolenie idzie tu łatwo, a pies sam szuka kontaktu z opiekunem zamiast działać na własną rękę. W terenie pracuje w zasięgu strzału, regularnie sprawdzając, gdzie jest człowiek.

Ma bardzo dużo energii i silny popęd do węszenia. To pies wyhodowany do przeczesywania trzcinowisk i zarośli przez wiele godzin, i tej cechy nie da się zredukować spacerem wokół bloku.

Źle znosi samotność i bezczynność. Znudzony polski spaniel szczeka, kopie, obgryza i szuka zajęcia sam. Nie ma w tym złośliwości, tylko niewykorzystana energia.

Wygląd i umaszczenie

To pies średniej wielkości o zwartej, roboczej budowie. Psy mierzą 43-48 cm w kłębie, suki 39-44 cm, z tolerancją dwóch centymetrów w obie strony. Wzorzec wstępny podaje bardzo szeroki zakres wagi, od 12 do 26 kg, co dobrze oddaje aktualne zróżnicowanie w populacji.

Najbardziej charakterystyczne jest umaszczenie: dereszowate, czyli biała szata gęsto przesiana kolorowym włosem, przełamana wyraźnymi łatami. Najczęściej spotyka się wariant czekoladowy, przy którym pies ma brązowy nos, rzadziej czarny. Końcówka ogona jest zwykle biała, co miało praktyczne znaczenie w gęstych zaroślach.

Sierść jest średniej długości, prosta lub lekko falista, z frędzlami na tylnych stronach kończyn i piórem na ogonie. Uszy są wiszące, obficie owłosione.

Typ nie jest jeszcze w pełni ustabilizowany. Psy z różnych hodowli potrafią się między sobą wyraźnie różnić i przy tej rasie jest to normalne.

Dla kogo jest polski spaniel myśliwski, a dla kogo nie

Ta rasa ma sens przede wszystkim dla myśliwych i dla osób realnie aktywnych, które spędzają czas w terenie. Sprawdza się u kogoś, kto chce psa do pracy węchowej, do długich wędrówek albo do psich sportów, i kto jest w domu przez większość dnia.

Nie jest wyborem dla osoby szukającej psa spokojnego, dla kogoś pracującego cały dzień poza domem, ani dla mieszkania, w którym nie da się zapewnić psu zajęcia. Bez pracy ta rasa nie robi się grzeczna z wiekiem, tylko sfrustrowana.

Zaletą praktyczną jest cena i dostępność w Polsce, wadą to, że hodowli jest niewiele, a część z nich sprzedaje szczenięta wyłącznie osobom z uprawnieniami łowieckimi.

Ruch i szkolenie

Realne zapotrzebowanie to około dwóch godzin aktywności dziennie, przy czym decydujący jest rodzaj tej aktywności. Praca węchowa, aportowanie i szukanie ukrytych przedmiotów zmęczą tego psa lepiej niż jakikolwiek marsz. Piętnaście minut szukania rozrzuconej w trawie karmy daje więcej niż godzina na smyczy.

Pływanie jest naturalne dla większości przedstawicieli rasy i warto z tego korzystać.

Szkolenie należy do przyjemniejszych. Pies chce współpracować, szybko kojarzy i pracuje zarówno za jedzenie, jak i za kontakt. Wystarczą krótkie sesje i konsekwencja.

Dwa punkty wymagają uwagi. Pierwszy to przywołanie w obecności zwierzyny, które trzeba budować od szczeniaka i utrwalać przez całe życie psa. Drugi to nauka spokojnego zostawania samemu, którą zaczyna się od kilku minut, zanim pojawi się konieczność wyjścia na dłużej.

Pielęgnacja

Sierść wymaga czesania dwa, trzy razy w tygodniu, ze szczególną uwagą na frędzle za uszami, pod pachami i na tylnych kończynach. Po każdym wyjściu w teren warto przejrzeć psa pod kątem rzepów, ości i kleszczy.

Kleszcze to przy tej rasie temat całoroczny, bo pies pracuje w wysokiej trawie i trzcinowiskach. Profilaktyka powinna być prowadzona konsekwentnie, także zimą, o czym piszemy w tekście o kleszczach zimą. Jak prawidłowo usunąć pasożyta, opisaliśmy w poradniku jak wyciągnąć kleszcza psu.

Uszy sprawdzaj co tydzień i osuszaj po każdym pływaniu. Wisząca, owłosiona małżowina to u wszystkich spanieli słaby punkt.

Łapy zasługują na osobną uwagę, bo praca w gęstym terenie kończy się skaleczeniami i wbitymi ośćmi. Włos między opuszkami warto skracać. Pazury skracaj co trzy, cztery tygodnie, jeśli nie ścierają się w terenie.

Zdrowie polskiego spaniela myśliwskiego

Rasa jest ogólnie zdrowa, co jest typowe dla populacji selekcjonowanych pod użytkowość. Nie prowadzi się jednak szeroko zakrojonych badań przesiewowych, więc dane są mniej precyzyjne niż przy rasach FCI.

Zapalenie ucha zewnętrznego. Najczęstszy problem, wspólny dla wszystkich spanieli. Objawy i postępowanie opisaliśmy w tekście o zapaleniu ucha u psa.

Choroby odkleszczowe. Pies pracujący w terenie jest znacznie bardziej narażony na babeszjozę i boreliozę niż pies miejski. Warto znać objawy babeszjozy u psa, bo przy tej chorobie liczy się czas.

Urazy mechaniczne. Skaleczenia opuszek, rozcięcia skóry i wbite ości to codzienność psa pracującego w trzcinach.

Dysplazja stawów biodrowych. Występuje jak u innych ras średnich. Warto zapytać hodowcę o prześwietlenie rodziców, nawet jeśli nie jest to wymóg regulaminowy.

Alergie skórne. Pojawiają się w części linii, zwykle jako świąd i nawracające zapalenia uszu.

Nadwaga u psów nieużytkowanych. Spaniel myśliwski trzymany jako pies domowy bez pracy tyje szybko, a nadwaga obciąża stawy. Więcej w tekście o nadwadze u psa.

Diagnozę zawsze stawia lekarz weterynarii. Ta lista służy do rozmowy z hodowcą i do obserwacji psa.

Żywienie polskiego spaniela myśliwskiego

Zapotrzebowanie tej rasy zmienia się w ciągu roku bardziej niż u psów domowych. Pies pracujący w sezonie polowań spala znacznie więcej energii niż ten sam pies w lutym, i dawka powinna za tym nadążać w obie strony. Jak wyliczyć bazową porcję, opisaliśmy w poradniku ile karmić psa.

W dniu polowania nie karmi się psa obficie przed wyjściem. Główny posiłek podaje się po pracy, gdy pies odpocznie i wyrówna oddech.

Poza sezonem uwaga idzie w drugą stronę. Spaniel, który przez pół roku pracuje, a przez pół leży, przybiera na wadze bardzo szybko. Kondycję ocenia się dotykiem, bo frędzle skutecznie maskują sylwetkę.

Przy nawracających problemach ze skórą i uszami warto przejrzeć skład karmy, zamiast leczyć wyłącznie objawy. Pomoże w tym poradnik jak czytać skład karmy dla psa, a przy podejrzeniu alergii tekst o tym, jak wybrać karmę dla psa z alergią.

Historia rasy

Korzenie rasy sięgają hodowli na dawnych Kresach Wschodnich. W latach trzydziestych XX wieku księżna Izabella Radziwiłł sprowadziła na Polesie angielskiego spaniela, którego potomstwo hodowano dalej na miejscu, nie zwracając uwagi na czystość krwi, tylko na przydatność w łowisku.

Po wojnie te psy przetrwały w gospodarstwach i przy myśliwych, bez żadnej dokumentacji, jako lokalny typ płochacza. Współczesną odbudowę rozpoczął w latach osiemdziesiątych dr inż. Andrzej Krzywiński, naukowiec i sędzia prób pracy, hodujący pod przydomkiem z Szerokiego Boru. Prace nad odtworzeniem rasy sformalizowano w 1989 roku.

Wzorzec wstępny zaczął obowiązywać 1 stycznia 2017 roku. Od tego czasu rasa jest prowadzona w ramach ZKwP, choć wciąż poza systemem FCI.

Ile kosztuje polski spaniel myśliwski i gdzie go kupić

Szczeniak kosztuje zwykle 2000-4500 zł, czyli wyraźnie mniej niż popularne rasy zagraniczne. Hodowli jest w Polsce niewiele i większość z nich prowadzą myśliwi.

O co pytać hodowcę:

• czy oboje rodzice zdali próby pracy i jakie,
• czy wykonano prześwietlenie bioder,
• jak wygląda dokumentacja psa w ZKwP,
• czy hodowca sprzedaje szczenięta osobom bez uprawnień łowieckich, bo część tego nie robi.

Miesięczne utrzymanie to realnie 250-400 zł, plus profilaktyka przeciwkleszczowa prowadzona przez cały rok, która przy psie pracującym w terenie jest wydatkiem stałym i wyższym niż u psa miejskiego.

Ciekawostki

Biała końcówka ogona nie jest ozdobą. W gęstych trzcinowiskach pozwalała myśliwemu śledzić ruch psa, którego samego nie było widać.

Rasa jest jedną z czterech polskich ras psów myśliwskich obok ogara polskiego, gończego polskiego i charta polskiego. Trzy pozostałe są uznane przez FCI, polski spaniel jako jedyny wciąż nie.

Umaszczenie dereszowate powstaje przez równomierne przemieszanie białych i barwnych włosów w obrębie tej samej partii sierści. U szczeniąt bywa mniej widoczne i ujawnia się dopiero z wiekiem.

Podsumowanie

Polski spaniel myśliwski to pies dla osoby, która da mu pracę. W łowisku, na treningu węchowym albo na długich wędrówkach jest towarzyszem energicznym, pogodnym i łatwym w szkoleniu. W bloku, bez zajęcia, staje się psem sfrustrowanym i głośnym.

Brak uznania FCI nie jest tu realną wadą dla większości opiekunów, ale warto o nim wiedzieć przed zakupem, podobnie jak o tym, że typ w rasie nie jest jeszcze w pełni ustabilizowany.

Przy każdej wątpliwości dotyczącej zdrowia albo diety psa skonsultuj się z lekarzem weterynarii, który zna twojego psa.